Volledig scherm
Voor de ene partij was er na de exitpoll in Gelderland reden tot juichen (GroenLinks - zie foto - en Forum voor Democratie), voor andere partijen waren de druiven zuur (onder andere D66 en PVV). © Rolf Hensel

Forum voor Democratie knalt Gelderse Staten binnen

Nieuwkomer Forum voor Democratie (FvD) lijkt de grote winnaar te worden van de Provinciale Statenverkiezingen in Gelderland. Dat blijkt uit de eerste exitpolls na het sluiten van de stembussen. De partij komt vanuit het niets met zeven zetels in de Staten. Winst is er ook voor GroenLinks: met drie zetels erbij komt deze partij uit op zes. De VVD verliest een zetel, maar blijft met acht zetels wel de grootste partij. 

Het CDA gaat onder aanvoering van lijsttrekker Gerhard Bos uit Apeldoorn van negen naar acht zetels. Het CDA blijft procentueel iets achter bij de VVD. D66 verliest fors en gaat van zeven naar vier en de PvdA krimpt van zes naar vijf zetels. De zittende coalitie verliest in totaal zes zetels en raakt daarmee de meerderheid kwijt. 

De SP gaat van zes naar drie zetels. De PVV zakt van vijf naar drie zetels. De ChristenUnie behoudt de vier zetels. De SGP blijft op drie zetels steken. De Partij voor de Dieren blijft op twee zetels en 50PLUS op één.  DENK komt niet in de Gelderse Staten.

Meerderheid

In Provinciale Staten van Gelderland zijn 55 zetels te verdelen. Voor een meerderheid zijn zeker vijf partijen nodig. De zittende coalitie in Provinciale Staten wordt al acht jaar gevormd door vier partijen: VVD, CDA, D66 en PvdA. Het ligt in de lijn der verwachting dat VVD-voorman Jan Markink het voortouw gaat nemen bij de besprekingen. Hij wil daar snel mee starten. Volgens Markink is het logisch dat de huidige coalitie wordt aangevuld met een vijfde partij. Mogelijk starten de besprekingen komende vrijdag al.  

De opkomst in Gelderland is 61,8 procent, dat meldt het ANP op basis van een fractie van de getelde stemmen. Dat is vele malen hoger dan in 2015.

Historisch resultaat

,,Een historisch resultaat’’, jubelde GroenLinks-lijsttrekker Janet Duursma uit Haarlo (gemeente Berkelland). ,,GroenLinks is nog nooit zo groot geweest in de Staten.’’ Ze verklaart de winst door de toegenomen aandacht voor het klimaat. Duursma zegt dat GroenLinks staat te popelen om mee te doen in een nieuwe coalitie. ,,Jazeker, wij gaan meedoen.’’ Grote winnaar Forum voor Democratie was niet aanwezig in het provinciehuis. De nieuwgekozen Statenleden waren verzameld in Zeist voor landelijke Forum-bijeenkomst. Forum voor Democratie-lijsttrekker Arjan de Kok laat in een korte reactie weten dat hij ‘enorm tevreden’ is. ,,Een geweldige uitslag in de voorlopige exit poll.” Wil hij meeregeren in Gelderland? ,,Eerst maar eens rustig de definitieve uitslag afwachten en daarna de formatie”, laat hij weten.

Lastig verhaal

VVD-lijsttrekker Jan Markink uit Borculo is enigszins opgelucht. Zijn partij blijft de grootste maar levert waarschijnlijk wel een zetel in. ,,De kiezer heeft altijd gelijk. Wel is het landschap versnipperd. Er komen straks elf partijen in de Staten.’’ Markink zal vermoedelijk het voortouw nemen in de besprekingen. Ziet hij samenwerking met het FvD zitten? ,,De VVD sluit bij voorbaat niemand uit, maar ik vind het wel een lastig verhaal. Ik ken die mensen niet, ik heb hun lijsttrekker nauwelijks gezien. Waar staan ze voor?’’ Volgens Markink is het voor een coalitie belangrijk om een goede klik te hebben met de mensen waarmee je samenwerkt. ,,Ik kan nu nog niet beoordelen of die klik er met het FvD is.’’

Zichtbaar

CDA-voorman Gerhard Bos uit Apeldoorn is tevreden met de voorlopige uitslag. Maurice de Hond voorspelde een fors verlies, maar dat bleef uit. Het CDA verloor één zetel en is voorlopig gelijk in zetelaantal met de VVD. ,,Ik denk dat wij in Gelderland een goede regionale campagne hebben gevoerd. We waren erg zichtbaar, dat betaalt zich nu uit.’’ Of het tot een samenwerking met FvD komt, is nog de vraag zegt Bos. ,,We weten niet wat ze vinden. Ze hebben met landelijke spotjes campagne gevoerd. Maar daarmee kun je geen beleid maken.’’

Voor Karin Jeurink uit Zutphen worden het spannende dagen. Zij is de nummer vijf van de PvdA en voorlopig staat de PvdA op vijf zetels. ,,We hebben de weg omhoog weer gevonden. Daar zijn we erg blij mee.’’

Dubbel gevoel

D66-voorman Michiel Scheffer staat met een dubbel gevoel in het provinciehuis. Zijn partij ging van zeven naar vier zetels. ,,Er hebben 70.000 mensen op ons gestemd, maar we hebben ook een flinke tik gehad. We wachten nu de definitieve uitslag af. Elke partij kan er nog een zetel bij krijgen. Of verliezen.’’