Volledig scherm
Provinciale weg in Gelderland. De provincie telt - samen met Brabant - de meeste verkeersdoden op provinciale wegen. © Henri van der Beek

Provinciale wegen in Gelderland en Brabant tellen de meeste verkeersdoden

De provinciale wegen in Gelderland zijn het gevaarlijkst als je het aantal verkeersdoden telt over een periode van zo’n tien jaar. Het zijn lijstjes waar de provincie weinig mee kan, zegt Petra Borsboom van de provincie Gelderland. Voor de ANWB is het een reden provincies op te roepen werk te maken van ‘vergevingsgezinde wegen’. 

Een provinciale weg in het Groninger landschap is niet te vergelijken met een slingerende N-weg op de Veluwe, met zijn vele bomen en de onmogelijkheid ver voor je uit te kijken. 

Toch komt de provincie er belabberd vanaf ten opzichte van andere provincies. In absolute aantallen, maar ook als je de cijfers per ‘100 kilometer wegvak’ - dat is in elk geval eerlijker vergelijken - op een rijtje zet. De cijfers komen van het SWOV, de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid. Gelderland telde per 100 kilometer aan provinciale wegen 17 verkeersdoden, in de periode 2008-2017. Brabant staat met stip op 1, met 21 doden op provinciale wegen.  

Overijssel staat in de lijst op 9, Flevoland op 12. De twee visualisaties hieronder brengen die ranglijst in beeld:

Weggebruikersbond ANWB maakt zich sinds een jaar of 10 speciaal druk om de verkeersveiligheid op provinciale wegen. Die zijn gewoon gevaarlijker dan gemeentelijke wegen en rijkswegen, zegt Markus van Tol van den ANWB. Dat heeft meerdere oorzaken, legt hij uit. ,,Vaak geen gescheiden rijbanen, bomen of water vlak langs de weg. En verschillende soorten verkeer en geen ongelijkvloerse kruisingen zoals je die vaak wel op rijkswegen ziet.’’ 

Snelle fietsers

Dat zegt ook Petra Borsboom van de provincie Gelderland. ,,Rijkswegen zijn vaak door het landschap getrokken, N-wegen zijn ontstaan uit karrensporen.’’ Toen we nog met paard en wagen over de Veluwe trokken, waren al die bochten geen probleem. Maar het verkeer is - zeker de laatste jaren - sterk veranderd. Neem alleen al de fietsers die dankzij accu’s  veel sneller zijn geworden - terwijl ze regelmatig het asfalt delen met automobilisten, motorrijders en racefietsers. Borsboom: ,,We kennen de lijstjes ook wel, maar we kunnen er niet veel mee. De ene provincie is de andere niet.’’

Waar kan Gelderland dan wel wat mee? ,,We kijken naar verkeerstellingen en verkeerskundig onderzoek. We onderzoek ook alle dodelijke ongevallen. Als er samenhang is tussen ongevallen, dan kun je daar wat mee. Maar samenhang in de oorzaken is er vaak niet.’’

Aandacht

Hoewel. Samenhang in fysieke oorzaken van ongevallen is er vaak niet - maakt Borsboom duidelijk. Iets anders speelt volgens haar wel. ,,De alertheid van weggebruikers. Mensen hebben verminderd aandacht voor de weg tijdens het rijden. Mensen moeten elkaar ook wat gunnen op de weg, iets meer rekening houden met elkaar. We kunnen vanalles willen doen voor de verkeersveiligheid, maar als de weggebruiker het niet veilig houdt voor zichzelf...’’

Verschil

Dat geldt natuurlijk niet alleen voor provinciale wegen, maar ook voor gemeentelijke en rijkswegen. De verschillen tussen die soorten wegen zijn groot, zoals je kunt zien in deze visualisatie:

Vergevingsgezind

Van Tol van de ANWB behartigt de belangen van weggebruikers. Hij pleit daarom voor ‘vergevingsgezinde wegen’, en dan vooral bermen met liefde voor bestuurders. Dat zijn provinciale wegen waar je een foutje kan maken zonder dat de kans groot is dat het fataal afloopt. ,,Je ziet provinciale wegen met dikke bomen langs de kant. Je kunt je voorstellen dat de buurt liever niet ziet dat die hele rij verdwijnt. Dan kun je wellicht een vangrail langs de kant maken. Dat scheelt al.’’ 

Een middenberm helpt de verkeersveiligheid ook. Daar moet maar net ruimte voor zijn. Dan komen tegenliggers elkaar minder snel - botsend - tegen. ,,We zien dat de provincies daar de afgelopen jaren steeds meer aandacht voor hebben.’’

Top-tien

In 2014 zette de ANWB de provincies met gevaarlijkste provinciale wegen op een rijtje, op basis van eerder onderzoek. Gelderland was daar een van. Een derde van de N-wegen scoorde een stevige onvoldoende. Leden van de ANWB mochten per provincie laten weten welke verkeerssituaties volgens hen aangepakt zouden moeten moeten worden. Deze week, vlak voor de provinciale verkiezingen van 2019, bekeek de bond wat de provincies met die knelpunten heeft gedaan. (Hier de top-tien van GelderlandOverijssel en Flevoland.) 

Van Tol wil geen ‘rapportcijfer’ uitdelen, provincies laten zich lastig vergelijken. Dat Flevoland vrijwel alle knelpunten van de ANWB-leden heeft aangepakt is meer dan mooi, vindt Van Tol. Maar dat wil niet zeggen dat Gelderland een onvoldoende scoort. Al heeft die provincie nog maar 1 van 10 knelpunten afgerond, 6 staan er in de planning, 3 hebben een ‘rood kruis’ gekregen. Overijssel zit er precies tussenin. 

Is de ANWB op z’n minst tevreden dan? Van Tol: ,,Weet je, dat kan je ook nooit zeggen. Probeer nabestaanden van een dodelijk ongeval maar eens uit te leggen dat andere gevaarlijke punten zijn aangepakt, en dat je dan tevreden bent. Dat kan niet.’’

Welke provincie kent de meeste dodelijke slachtoffers op N-wegen (per 100 kilometer aan wegvak), en welke de minste? Bekijk het in deze visualisatie:

Op onderstaande interactieve kaart kun je zien waaraan jouw provincie het meeste geld uitgeeft. In veel provincies is ‘verkeer en regionaal openbaar vervoer’ een belangrijke kostenpost. 

Heb jij enig idee wat jouw provincie allemaal doet? Verkeersveiligheid is maar één van de thema’s waar de provincie zich mee bemoeit. Doe mee aan deze quiz van de Stentor en ontdek het antwoord.