Juliana op archiefbeeld uit 1963
Volledig scherm
Juliana op archiefbeeld uit 1963 © ANP

Verborgen reisverslag ontdekt van gevaarlijke bootreis Juliana en piepjonge Beatrix

Prinses Juliana weigerde in de Tweede Wereldoorlog tijdens de boottocht naar Canada een reddingsvest aan te doen, toen op volle zee vijandelijk gevaar dreigde. Terwijl op een nacht het Nederlandse oorlogsschip plotseling uitweek voor mondingsvuur van kanonnen en een lichtgranaat, bleef Juliana ijzig kalm. Dat staat in een bijzonder reisverslag dat in het Nationaal Archief is opgedoken.

Het reisverslag werd vandaag openbaar gemaakt
Volledig scherm
Het reisverslag werd vandaag openbaar gemaakt © Nationaal Archief

Het reisverslag zat verborgen in het archief van het Consulaat Jaffa, dat sinds 1 januari openbaar is. Op drie getypte velletjes beschrijft de auteur, vermoedelijk iemand van de Regeringsvoorlichtingsdienst (RVD) die mee aan boord ging, levendig en gedetailleerd de reis van Juliana en haar dochters Beatrix en de pasgeboren Irene.

Het verslag staat op de achterkant van de registratie van staatsobligaties van Nederlanders in Palestina. Omdat papier in de Tweede Wereldoorlog schaars was, werd ieder velletje namelijk twee keer gebruikt.

Overtocht

Quote

Zoolang meneer daar rustig zijn pijp blijft rooken, trek ik geen zwemvest aan

Prinses Juliana tegen marine-officier

Juliana en de kinderen maakten in juni 1940 vanuit Groot-Brittannië met de Hr. Ms. Sumatra de overtocht naar Canada. De tocht duurde negen dagen en was niet zonder gevaar. Voortdurend was men alert op Duitse duikboten.

Tijdens een van de nachten werd groot alarm aan boord geslagen, toen in de verte een lichtgranaat werd afgevuurd en het mondingsvuur van kanonnen zichtbaar was. Het Nederlandse oorlogsschip maakte een plotselinge, scherpe wending.

Juliana zat op dat moment in haar kajuit te lezen. Een marine-officier maande iedereen tot kalmte. Terwijl hij rustig en ‘bedachtzaam’ zijn pijp bleef roken, kwam een veiligheidsfunctionaris ‘ontsteld’ binnen met ‘reddingsgordels’ over zijn arm. ,,Uwe Koninklijke Hoogheid moet onmiddellijk een zwemvest aandoen’’, zei hij.

Prinses Juliana keek eerst hem aan, vervolgens de marine-officier, lachte met een lichte blos op de wangen, en antwoordde. ,,Zoolang meneer daar rustig zijn pijp blijft rooken, trek ik geen zwemvest aan.’’

Canada

Juliana en de kinderen vertrokken naar Canada om te voorkomen dat ze in Duitse handen vielen. De nazi's rukten in die tijd via het Kanaal op naar Groot-Brittannië. Op 2 juni 1940 stapte Juliana met de kinderen in het zuiden van Wales aan boord.

De reis verliep volgens het verslag zonder noemenswaardige problemen. Voor Beatrix en Irene was er voldoende vermaak in de vorm van dekspelletjes. Beatrix doolde over het hele schip, wilde overal bij zijn en had in haar ‘brabbeltaaltje’ overal commentaar op. Irene kroop rond op de kinderspeelplaats of voerde ‘de wonderlijkste gymnastische toeren’ uit in haar box.

,,Het is één zorgzaam gezin daar aan boord: zorgzaam en vol medeleven voor hen die zich aan zijn horde hebben toevertrouwd’’, meldt het verslag. ,,Het leven aan boord verloopt rustig en het zou een plezierreis in vollen vredestijd zijn,  indien niet overal oogen het zee-oppervlak af zochten naar naderbij sluipende periscopen indien niet de bedieningsmanschappen voortdurend bij hun kanonnen op post zaten.’’

Op 11 juni 1940 kwam het koninklijke gezin na een behouden vaart aan in Canada. Daar zouden ze tot na de bevrijding blijven.