Diftar



Er is geen ontkomen aan, Enschede gaat aan diftar. Diftar gaat over huisvuil en staat voor gedifferentieerd tarief, ofwel de vervuiler betaalt. Op 1 januari 2017 is het zover. Dan registreert Twente Milieu via gechipte otto’s hoeveel afval elk Enschedees huishouden produceert. De rekening volgt later.

LEESTIJD: 1.825 WOORDEN / 9 MINUTEN


Diftar is nog maar het begin. Een stap op weg naar omgekeerd inzamelen. Dan zijn we inmiddels in 2019 aangeland. 2019 lijkt ver weg maar is eigenlijk al overmorgen.

Diftar is een uitvloeisel van de afspraak Afvalloos Twente. De veertien Twentse gemeenten hebben uitgesproken dat ze in 2030 de hoeveelheid restafval willen terugbrengen naar 50 kilo per inwoner. Dat is beter voor het milieu, want afvalscheiding en recycling worden grondstoffen gespaard en hoeft er minder afval te worden verbrand.

Wat houdt diftar ook alweer precies in? Bekijk de beelden hieronder.

Diftar. Omgekeerd inzamelen. Red het milieu. Dat het gebeurt is de logica zelve, maar niet vanzelfsprekend. Er is nogal wat weerstand in de stad... Klik hier voor de beelden.

Waar de politiek schitterende houtskoolschetsen maakt van een afvalvrij, nou ja nagenoeg afvalvrij Enschede, zit de burger die het afval levert met vragen. De aarzelende burger is terug te vinden in cijfers van I&O Research, dat voor de gemeente onderzoek heeft gedaan. Bij ‘de vervuiler betaalt’ I&O noteert 81 procent instemming. Bij ‘bent u voor diftar’ geeft 45 procent ja ten antwoord. Wij deden zelf onderzoek, verslaggever Wilco Louwes deelt de uitkomsten in onderstaande video.



Nou maakt de gemeente het de burgers ook moeilijk. Zo zou de groene otto, die voor afval uit tuin en keuken, gewoon in rekening worden gebracht. Groen afval is eigenlijk geen afval, maar een grondstof voor compost of milieuvriendelijk biogas.

Daarbij belandt er nogal wat gemeentelijk bladafval in de particuliere bak. Gewoon omdat burgers hun straatje gewoon zijn schoon te houden vegen ze het gemeenteblad.

De burger kan de bestuurlijke logica niet volgen. Want: ‘Doe je het goed krijg je stank voor dank.’ En: ‘Waarom dan toch betalen als was het rotzooi dat in de grijze afvalbak hoort?’ Eigenlijk te gek voor woorden oordeelt ook een meerderheid in de gemeenteraad. Waarmee gft gratis wordt.

Verwerking van gft-afval is echter niet gratis. Elk huishouden moet nu 25 euro extra neertellen op jaarbasis. Dat bedrag wordt verrekend in de kosten die gemoeid zijn met het aanbieden van de grijze container.

Diftar voor flatbewoners

Afvalscheiden als je in een flat woont. Door bijvoorbeeld ruimtegebrek is het niet altijd even prettig. De gemeente kijkt naar maatregelen die het hoogbouwbewoners in Enschede wat makkelijker moeten maken om volop mee te doen aan het nieuwe afvalbeleid diftar.

Een van die maatregelen is het verkleinen van de literinhoud van de ondergrondse restafvalcontainers van 80 liter naar 40 liter (waarbij de gebruiker respectievelijke betaalt voor 60 of 30 liter). Over het algemeen geldt straks: restafval om de hoek en de rest bij het milieuplein verderop.

In november wordt de eerste container met kleinere trommel geplaatst in Enschede-Zuid. Het is de bedoeling dat deze aanpassing in versneld tempo wordt uitgerold over de hele stad. In ieder geval binnen een half jaar.

Bij een of meerdere flats in Zuid wordt een pilot gestart met een gft-container. Deze gaat niet ondergronds. Het is in feite de bekende groene afvalbak waar een containerhuisje omheen is geplaatst.

