Volledig scherm
© Thinkstock

Opinie | Behandel economische crisis als een echte ramp

De economische ramp die ons land in de afgelopen jaren trof heeft zeker 2.000 slachtoffers gemaakt. Werk aan de winkel voor de Onderzoeksraad voor Veiligheid.

Vanuit meerdere hoeken is het de afgelopen weken gemeld. De economische crisis is officieel achter de rug. Maar de vraag is natuurlijk of dat echt zo is. Macro-economisch volgens de cijfers van het Centraal Planbureau (CPB) wel, maar op microniveau zijn er veel na-ijleffecten en veel gezinshuishoudens verkeren nog in grote problemen.

Ramp
Sterker nog, wanneer we de economische crisis nader analyseren, dan komen we tot schrikbarende conclusies en kunnen we stellen dat het een ramp was voor ons land. Zeker als we dit afmeten aan het aantal dodelijke slachtoffers dat deze crisis heeft geëist. Dat rechtvaardigt nazorg voor hen die daardoor rechtstreeks zijn getroffen.

Zelfdodingen
​Op 30 juni 2016 werd door het Centraal Bureau voor de Statistiek bekendgemaakt dat het aantal zelfdodingen in Nederland in 2015 een recordhoogte heeft bereikt: 1.871 mensen. Het aantal zelfdodingen stijgt al sinds 2007. In dat jaar lag het aantal op 1.353. In de media worden hier allerlei analyses op losgelaten, maar er is nog geen link gelegd met de economische crisis.

Directe relatie
Wanneer je in de periode 2007-2015 kijkt naar de toename van het aantal suïcides boven het 'normale' aantal, dan kom je tot de conclusie dat het hier circa 5 procent per jaar betreft. Dat betekent meer dan 2.000 dodelijke slachtoffers, waarvan zeer aannemelijk is dat er een directe relatie ligt met de effecten van de economische crisis. Dat zijn er meer dan bij de Watersnoodramp van 1953.

Geestelijke gezondheidszorg
Een ontslaggolf, stijgende werkloosheid, schulden, toename van het aantal cliënten van de voedselbanken, afzien van medische behandeling en alcohol- en drugsgebruik leiden tot een toenemende problematiek in de geestelijke gezondheidszorg en daarmee ook tot een stijging van het aantal zelfdodingen. Aaron Reeves, Martin McKee en David Stuckler constateren dit ook al in hun rapport Economic suicides in the great recession in Europa and North America (The British Journal of Psychiatry; 2014).

Nooit aandacht
Het kabinet, veiligheidsregio's, gemeenten en zorginstanties hebben in de aanpak van de economische crisis de afgelopen jaren nooit aandacht gehad voor dit thema. Het overeind houden van de banken en het doorvoeren van bezuinigingsoperaties waren belangrijker dan de aandacht voor de daadwerkelijke slachtoffers van deze economisch crisis. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de aandacht voor de slachtoffers van een ramp als die met de MH-17.

Gefaald
We kunnen constateren dat het openbaar bestuur gefaald heeft in de aanpak van deze moderne en sluimerende crisissituatie. Datzelfde geldt overigens voor de aardbevingsproblematiek in Groningen en op dit moment valt eveneens te constateren dat de vluchtelingencrisis evenmin een slagvaardige multidisciplinaire aanpak kent. Kortom: werk aan de winkel voor de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Verbreed zijn taakstelling van klassieke rampen en incidenten naar moderne crisissituaties. Onderzoeken naar incidenten in Alphen aan den Rijn (geen doden), Haaksbergen (3 dodelijke slachtoffers) en Dalfsen (1 dodelijk slachtoffer) zijn prima, maar een onderzoek naar de aanpak van de economische crisis (meer dan 2.000 dodelijke slachtoffers) is pure noodzaak.

Efficiëntere aanpak
Ik ben ervan overtuigd dat de uitkomsten van een dergelijk onderzoek aanleiding zullen zijn voor een veel efficiëntere aanpak van sluimerende crisissituaties in ons Nederlandse poldermodel, een veiliger leefomgeving en daarmee indirect ook tot een daling van het aantal slachtoffers. Wellicht komt de Onderzoeksraad voor Veiligheid ook tot voorstellen voor een betere nazorg voor slachtoffers die de economische crisis nooit meer te boven zullen komen.

Auteur Gert-Jan Ludden is directeur van bureau SVDC in Almen en deskundige op het vlak van integrale veiligheid en crisismanagement. Van zijn hand verscheen ook het boek Grip op Veiligheid.

Opinie