Minister-president van Turkije, Ahmet Davutoglu, Voorzitter van de Europese raad, Donald Tusk (midden) en Voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker (rechts) vorig jaar op een Europese top.
Volledig scherm
Minister-president van Turkije, Ahmet Davutoglu, Voorzitter van de Europese raad, Donald Tusk (midden) en Voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker (rechts) vorig jaar op een Europese top. © ANP

'Schort EU-onderhandelingen met Turkije op'

ReferendumTurkije kan na het referendum van afgelopen weekend geen lid meer worden van de Europese Unie, zo vindt de Tweede Kamer. Het kabinet moet er in Brussel voor pleiten definitief de stekker uit het toetredingsproces te trekken Het kabinet wil er echter nu geen positie over innemen; dat is aan de Europese Commissie.

,,Ik hecht aan Europese eenheid”, zo zei minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken vanavond tijdens een debat over het Turkijereferendum. Volgens Koenders is momenteel alleen Oostenrijk voorstander van het opschorten van de onderhandelingen, terwijl de steun van tien landen nodig is om de onderhandelingen formeel te stoppen.

De Kamer hoopte op een fermer standpunt nadat een krappe meerderheid van de Turkse kiezers zondag voor een grondwetswijziging stemde waardoor president Erdogan meer macht krijgt. Volgens de Kamer holt hij daarmee de democratie verder uit en drijft het land verder af van Europese waarden. Joël Voordewind van de ChristenUnie vindt dat Turkije zelf kiest zich af te wenden van Europa. ,,Waar wacht de EU dan nog op?”, vroeg hij zich af. Volgens de PVV hoort Turkije ‘niet bij Europa’.

De onderhandelingen tussen de EU en Turkije over toetreding zijn al jaren geleden in de ijskast gezet. Volgens VVD-Kamerlid Han ten Broeke is het de vraag wie de stekker eruit trekt. ,,Gaat dat Erdogan dat zelf doen?” Daar moet de EU niet op wachten, meent SP’er Renske Leijten. ,,Stop dan ook formeel met de toetredingsonderhandelingen.” 

Ten Broeke wees echter ook op de Nederlandse handelsbelangen en de vluchtelingendeal met Turkije. Bovendien is de kans van slagen in Brussel klein, zo zei hij. ,,Dan is het als een grote bos bloemen naar Ankara.”

Banden verkoelen

Leijten riep het kabinet ook op om de ‘warme banden’ met Turkije te verkoelen en de banden met de Turkse moskeeorganisatie Diyanet te verbreken. Eerder op de dag schreef het kabinet dat het niet van plan is dat te doen, terwijl een Kamermeerderheid daar wel om had gevraagd. 

Het volledig verbieden van buitenlandse financiering tast volgens de regering de grondwettelijke vrijheden aan. CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt stelde dat Oostenrijk het wel heeft gedaan. ,,Waarom kunnen wij dat niet doen?” Hij vroeg het kabinet dat nogmaals te bekijken.

Volgens Denk-fractieleider Tunahan Kuzu wordt er met twee maten gemeten. Het uitslag van het Britse referendum over de Brexit werd gerespecteerd, maar de Turkse uitslag ‘bij voorbaat niet’. Leijten noemde het ongepast dat Kuzu deze twee uitslagen met elkaar vergelijkt. Zij wees er op dat verkiezingswaarnemers van de OVSE hebben gesteld dat het referendum in Turkije – in tegenstelling tot het referendum in het Verenigd Koninkrijk – niet eerlijk is verlopen.

In het debat waarbij de situatie in kandidaat-lidstaat Turkije aan de orde kwam, werd ook gesproken over het land dat de EU juist wil verlaten. Op 29 april staat een Europese top geheel in het teken van het naderende vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU. De Kamer wil, net als het kabinet, niet dat de Brexit een ‘vechtscheiding’ wordt.