Afvalcoach

Newsroom Enschede nam de proef op de som en liet een afvalcoach bij verslaggever Wilco Louwes op bezoek komen. Een ‘moeilijk geval’, want behalve goede bedoelingen voor het milieu mag afval scheiden hem vooral niet te veel moeite kosten. En de financiële prikkel is er niet: door niet een keer per zeven dagen, maar een keer per negen dagen een vuilniszak in de ondergrondse container te gooien wordt er nagenoeg ‘quitte’ gespeeld.

Alleenwonend in een appartement aan de rand van het centrum. Papier en glas wordt over het algemeen gescheiden en bij het boodschappen doen naar het milieuplein bij de supermarkt gebracht. Maar de rest verdwijnt elke week in de vuilniszak in de ondergrondse restafvalcontainer. Er is in huis geen plek voor die stinkende grote zak vol plastic en verpakkingsmaterialen. En het gft-afval, daarvoor is er geen inzamelingsmogelijkheid. Toch?

Een misverstand volgens afvalcoach Jeroen Klein Buursink. In onderstaande video geeft hij advies:


Stortkokers

Bewoners van hoogbouw in de Wesselerbrink hebben zo hun eigen problemen. Zij zijn de stortkoker gewend. Voor het storten van restafval en gft. Door diftar raken ze de koker kwijt. Ze zijn aangewezen op milieueilanden buiten de flat. De hoogbouw haalt het nieuws uit de krant en reageert boos en verdrietig. In het communicatieplan*** van de gemeente staat dat elk van de dertien flats afzonderlijk op de hoogte wordt gebracht. Het communicatieplan voorziet niet in het gebruik van de tamtam.

*** De gemeente heeft 250.000 euro uitgetrokken voor de communicatie met inwoners van de stad over diftar en wat van hen wordt verwacht.


foto

Flatbewoners lichten op emotionele wijze hun probleem toe aan een reporter van TV Enschede. Klik hier voor de beelden.


De praktijk

Hoe raakt diftar u in de portemonnee?

Diftar is onontkoombaar. Hoe pakt het uit in de praktijk. Dat is aan u. Scheidt u trouw al het afval, heeft u een klein gezin of woont u niet in een flat of appartement? Gefeliciteerd! Diftar zou dan wel eens heel positieve gevolgen kunnen hebben voor uw financiële huishouding.

Voor Enschedeërs die niet aan een van de bovenstaande voorwaarden voldoen ligt dat ingewikkelder. Maar, niet scheiden betekent per definitie niet dat u door de afvalbelasting getroffen wordt.

Door de intrede van diftar (de vervuiler betaalt) gaat de afvalbelasting volgend jaar omlaag, zegt de gemeente. Iedereen gaat er minimaal twee tientjes op vooruit. Bij een gemiddelde aanbieding van restafval. En gemiddeld, dat is volgens de gemeente een keer per maand de grijze container aan straat zetten. Of voor bewoners van flats en appartementen, 48 keer per jaar gebruikmaken van de ondergrondse container.

Dat van die twee tientjes is voorbarig. Voor de grote grijze container is een marge vastgesteld van 4 tot 6 euro per keer. Vier euro rekent anders dan zes euro. Omdat de grijze container ook de gratis gft-bak moet financieren is dat tarief iets hoger uitgevallen: 6,90 euro per keer.

Aan de hand van onze enquête over diftar, die door bijna 1.100 Enschedeërs is ingevuld, hebben we verschillende huishoudelijke situaties geselecteerd. Voorbeelden uit de praktijk. Conclusie: diftar kan voordelig zijn als de faciliteiten voorhanden zijn. Maar wie het slim aanpakt hoeft niet veel te scheiden om toch (bijna) even duur uit te zijn.

Flatbewoners

foto

Het Enschedese stel in dit voorbeeld bewoont een appartement in Roombeek. Geen grijze, groene of blauwe afvalbak dus. Verpakkingsmaterialen worden toch apart ingezameld, net als papier en glas. Probleem: er is geen oplossing voor gft-afval. Dat gaat na een paar dagen stinken. Twee keer per week gaat er dus een vuilniszak in de ondergrondse container. Kosten nu: 303 euro. In 2017 wordt dat bijna 380 euro oplopend tot 412 of 439 euro.


