Media moeten het niet willen,
die drang naar ophef en vertier

Nu elke oprisping van Baudet wordt gepubliceerd of uitgezonden, is het tijd terug te grijpen op een vergeten document, de beginselverklaring.

Als een leger journalisten op een zaterdagochtend spoorslags naar een hotel in Amsterdam afreist om een kansloze aangifte tegen een minister aan te horen, dan weten we één ding zeker: het dieptepunt in de Thierry for president-campagne is bereikt. Of het nu gaat om een piano die in zijn werkkamer wordt gehesen, een bosje lavendel waaraan hij ruikt, een tweet waarin hij de weerman van de NOS of een leraar wil ontslaan of zomaar een verzinsel over de Europese Unie als project om de westerse samenleving ten gronde te richten: de camera’s draaien, de pennen schrijven, de microfoons staan open.

Feiten

De feiten zijn als volgt. Het Forum van Democratie heeft twee zetels in de Tweede Kamer. Dat is minder dan bijvoorbeeld DENK, de Partij voor de Dieren, de SGP en 50 Plus, partijen wier ideeën u niet dagelijks in de media voorbij ziet trekken. Media­vertegenwoordigers verwijzen graag naar peilingen als ze gevraagd worden naar de overdaad aan Baudet. Tja, als je een plant voldoende water geeft, gaat die bloeien.

Een andere verklaring is vaak: ‘Ja maar, hij zegt wat steeds meer mensen denken’. Dat is maar zeer de vraag. Bij de verkiezingen in 2002 haalden LPF en Leefbaar Nederland gezamenlijk 26 zetels (24 om 2), in 2017 scoorden de als populistisch betitelde partijen 22 zetels (PVV 20, FvD 2). De gedachte dat ons land een ruk naar populistisch rechts heeft gemaakt, wordt niet met feiten gestaafd.

Inhoudelijk gewicht

Maar stel dat de populistische golf er wel is, dan nog is er geen enkele reden aandacht aan betekenisloze tweets of aperte onzin te besteden als de rassen/bevolkingstheorie van de FvD-topmannen Hiddema en Ramautarsing (voor mensen die twijfelen of het toch niet een beetje waar is, zie het artikel zaterdag in het Wetenschapskatern van NRC). Een mening is niet legitiem naarmate meer mensen die mening onderschrijven. Een mening is legitiem door het inhoudelijk gewicht van de mening.

In de discussie of media wel zoveel Baudet in hun kolommen of zendtijd moeten stoppen, blijft één element stelselmatig onderbelicht: het redactiestatuut. Nieuwsorganisaties, en zeker kranten, werken met een statuut waarin de onafhankelijkheid van de redactie is opgenomen, alsmede de jurisdictie van de hoofdredacteur. Er is echter nog een belangrijke paragraaf en daar hoor je redacties zelden over. Dat is de beginselverklaring. Daarin staat dat de inhoud van de krant wordt getoetst aan verworvenheden van de westerse samenleving als verdraagzaamheid, gelijkwaardigheid, de rechtsstaat en de parlementaire democratie.

Rekenschap

Je kunt zeggen: een krant is een doorgeefluik van nieuws, een tv-programma is er voor informatie en entertainment. Verder reikt de verantwoordelijkheid niet. Het is een minimalistische benadering die voorbijgaat aan het feit dat iemand die iets stelt zich rekenschap geeft van de gevolgen. Dat is in het menselijk verkeer zo, dat is voor media zo. Het is dus maar de vraag of uitspraken en meningen die op gespannen voet staan met de hierboven gemelde verworvenheden klakkeloos in de krant moeten worden gezet of moeten worden uitgezonden.

Misschien goed om het redactiestatuut - dat vergeelde document - open te slaan en af en toe ‘toch maar niet’ te zeggen als Baudet pleit voor een blank, dominant Europa of de parlementaire democratie schoffeert door een minister voor de rechter te dagen in plaats van een Kamerdebat aan te vragen. De onblusbare drang van media naar ophef en vertier is namelijk niet alleen gevaarlijk, het doet bovendien geen recht aan de statutaire opdracht.

Auteur is oud-hoofdredacteur van deze krant

Volledig scherm
André Vis © Tubantia.nl