Volledig scherm
Peter Nieuwenhuis (l) en Jan te Kulve met deel van model voor maquette vroegere kasteel van de Heer van Borculo, zoals dat in brons wordt uitgevoerd om te worden geplaatst aan de Hoflaan in Borculo © Annina Romita

Kasteel Heer van Borculo keert terug

BORCULO / EIBERGEN  - De huidige Heer van Borculo heeft zijn optrekje niet meer nodig: die woont met vrouw en dochters koninklijk in zijn Wassenaarse Villa Eikenhorst. Daarom kan het project nu bescheidener: in miniatuur namelijk. Het hoofdkwartier van de heerlijkheid Borculo keert in het klein terug aan de Hoflaan. In brons, op een 2,5 ton wegende veldkei.

520 uur deed de 3D-printer van kunstenaar Jan te Kulve erover om het vroegere hof van de Heer van Borculo in PLA (Polylactic Acid) te printen. De structuur op basis van maïszetmeel wordt bij het bronsgietproces dat volgt, vervangen door brons.

De Eibergse kunstenaar hoeft iets minder artisticiteit te plegen voor het object dat Borculo er op 9 september bij krijgt. "Wat minder kunstzinnig, meer ambachtelijk eigenlijk", zegt hij over zijn rol. "Dat komt omdat ik minder aan de vormgeving hoefde te doen."

3d-animatie

Borculoer Peter Nieuwenhuis weet precies hoe dat komt. "Toen een paar jaar geleden is stilgestaan bij j het 400-jarig bestaan van de Heerlijkheid Borculo als onderdeel van Gelre, heeft het bedrijf TAFF een 3D-animatie van het vroegere kasteel gemaakt. Daarvoor is toen een studie van bewaarde tekeningen en dergelijke gemaakt. Hoogte en breedte enzo hoefden daarom niet opnieuw te worden vastgesteld: er was daardoor eigenlijk een digitaal model ontstaan van hoe het kasteel er ooit uitzag." Een kleiner 3D-geprint model van het kasteel van de heer van Borculo voor zich op tafel draaiend: "Dit is het kasteel in de staat die het midden zeventiende eeuw, dus rond het jaar 1650, had. Dat was op het hoogtepunt. Op dat moment was het kasteel van Borculo het vierde qua grootte van Nederland. Daarna kwam het verval. Er is vervolgens nog een nieuw kasteel gebouwd, het tweede. Dat is rond 1870 gesloopt."

Het model in brons van het vroegere kasteel van Borculo wordt zaterdag 9 september onthuld aan de Hoflaan. Dat is op de hoek van de vroegere standplaats. Onder de in 1887 gebouwde villa van de familie Schaars resteren nog kelders van het kasteel; tussen de villa en sociaal-cultureel centrum Het Hof zijn nog fundamenten van de donjon zichtbaar en aan de straatzijde zijn contouren van een toren in het plaveisel zichtbaar gemaakt. Het liefst zou Nieuwenhuis als liefhebber van de lokale geschiedenis de contouren van het hele kasteel zichtbaar gemaakt zien in het straatbeeld. "Net zoals dat in de Hofstraat met de Hofpoort is gebeurd."

Twickel

Bijzonder genoeg komt het laatste, nog ontbrekende deel van het budget voor de bronzen miniatuur van het kasteel uit de schatkist van een ander kasteel: rentmeester Schimmelpenninck van Stichting Twickel heeft daar vorig jaar net voor zijn pensioen nog voor getekend. Twickel is het afgelopen jaar eigenaar geworden van de voornaamste delen van het vroegere kasteelcomplex. Daarvoor is grond geruild met de gemeente Berkelland en is ook onroerend goed gekocht.

Het historische bezit herinnert aan de Heerlijkheid Borculo: door Nieuwenhuis wel omschreven als 'het Monaco van de Achterhoek': een ministaatje in de tijd dat Nederland zelf nog bezig was als natie gevormd te worden. Op het moment het nog niet zover was, werd het kasteel waarschijnlijk gebouwd in opdracht van de bisschop van Münster. In 1777 kocht stadhouder prins Willem V de Heerlijkheid Borculo. Hij zou na de Napoleontische invasie vluchten, maar sindsdien is de heersende Oranje behalve vorst over de Nederlanden tegelijk Heer of Vrouwe van Borculo.

Willem V verdient dan ook een standbeeld, vindt Nieuwenhuis. "Dat is het volgende project waarvoor ik met de pet rond wil. Maar dan raakt Borculo ook een beetje vol met objecten die de geschiedenis van het stadje zichtbaar maken. Dat is leuk voor zowel inwoners als gasten, maar biedt ook handvaten voor bijvoorbeeld educatie."

Feel

Bureau Feel uit Lochem heeft de geschiedenis van de stad en heerlijkheid gevangen in twintig schermen, waar ter gelegenheid van de onthulling van de miniatuur en Open Monumentendag een eendaagse expositie mee wordt ingericht in de Joriskerk.