Volledig scherm
Collage Harm Buiter, oud Almelo's verzetsstrijder. Collage: DTCT

Overleden oud-burgemeester van Groningen leidde verzetsgroep in Almelo

ALMELO - Groningen herdenkt maandag haar oud-burgemeester Harm Buiter. De vermaarde PvdA-bestuurder was in het laatste oorlogsjaar als verzetsman in Almelo actief. Brutaal en niet bang. En wars van onrecht. Zo kenschetst Coen Cornelissen, amateurhistoricus uit Albergen en kenner van de bezettingstijd in Almelo, de jonge Harm Buiter, lang voordat deze in 1971 het burgemeestersambt van Groningen aanvaardt.

Daar waar Buiter in Groningen te boek staat als een geliefd en kundig burgervader, die tijdens zijn tot 1985 durende ambtsperiode ook nog eens het PTT-hoofdkantoor met een paar duizend banen binnenhaalde, is hij in Almelo bekend als leider van de groep Blok. Een (studenten)netwerk, genoemd naar de schuilnaam van Buiters jongere broer Jan, dat zich met name bezighield met hulp aan onderduikers en joden.

Hoewel Harm Geert Buiter opgroeit in Amsterdam liggen zijn roots in Twente. Hij wordt op 8 januari 1922 geboren in Langeveen als - zo staat het in de burgerlijke stand van Tubbergen omschreven - zoon van een commies der rijksbelastingen. Als zijn vader promotie maakt en belastingambtenaar wordt in Amsterdam verhuist het gezin naar de hoofdstad. In de eerste oorlogsjaren zien de broers Buiter met eigen ogen hoe de Duitse bezetter joodse buren uit hun huizen haalt en op transport naar Duitsland zet. Daar ligt de kiem van hun verzetswerk. Begin 1943 nemen hun ondergrondse activiteiten structurele vormen aan. Dat gebeurt nadat ze, beiden student economie, de zogenoemde loyaliteitsverklaring jegens de Duitse bezetter weigeren te tekenen. Daardoor dreigt Arbeitseinsatz en om daaraan te ontkomen duiken beiden onder: Jan ‘Blok’ Buiter via zijn studievriend Jan van Hessen uit Wierden in Almelo, Harm - die zich ‘Brand’ noemt - in Friesland.

Als Jan Buiter in juni 1944 na verraad in Almelo wordt opgepakt komt broer Harm naar Almelo om het Bloknetwerk voort te zetten. Daarbij is hij de man van de grote lijn, van de contacten, van de verbindingen, maar hij schuwt evenmin het ‘veldwerk’ in de vorm van wapendroppings en sabotageacties. Zijn ‘hoofdkwartier’ is de stalhouderij Rompelman - later een garagebedrijf - aan de Bavinkstraat. „Dat lag gunstig in het centrum van de stad, het was er gezellig en er was altijd wat onder de kurk...", zo tekent historicus Coen Hilbrink later uit zijn mond op, de auteur van De Illegalen, over de illegaliteit in Twente en Salland. Maar bij Rompelman vindt Buiter ook bijna zijn waterloo. De gevreesde Sicherheitsdienst (SD) doet op 8 december 1944 een inval bij Rompelman en arresteert een aantal verzetsmensen. De Duitsers zijn op zoek naar Buiter, die ze kennelijk aanzien voor een Engelse majoor. Maar Buiter is tijdens de inval juist even bij achterbuurman Van Tellegen om naar de Engelse zender te luisteren. Hij komt nietsvermoedend teruglopen en wordt tegengehouden door de SD’er Fritz Holbeck. Doch in plaats van dat deze Buiter aanhoudt stuurt hij hem in zijn onwetendheid terug. Wel krijgen de Duitsers bij de inval de 20-jarige Chiel Dethmers in handen. Deze speelt een belangrijke rol bij het doorspelen van militaire informatie aan de geallieerden. Dethmers zal zijn arrestatie met de dood bekopen.

Harm Buiter overleeft de oorlog en maakt later carrière in de internationale vakbeweging en het openbaar bestuur. Aan zijn zijde, tot en met zijn dood afgelopen dinsdag, Hens Buiter-Van Schooten, geboren en getogen Almelose. Hij ontmoette haar toen hij was ondergedoken bij haar ouders. ‘Harm was zo’n type dat de schuilkelder niet in wilde. Ook in die tijd straalde hij al gezag uit. Hij had overwicht, wist mensen te inspireren. Ik zie hem nog voor me toen hij in de Grote Kerk van Almelo de bevrijdingsrede hield. Het was de kerk waar ik gedoopt was (....) en waar we later getrouwd zijn’, zegt zij in het boekje dat de gemeente Groningen ter gelegenheid van de tachtigste verjaardag van Buiter uitbracht.

Harm Geert Buiter is 89 jaar geworden.

Tubantia gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement  

Almelo e.o.