De eitjes van de eikenprocessierups beginnen uit te komen.
Volledig scherm
De eitjes van de eikenprocessierups beginnen uit te komen. © Arnold van Vliet

Eerste eikenprocessierupsjes kruipen uit hun ei: ‘Nu nog ongevaarlijk’

In bomen in Ede, Sittard en Geleen zijn maandagmorgen de eerste eikenprocessierupsjes uit hun eitjes gekropen. Volgens bioloog Arnold van Vliet van het Kennisplatform Processierups zijn de piepkleine rupsjes wegens het ontbreken van brandhaartjes nog volstrekt ongevaarlijk. ,,Ze marcheren nu al met tientallen tegelijk in groepsverband achter elkaar op zoek naar ontluikende eikenblaadjes.”

Arnold van Vliet.
Volledig scherm
Arnold van Vliet. © Privéfoto

Experts die verbonden zijn aan het kennisplatform hadden de afgelopen maanden al berekend dat de eipakketjes vandaag door het warmere weer uit zouden kunnen komen. ,,Voor wetenschappers is het altijd leuk om te constateren dat een prognose klopt”, aldus Van Vliet. De waargenomen eipakketjes van de eikenprocessierups zijn nauwelijks te zien. ,,Het zijn goed gecamoufleerde, grijze plaatjes met eitjes. Nu ze beginnen uit te komen, zijn de rupsjes lastig met het blote oog waar te nemen.. Je moet echt geluk hebben ze te zien.” Hij haast zich te zeggen dat de pasgeboren rupsjes nog niet kunnen leiden tot klachten. ,,Ze hebben wel zichtbare haartjes maar die zijn nog niet gevaarlijk. De ellende begint pas in de tweede helft van mei.”

De afgelopen jaren zorgden massa's eikenprocessierupsen in heel Nederland voor grote overlast. De brandharen (ongeveer 700.000 per rups) dringen met hun weerhaakjes bij aanraking gemakkelijk in de huid, ogen en luchtwegen. Het gevolg volgens het RIVM: ontstekingen van het slijmvlies van de neus, keel en luchtwegen, slikklachten, huidirritaties en jeuk. Van Vliet stelt dat dergelijke klachten momenteel nog niet aan de orde zullen zijn. ,,Wie er toch last van denkt te hebben, heeft waarschijnlijk iets anders onder de leden.”

Quote

De komende weken kunnen de rupsjes dus hun buik vol eten en tot ontwikke­ling komen met inderdaad die vreselijk irritante brandhaar­tjes

Arnold van Vliet

Bodemaaltjes

Nu de rupsjes tevoorschijn komen, kan worden begonnen met de bestrijding. Dat kan, zo benadrukt de aan de Wageningen University verbonden bioloog, op verschillende preventieve manieren. ,,De net uitgekomen rupsjes kunnen 's nachts worden bespoten met nematoden: piepkleine bodemaaltjes. Die wormpjes kunnen een paar uur overleven voordat ze uitdrogen. In die korte tijd dringen ze bij de rupsjes binnen die daar vervolgens aan sterven. Het voordeel van deze werkwijze is dat andere rupssoorten in een boom gespaard blijven omdat die pas later uit hun eitjes kruipen.”

Een andere methode is de eikenprocessierupsjes bespuiten met een bacteriemengsel. ,,Maar dan gaan naast de boosdoeners alle rupsen dood. Veel gemeenten willen dat niet, omdat die werkwijze gevolgen heeft voor andere natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups zoals vogels.” In een later stadium kunnen grote hoeveelheden rupsen met speciale stofzuigers uit bomen worden gehaald. Van Vliet daarover: ,,Vorige week werd ten onrechte in de media gemeld dat er door de coronacrisis een tekort aan beschermende pakken zou zijn ontstaan. Dat is niet waar. Het gaat in het geval van eikenprocessierupsbestrijding om speciale pakken en die zijn nog voldoende op voorraad.”

Waarom de eipakketjes nu al uitkomen terwijl er nog amper bladeren aan eikenbomen te zien zijn? Volgens Van Vliet kunnen de rupsjes met weinig voedsel probleemloos een tijdje overleven. ,,De beestjes knabbelen nu aan de eerste, nog weinig voedzame knoppen. Rond 9 april zal 5 procent van de eiken in blad staan en op 21 april de helft. De komende weken kunnen de rupsjes dus hun buik vol eten en tot ontwikkeling komen met inderdaad die vreselijk irritante brandhaartjes.” 

Meer informatie over de eikenprocessierups is te vinden op de site van het Kennisplatform Processierups

De eitjes van de eikenprocessierups beginnen uit te komen.
Volledig scherm
De eitjes van de eikenprocessierups beginnen uit te komen. © Arnold van Vliet
De eitjes van de eikenprocessierups beginnen uit te komen.
Volledig scherm
De eitjes van de eikenprocessierups beginnen uit te komen. © Arnold van Vliet
De eitjes van de eikenprocessierups beginnen uit te komen.
Volledig scherm
De eitjes van de eikenprocessierups beginnen uit te komen. © Arnold van Vliet

Meer weten over de bestrijding van de eikenprocessierups? Bekijk dan de video hieronder: