article
1.6267153
ENSCHEDE - U kent vast de rood-blauwe stoel van architect Gerrit Rietveld wel. Maar wist u dat hij in 1951 zes Twentse vakantiehuisjes ontwierp die misschien nog wel revolutionairder waren dan de ontwerpen waar hij bekendheid mee kreeg? U zult wel denken: bedoelt ze dat rare schuurtje op de foto, met die cementblokken? Jawel. En ik zal uitleggen waarom.
Opinie | Hoe een architect zorgde dat de gewone man op vakantie kon
ENSCHEDE - U kent vast de rood-blauwe stoel van architect Gerrit Rietveld wel. Maar wist u dat hij in 1951 zes Twentse vakantiehuisjes ontwierp die misschien nog wel revolutionairder waren dan de ontwerpen waar hij bekendheid mee kreeg? U zult wel denken: bedoelt ze dat rare schuurtje op de foto, met die cementblokken? Jawel. En ik zal uitleggen waarom.
http://www.tubantia.nl/extra/opinie/gemma-boon/opinie-hoe-een-architect-zorgde-dat-de-gewone-man-op-vakantie-kon-1.6267153
2016-08-16T04:02:00+0000
http://www.tubantia.nl/polopoly_fs/1.6267176.1471272261!image/image-6267176.JPG
Gemma Boon
Home / Extra / Opinie / Gemma Boon / Opinie | Hoe een architect zorgde dat de gewone man op vakantie kon

Opinie | Hoe een architect zorgde dat de gewone man op vakantie kon

Foto's
1
Reacties
Reageer
    • Afbeelding
      Beschrijving
      Het vakantiehuisje van Rietveld in het Openluchtmuseum in Arnhem. Foto: ANP
    ENSCHEDE - U kent vast de rood-blauwe stoel van architect Gerrit Rietveld wel. Maar wist u dat hij in 1951 zes Twentse vakantiehuisjes ontwierp die misschien nog wel revolutionairder waren dan de ontwerpen waar hij bekendheid mee kreeg? U zult wel denken: bedoelt ze dat rare schuurtje op de foto, met die cementblokken? Jawel. En ik zal uitleggen waarom.

    Samen met zo’n elf miljoen andere mensen liet ik deze zomer mijn huis achter om me twee weken onder te dompelen in zon, frisse lucht en natuurschoon. In de achttiende eeuw was het alleen de elite die op reis ging. Om vrienden te bezoeken, of voor een Grand Tour: een rondreis langs de mooiste plekken van Europa.

    Vakantie: een recht
    Hoe kan het dat ons idee van ‘vakantie’ zo snel is uitgegroeid tot een recht dat zelfs opgenomen is in elk arbeidscontract? Daarvoor moeten we terug naar het begin van de twintigste eeuw. Door de opkomende industrialisatie woonden mensen steeds vaker in kleine, benauwde huisjes rondom fabrieken.

    Fabriekseigenaren in Duitsland en Engeland kregen het idee dat het beter zou zijn als deze mensen af en toe een frisse neus zouden halen. Gezonde arbeiders leveren meer op, tenslotte. Maar ook speelde de opkomst van de arbeidersbewegingen. Zij introduceerden het idee dat een mens recht heeft op vakantie, ongeacht zijn sociale status. Een idee dat nog altijd geworteld is in onze maatschappij.

    Tot rust in Twente
    Zo kwam het dat de eigenaren van De Vries & Robbé-Albatros Superphosfaatfabrieken hun werknemers rond 1950 ook een vakantie gunden. En waar kom je beter tot rust dan in Twente? Daarom vroegen zij Rietveld een ontwerp te maken voor zes piepkleine vakantiewoningen, geschikt voor hun trouwe werknemers en hun gezin. Gezinnen met wel liefst zes kinderen.

    Rietveld ontwierp de huisjes van binnenuit: eerst de leefruimtes en hun functies, daarna de buitenkant. Een huisje mocht niet meer kosten dan 4.100 gulden. Met zijn geringe afmetingen is het een schoolvoorbeeld van het Nieuwe Bouwen. Rietveld ontwierp alle, vaak multifunctionele meubels. Zo deed de uitklapbare sofa in de woonkamer ’s nachts dienst als bed voor de ouders. De bedden in de kinderslaapkamers zijn boven elkaar geplaatst, waarbij een deel van de bedden ingeklapt kan worden om overdag meer beweegruimte te creëren. De kleine keuken is efficiënt en zeer eenvoudig. Het toilet wordt doorgespoeld met het opgevangen water van de keuken. Het hele huisje werd opgetrokken van betonblokken. Misschien niet het meest fraaie bouwmateriaal, maar wel goedkoop.

    Laatste overgebleven huisje
    Dit huisje is revolutionair, zowel in materiaalkeuze, stijl als inrichtingsconcept. Maar ik weet dat u eraan voorbij zal lopen, wanneer u het bij toeval tegenkomt aan de rand van het Openluchtmuseum in Arnhem, waar het laatste overgebleven huisje in 2007 naartoe is verplaatst. Mocht u het na het lezen van deze column eens opzoeken, bedenk dan: Rietveld ontwierp hier niet alleen een vakantiehuisje. Rietveld maakte het concept ‘vakantie’ bereikbaar voor de gewone man, voor het gros van de elf miljoen Nederlanders die zich elke vakantie verplaatsen voor een paar dagen ‘verpoozing in de vrije natuur’.

    Meer weten over dit thema? Ik geef daarover een lezing op de Universiteit Twente, op 27 september om 19.30 uur. Zie www.utwente.nl/bms/sg/.


    foto

    Gemma Boon (1982)

    Medewerker Rijksmuseum Twenthe
    Beschouwt de regio en de wereld vanuit haar eigen deskundigheid

    foto