Volledig scherm
Voedsel uit eigen tuin was belangrijk in de oorlogsjaren. De import van etenswaren viel weg en er ontstond steeds grotere voedselschaarste. © Verzetsmuseum

Tubantia-lezers tippen oorlogsmaaltijden: brandnetels en roggepap

ENSCHEDE - Er komen veel tips van lezers voor een gezond verzetsmenu binnen op de redactie van De Twentsche Courant Tubantia.

Een nieuw soort groente waarvan je de stelen en bladeren kunt eten? Het Twentsch Dagblad Tubantia maakt er vrijdag 27 maart 1943 prominent melding van op de voorpagina. Het bericht krijgt die dag zelfs meer aandacht dan de Japanse aanval op Pearl Harbour.

Wil van Laarschot-Heijmans uit Enschede attendeert de redactie met het krantenknipsel op de 'koolrabi', een plant waarvan alles gegeten kan worden. De kool smaakt als koolraap, de stelen en het blad als kool. "Wat goed om bij alle eetgekte van tegenwoordig eens terug te gaan naar af", is de reactie van deze abonnee op ons artikel van vorige week over 'Wat aten we in oorlogstijd?'.

Verzetsmenu

Tientallen lezers stuurden ons naar aanleiding van de oproep recepten van gerechten die tijdens de Tweede Wereldoorlog gegeten werden in Oost-Nederland. De tips gaan binnenkort naar de koks van het Theaterhotel in Almelo, die een 'verzetsmenu' gaan koken voor alle bezoekers van Het verzet kraakt. Bij dit muziektheaterstuk over de grootste bankroof van Nederland in oorlogstijd wordt van 30 augustus tot en met 23 september dagelijks door telkens 1.250 bezoekers een gezamenlijke maaltijd genuttigd. Dit driegangendiner is gebaseerd op de eetgewoonten in bezettingstijd.

Stamppot

Anne Piet-Niemeijer ging als klein meisje met haar moeder vanuit Hengelo naar agrariërs in de omgeving van Ambt Delden en Goor. Ze vroegen er om eten of gingen rogge rapen. "Ie maijt wa metetten", zei een vriendelijke boer en schotelde een stamppot voor. "Het smaakte heerlijk", herinnert Anne zich. "Weej wa waj getten hebt?". Nee dus. Het bleek stamppot brandnetel met spek te zijn.

Ook Anneke Löwik uit Almelo komt met deze suggestie. "Mijn vader en zijn broers moesten in de oorlog schone brandnetels zoeken. Als de aardappelen bijna gaar waren deed oma de brandnetels erbij, met zout en een paar uien."

Meerdere lezers noemen 'porrik in 'n buul' als lievelingsgerecht van weleer. Theo Kamphuis meldt dat hij het gerecht thuis in Geesteren at. Het was een traditie op oudejaarsdag. "We noemden het Almelose jan-in-de-zak."

Derk Brink uit Vriezenveen legt uit dat het om een gekookt meelproduct gaat, waarvan het deeg in linnen zakken werd gedaan. In de kookpot werden de zakken gaar. Met een draad kon je er plakken van snijden. Overgoten met gesmolten boter en suiker was het 'een heerlijk gerecht', verzekert Brink.

Anke Meier uit Almelo zou bij de voorstelling van Het verzet kraakt graag 'blote billetjes in het gras' als hoofdgerecht zien. Voor dit stamppotbuffet zijn kruimige aardappelen, snijbonen, braadworst, boter, witte bonen, zout, peper en melk nodig. "Heel geschikt voor grote groepen", meldt mevrouw Meijer, die zich ervaringsdeskundige mag noemen, want ze kookt dit gerecht maandelijks voor een club van 20 tot 25 personen. Als nagerecht beveelt ze gevulde bessensap met vla aan. "Een van de heerlijkste toetjes die ik ken."

De tips die binnenkomen zijn zeer uiteenlopend. Marianne Schildwacht herinnert zich een gerecht uit Nijverdal, dat 'zachtmoedigheid' werd genoemd. Het ging om gekookte koolraap.

Jantine van Eck uit Enschede beschrijft de roggepap, gemaakt in een soort koffiemolen, die in water voorgekookt moest worden. Zelf had ze in de oorlog niet over voedselschaarste te klagen. "Ik kreeg gelukkig verkering met een slager."

Konijn

Herman van der Horst komt met tam of wild konijn, uit eigen jacht of slacht, met aardappels, wortels en appelmoes. Jannie Klifman (Almelo) hoopt op gelatine (bibberpudding) als nagerecht. Eenvoudig te maken uit geslagen eiwit met suiker.

Els en Ernst Kok (Almelo) stuurden een compleet menu in: wentelteefjes als voorgerecht, koolraap stamppot of 'hemmel en eerde' (hete bliksem) als hoofdgerecht, met rijstepap en bruine suiker als dessert. De koks van Het verzet kraakt kunnen aan de slag.