Eenpersoonshuishouden

foto

Ze woont alleen in de Wesselerbrink, in laagbouw. Veel restafval produceert de Enschedese in dit voorbeeld niet. Een grijze container (240 liter) per maand, gft zes keer per jaar, glas en papier biedt ze gescheiden aan. Met een container per maand valt de vrouw onder het gemiddelde ‘aanbiedbedrag’. Ze zou er twee tientjes op vooruit moeten gaan. Dat doet ze niet. Nu betaalt ze 269 euro voor een eenpersoonshuishouden, volgend jaar bijna 283 euro, daarna wellicht 286 euro.


Het grote gezin

foto

In de tuin van het gezin in Glanerbrug staan twee grijze containers. Het huishouden telt zes personen. De grijze bakken gaan elke twee weken aan de straat. In 2017 een dure grap. Nu is het tarief 422 euro door de extra otto. De extra bak is volgend jaar gratis. Het aan straat zetten niet. Bij gelijk aanbod is de afvalbelasting volgend jaar 558 euro. Het bedrag kan zelfs oplopen tot 721 euro. Het gezin zal moeten scheiden, hoe dan ook.


Tweepersoonshuishouden

foto

Een tweepersoonshuishouden in de Wesselerbrink scheidt als de beste. Gft, glas, papier, textiel, elektrische apparaten en batterijen, alles gaat gescheiden de deur uit. Dat moet wel financieel voordeel opleveren. Nu is het vast tarief voor een meerpersoonshuishouden 303 euro. Het echtpaar in dit voorbeeld zet hooguit zeven keer per jaar de grijze otto aan de straat. De afvalbelasting is volgend jaar 248 euro. Een voordeel van 55 euro. Bij verdere doorvoering van diftar kan het voordeel oplopen tot 72 euro.

Niets scheiden

foto

Stel je hebt een tweepersoonshuishouden, een kleine otto (140 liter) en doet niet aan afval scheiden. Dan hoeft diftar niet duurder uit te pakken. Een echtpaar in Glanerbrug zet elke twee weken de grijze bak aan de weg. Kosten nu 303 euro. In 2017 zal dat zo’n 304 euro zijn. Sla je een keer over, dan bespaar je dus al 3 euro.


Bereken door middel van onderstaande rekenmachine hoeveel diftar jou gaat kosten.

Disclaimer

Tarieven die in de rekenmachine worden gehanteerd zijn gebaseerd op ambtelijke stukken en raadsvoorstellen. Enschede gaat ervan uit dat een grijze container één keer per maand aan straat wordt gezet. Eerder is al bepaald dat de marge van het tarief minimaal 4 en maximaal 6 euro is voor een container met 240 liter inhoud. De gemeenteraad heeft echter besloten geen tarief voor gft-afval te heffen en de kosten (25 euro per huishouden) door te berekenen op het tarief voor restafval. Ofwel: 2 euro per maand. Het ligt dus voor de hand dat de marge maximaal wordt opgerekt tot 6 euro per lediging van de grote grijze container. De gemeente is om een reactie gevraagd. Een woordvoerder heeft niets willen bevestigen. Het definitieve tarief wordt eind dit jaar bepaald.




foto

Zwerfafval

Enschede telt...

- 775 ondergrondse containers
- Waarvan 516 restafvalcontainers
- 91 glascontainers
- 77 containers voor plastic en verpakkingen
- 59 papiercontainers
- 32 textielcontainers

Zeg diftar en steevast klinkt zwerfvuil. Diftar werkt het dumpen van afval in de hand, zo luidt een van de bezwaren. In Hengelo kunnen ze erover meepraten. In maart schreven we over de huisvuilguerrilla in de straten van Hengelo. De buurgemeente was gestopt met het ophalen van plastic afval.

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu liet vorig jaar onderzoek doen naar zwerfvuil. De relatie tussen zwerfafval en diftar wordt terloops aangestipt.

