Volledig scherm
André Vis © Tubantia.nl

Hoe Snoetje en Pluisje ineens veel belangrijker zijn dan de rechtsstaat

Niet alleen Trump ligt overhoop met de media. Er is een bredere vertrouwensbreuk met als kernvraag: waartoe zijn media op aard?

Het Franse sportdagblad L’Equipe publiceerde afgelopen week een portret van de in 1996 overleden wielerjournalist Pierre Chany. Chany was een beroemdheid, een autoriteit aan wiens woorden de Fransman zich laafde. De groots­heid van Chany liet zich het best beschrijven door een citaat van vijfvoudig Tourwinnaar Jacques Anquetil: ‘Ik las tijdens de Tour altijd Chany om te begrijpen waarom ik had gereden, zoals ik had gereden’.

De mens is een bijzonder wezen. Hij handelt vaak vanuit het onbewuste of het onderbewuste. Waarom deed Anquetil wat hij deed? Dat vroeg hij zich af en Chany zette hem aan het denken. Is ’t niet het mooiste eerbetoon voor een journalist dat hij heeft bijgedragen aan het bewustwordingsproces van de mens?

Ontnuchterend

Met die gedachte in het achterhoofd is het na tweeënhalve week vakantie in Frankrijk ontnuchterend thuiskomen. Het ging vrijdag in de talkshow van Eva Jinek namelijk over katten. Jinek trok naar PVV-leider Geert Wilders om te praten over Snoetje en Pluisje. Dat zijn de twee katten van Wilders, vandaar. We hebben het hier over de leider van de tweede partij van het land die in zijn verkiezingsmanifest ter grootte van één A4’tje drie keer de rechtsstaat onderuit haalt, dan wel de Grondwet tart. Hoe mooi zou het zijn als we een kijkje kunnen nemen in het onderbewuste van de PVV-leider? Wat bezielt een op zich bekwaam politicus om zo uit de bocht te vliegen? Maar nee, Snoetje en Pluisje.

Media in de westerse wereld staan zeker sinds de Trump-revolte onder grote druk. De werkelijkheid wordt niet meer geloofd, de waarheid is gesneuveld. Donald Trump junior erkent dat hij contact had met Russische autoriteiten maar in hun blinde liefde voor de grote leider gelooft nog altijd 30 procent van de Trump-aanhangers dat er geen contact was. Alles is een complot, alles staat ter discussie - ook dat wat we aan onze ogen voorbij zien trekken. Het ligt allemaal aan de traditionele media. Onzin natuurlijk, maar het geloof is er.

Ongrijpbaar

Het probleem media-maatschappij-politiek is ongrijpbaar en gaat veel verder dan Trump. Jaren geleden al weigerde toenmalig minister Donner in talkshows van het kaliber Pauw en Witteman te verschijnen. In dit soort infotainment kon hij zijn ei niet kwijt. De Franse president Macron vermindert zijn mediacontacten en vooral zijn tv-optredens. Hij skipte zelfs het gebruikelijk interview op Quatorze Juillet. Zijn ideeën zijn te complex om in een snel vraag-en-antwoordformat uit te leggen, zo vond hij.

Er is een daverend onbegrip omdat media zijn gaan schuiven. Nog altijd worden er prachtige verhalen geschreven in de dagbladen en zijn er prima, informatieve tv-programma’s. In zijn wekelijkse rubriek in de Volks­krant gaf hoofdredacteur Philippe Remarque zaterdag echter onbewust aan wat er schort aan de relatie tussen media en buitenwereld. Remarque prees zijn twee Tour-verslaggevers omdat ze zulke afwijkende verhalen hadden gemaakt in de trant van: waarover praten renners tijdens een wandeletappe, wie bouwt dagelijks dat podium op in de aankomstplaatsen en wat moet een rondemiss allemaal kunnen en kennen. Dit waren vroeger randverhaaltjes, net als de liefde van een politicus voor zijn katten niet meer dan een leuk weetje was. Maar nu - nu is het afgeleide verhaal de trots van een omroep of een krant en die switch is de essentie van het debat.

Als Anquetil nog had geleefd, had hij de draai niet begrepen.

Auteur is ex-hoofdredacteur van deze krant.