Volledig scherm
© Lars Smook | De Twentsche Couran

Republikein zijn vergt de durf van de coming out

blogHet zijn een slordige tweehonderd kilometer die hij net heeft afgelegd. En die hem een uur of wat later ook weer wachten, terug naar Roermond. Hans Maessen heeft het er graag voor over. ,,Voor de goede zaak’’, laat de Limburger weten.

Het is zondagmiddag een week voor Pasen als in een klein zaaltje in Enschede zo’n vijftien belangstellenden naar de jonge historicus Aron Brouwer (1991) komen luisteren. De jonge geschiedkundige is samen met vriend en voormalig studiegenoot Marthijn Wouters auteur van Willem van Oranje, de opportunistische vader des vaderlands, een boek dat hardhandig afrekent met de al eeuwenlange heldenverering rond de oervader (1533-1584). Die is niet de bewierookte staatsman waarvoor hem houden. 

Intrigant

Willem van Oranje moet veel meer als een meedogenloze en opportunistische intrigant worden gezien die door ‘spelletjes’ trachtte vast te houden aan zijn positie en er niet voor terugdeinsde lieden die hem niet welgezind waren uit de weg te ruimen.

Het werk van Brouwer en Wouters is lang niet overal met lyrische recensies ontvangen. Toen collega-historicus René van Stipriaan Willem van Oranje, de opportunistische vader des vaderlands had gelezen was hij kritisch en neerbuigend in zijn reactie. De twee auteurs moesten eerst maar eens hun studie afmaken.

Debat aan de markt

Maar Maessen zei afgelopen zondag tijdens de editie van Debat aan de Markt, waar Brouwer over zijn werk kwam spreken, aan het boek met smaak te hebben geconsumeerd. ,,Het leest lekker weg’’, complimenteerde hij de schrijver. Maessen liet tijdens de voordracht van Bouwer weten niets te hebben met het de reputatie van Willem van Oranje als smetteloze volksheld en onomstreden voorvechter van tolerantie en vrijheid. ,,Dat is een gotspe’’, riep hij.

Hans Maessen heeft dan ook niets met het Oranje-sprookje. Hij is voorzitter van het Nieuw Republikeins Genootschap, de club die zich ten doel stelt Nederland op democratische wijze een republikeinse grondslag te verlenen met als uiteindelijk doel een democratisch gekozen staatshoofd. Het is deze goede zaak die hem dus naar Enschede bracht.

Geboorte van Koninkrijk der Nederlanden

Het valt vandaag de dag niet mee om republikein te zijn. Meer dan tweehonderd jaar na de geboorte van het Koninkrijk der Nederlanden zou mogen worden verwacht dat staatsrechtelijk andersdenkenden in het vrijgevochten Nederland op zijn minst worden gedoogd met hun afwijkende republikeinse mening. Maar dat blijkt een naïeve veronderstelling. ,,Wij zijn een emancipatiebeweging en die is nog steeds nodig’’, zei Maessen over zijn missie.

Het zijn van republikein vereist durf en openhartigheid. ,,Er is een coming out voor nodig’’, zegt Maessen over die transparantie. De afkeer van republikeinse sympathieën en kritiek op de monarchie en het koninklijk huis zitten diep verankerd in de Oranjegezinde samenleving, is de ervaring van de genootschapsvoorzitter.

Excessen

Het is volgens hem te zien aan de media, die zonder uitzondering zijn doordrenkt van stevig gewortelde gevoelens ten faveure van de monarchie en zelden de republikeinse kanttekeningen belichten. Die worden hooguit opgetekend als zich om de zoveel tijd excessen rond de monarchie en/of koninklijk huis voordoen. Van Greet Hofmans tot de Lockheed-affaire en van vader Zorreguieta tot de ophef rond een koninklijk vakantiehuis; het is op die momenten dat er - vaak kortstondig – vraagtekens worden geplaatst bij de staatsvorm. Doorgaans vormen de monarchie en de Oranjes toch een idyllische combinatie die niet verstoord mag worden. Ze binden een land in al zijn verscheidend, menen de aanhangers.

Is het carrièretechnisch handig om republikein te zijn? De huidige premier en VVD-leider Mark Rutte zei zo’n dertig jaar geleden als JOVD-voorzitter niet veel te hebben met de monarchie en deze hooguit om praktische overwegingen te tolereren. Het moet, zo schreef NRC Handelsblad een half jaar geleden, vermoedelijk als een vergeven jeugdzonde worden gezien.

Politieke suïcide

Ook Maessen heeft politiek gezien hinder ondervonden van zijn innerlijke staatsrechtelijke overtuiging. ,,Ik ben voorzitter van de VVD in Roermond geweest’’, zei hij in Enschede, ,,maar toen bekend werd dat ik republikein ben, ging het van dit.’’ En hij haalde zijn hand langs de eigen hals, een gebaar waaruit zijn politieke suïcide moest blijken.

Het was Schluss met de politiek, suggereerde Maessen, die volgens eigen zeggen als ondernemer door het leven gaat. Maar klopt het, dat republikeinen hun weerzien tegen de monarchie daadwerkelijk met een beroepsverbod moeten bekopen?

Wie het weet mag het zeggen.

Blogs