De onderzoekers schrijven: ‘Een mogelijk neveneffect van diftarsystemen is dat het een aanmoediging kan zijn voor het illegaal storten van afval in de openbare ruimte met als gevolg zwerfafval. Het kan ook demotiverend werken om zwerfafval van een ander op te ruimen (daar moet je dan namelijk vervolgens voor betalen). Gemeenten die diftar hebben ingevoerd, rapporteren geen significante toename in zwerfafval. Daarnaast staan de kosten voor de verwijdering van dit zwerfafval in geen verhouding tot de besparingen die bij invoering van diftar worden gerealiseerd.’

Om er achter te komen of Enschede na diftar vervuilt is het gewoonweg wachten op de invoering in 2017. Dan zal de praktijk het uitwijzen.

België

De onderzoekers hebben hun licht in België opgestoken: ‘Vlaamse gemeenten waar diftar wordt gebruik scoren beter op het sorteren van afval, en per inwoner wordt minder afval opgehaald. Echter, de keerzijde is er meer dumpingen zijn. Onderzoek bij openbare prullenbakken laat zien dat daar relatief veel huishoudelijke afval in komt als gevolg van ontwijkgedrag.’

Vraag & antwoord

Benieuwd naar het antwoord? Klik op de vraag.

'Ik ga straks voor mijn buren betalen als zij hun afval in mijn bak gooien.'

Er wordt niet in kilo's, maar in aanbod gerekend. U betaalt dus niet voor de buurman. Maar als die buurman hierdoor zelf niet zijn container aan straat hoeft te zetten is hij zelf wel goedkoper uit. De gemeente denkt dat dit niet vaak zal voorkomen. Omdat elke keer plaatsing geld kost verwacht de gemeente alleen volle containers aan straat.




'Het gaat de gemeente alleen om geld.'

Nederland kent een gesloten systeem bij afvalstoffenheffing. Er mag dus geen winst worden gemaakt op de afvalbelasting. Wat met diftar wordt verdiend moet worden besteed aan kosten die ermee gemoeid zijn. Bijvoorbeeld het plaatsen van ondergrondse containers en de verwerkingskosten.



'Als de ondergrondse container niet werkt, moet je toch betalen'

Je scant je milieupas, de ondergrondse afvalcontainer ‘klikt’, maar kan vervolgens niet open. Een storing die bij restafvalcontainers wel eens voorkomt. Behalve dat er een melding moet worden gemaakt is er geen reden tot paniek. Een ‘klik’ betekent niet meer dan dat de containerbak open gaat. Er wordt op zo’n moment niets afgeschreven van een rekening. Dat gebeurt pas als de containerklep open én dicht is geweest.




'Waar naartoe met luiers, incontinentiemateriaal?'

Vieze luiers, billendoekjes en incontinentiematerialen mogen niet in de groene container. Wat nu? In de grijze afvalbak gaat dat stinken als de bak een maand lang achter het huis staat. Twente Milieu adviseert luiers naar het afvalbrengpunt te brengen. Huishoudens die om medische redenen veel incontinentiemateriaal hebben kunnen straks aanspraak maken op teruggave van een deel van de afvalbelasting.




‘Ouderen zijn de klos. Zij kunnen niet met 'n volle afvalbak of zak op pad.'

Een heikel punt is de situatie van ouderen of mindervaliden. De belasting wordt niet op basis van kilo's berekend, maar per aanbod. Het loont dus om de grijze container of vuilniszak zo vol mogelijk te proppen. Velen uiten hun zorgen dat die te zwaar wordt. Een oplossing is niet voorhanden. De inwoners zijn afhankelijk van noaberhulp of moeten vaker afval wegbrengen, dus meer betalen. Er wordt gevreesd voor afvaldump. Er zijn al gemeenten waar ouderen hun afval in de gemeentelijke afvalbakken stoppen.




‘Studenten en afval scheiden, een onmogelijke combinatie?.'

.






Dit is een productie van Newsroom Enschede
De samenwerking tussen TC Tubantia en TV Enschede FM

Tekst: Toon Mesman
Audio & video: TV Enschede FM
Lay-out: Davine Vleerbos, Jadrike Boels
Support: Wilco Louwes, Julia Henkel, Dick Janssen, Martijn Bekhuis

Beeldmateriaal: Lars Smook, Emiel Muijderman, Erna Lammers

TV Enschede FM en De Twentsche Courant Tubantia