Najagen illusie van perfectie maakt ons niet gelukkiger

We willen meer dan we kunnen en slagen er niet in onze onvolmaaktheid te accepteren. Toch is die acceptatie noodzakelijk voor de vooruitgang.

Een kleine twee jaar geleden schreef ik op deze plek, onder de kop Seksisme is een onderschatte en onderbelichte mondiale gruwel, onder meer het volgende:

…Wat te denken van de volgende cijfers: 55 procent van de vrouwen in de EU is ooit seksueel belaagd of aangevallen (Bron: European Agency for Fundamental Rights), tijdens de bevrijdingsfeesten in 2013 waren er in Nederland 85 aangiften van verkrachting of aanranding (bron: RTL Nieuws), een op de vier vrouwen in Nederland heeft te maken met seksueel grensoverschrijdend gedrag (bron: kenniscentrum seksualiteit Rutgers) en een op de acht Nederlandse vrouwen is ooit in haar leven verkracht, meestal door een bekende (bron: Iva Bicanic, Hoofd Landelijk Psychotraumacentrum in Utrecht)…

Keulen

Dat was kort na de aanrandingen in de nieuwjaarsnacht in Keulen. De massale verontwaardiging destijds leidde niet tot een tsunami aan bekentenissen van vrouwen die waren belaagd. Dat gebeurt wel nu een Amerikaanse filmproducent ver over de schreef is gegaan. Wat we zien onder de hashtag metoo is een schreeuw van collectieve woede, treurnis, onmacht. Die verontwaardiging staat niet op zichzelf. Of het nu gaat om de moord op een jonge vrouw die gewoon door de bossen rond Utrecht fietste, om een burgemeester die veel te vroeg overleed, of om bezopen studenten met hun liederlijke uitspattingen in Groningen: we willen het liefst op de button ‘afsluiten’ klikken. Maar het lukt ons niet en dat is niet verwonderlijk.

Jan Wolkers

Met de secularisatie verdween het idee van de onvolmaakte mens. Onze voorouders werden ervan doordrongen dat de mens geneigd is tot het kwade. Deze generalisatie is geen basis voor vooruitgang. Het omgekeerde is dat echter evenmin: de poging de wereld te zien als een plek voor heiligen. Jan Wolkers zei het kernachtig in een interview uit de jaren ’60. ‘Als ik later doodga, wil ik geen zoetsappige verhaaltjes in de krant. Want ik was ook gewoon een kolerelijer. Hè’. (Bron: Het uur van de wolf, NPO 3, 23-10-2017)

Primitieve emoties

In technisch opzicht kan de mens bijna alles. We kunnen naar de maan, we boeken achter onze iPad een vakantie naar de Malediven en in ons lichaam dragen we metalen schroeven en pennen die onze botten bij elkaar houden na een ernstig auto-ongeluk. Alles vermag de mens – alleen niet het bedwingen van zijn primitieve emoties en we hebben moeite dit te erkennen. Sterker nog, we jagen dagelijks de illusie van de perfectie na.

Wilhelmus

We begrijpen maar niet waarom het niet lukt. Dat komt omdat we verleerd zijn de complexiteit van het leven te bevatten. Grote denkers die ons iets leren over de kunst van het leven dragen niet bij tot economisch gewin of onze nationale trots. Zij hebben een marginale plek in ons onderwijs en in talkshows. Maar we krijgen echt betere mensen als we luisteren naar Plato, Kant en Weber. De onderwijsprioriteit van Rutte III draait echter om het Wilhelmus: welk een intellectuele armoede.

Dialoog

De mens is niet volmaakt en zal het nooit worden. Bijgevolg is het leven evenmin perfect. Als we dat beseffen kunnen we zoeken: niet naar oplossingen, want onheil is van alle tijden, maar wel naar maatregelen die de omvang van een probleem verkleinen en de pijn verzachten. Dan hebben we een gelijk uitgangspunt. Dat is noodzakelijk voor een vruchtbare dialoog. Zo niet dan zal elk debat over welk onderwerp dan ook de kloof verdiepen in plaats van verkleinen.

Auteur is voormalig hoofdredacteur van deze krant.

Volledig scherm
© Emiel Muijderman