Nigeriaanse weduwen voor Haagse rechter: ‘Shell medeplichtig aan dood onze mannen’

UpdateTwee Nigeriaanse echtgenotes van mannen die in 1995 door het toenmalige militaire regime zijn opgehangen, hebben voor de rechtbank in Den Haag een emotionele getuigenis afgelegd over de rol van Shell bij de dood van hun mannen.

De Nederlands-Britse oliegigant ligt al geruime tijd onder vuur vanwege zijn aanwezigheid in de olierijke Nigeriaanse Nigerdelta. Naast verwijten dat  Shell weinig tot niks deed aan grootschalige milieuverontreiniging zou het bedrijf in de jaren ‘90 een rol hebben gespeeld bij moordpartijen en verkrachtingen in Ogoniland. Shell ontkent dit overigens stellig.

Weduwen Esther Kiobel en Victoria Bera zijn twee jaar geleden in Nederland een zaak gestart. ,,We hebben gerechtigheid nodig, het gaat niet om het geld,” zei Kiobel vandaag tegen de rechtbank Den Haag. ,,Ik vecht al 22 jaar voor gerechtigheid voor mijn vermoorde man, zodat hij kan worden vrijgesproken van een misdrijf dat hij nooit heeft begaan.”

Bera, die nu in Canada woont, erkende vandaag  dat haar man had deelgenomen aan een gewelddadige demonstratie tegen milieuvervuiling en de oneerlijke verdeling van de winsten uit Shell’s oliewinning. ,,We wilden een eerlijk aandeel in de winst, maar we kregen niks, nog geen licht of water. Shell en Nigeria namen de olie en wij kregen niets,” zei Bera bitter.

'Shell koos partij voor regime’

Bij de demonstratie werden Kiobels en Bera's mannen in 1995 opgepakt door het  dictatoriale regime en na een showproces opgehangen. Shell hielp volgens de advocaten van de weduwen actief mee aan hun veroordeling en die van de zogeheten Ogoni Negen, leiders van het Ogoni-volk in de Nigerdelta. Tot de negen mannen behoorde onder anderen de dissident Ken Saro-Wiwa. 

Een senior advocaat van Shell schaarde zich als partij in de zaak aan de kant van de aanklager. ,,Shell koos dus partij voor het militaire regime en heeft lang haar best gedaan dit te verbloemen’', stelde een van de advocaten van de weduwen. ,,De advocaat was aanwezig bij elke zitting van de zaak en hield Shell van elk deel van proces op de hoogte.’’ De multinational vroeg voor het schijnproces al consequent om ingrijpen tegen de opstandige Ogoni-bevolking.

,,Shell bleef hameren op de grote economische gevolgen van de onlusten’', aldus de advocaten van de weduwen. Zo zou het bedrijf het leger hebben gewezen op het verlies van bijna 9 miljoen vaten olie door de protesten. Ook zouden er hechte banden zijn geweest tussen Shell en de geheime dienst van het militaire regime, waarbij Shell zou hebben betaald voor informatie en ook zelf een informatienetwerk had.

Het regime ondernam ,,een maandenlange strafexpeditie waarbij op grote schaal werd gemoord, verkracht en geplunderd” tegen de Ogoni-bevolking. ,,De verzoeken van Shell om ingrijpen resulteerden in arrestaties, doden en gewonden, maar dat weerhield Shell er niet van te blijven vragen om ingrijpen.” 

Verder lezen na de foto

Volledig scherm
Weduwen Esther Kiobel en Victoria Bera vanmorgen voor de rechtbank © ANP

Goed hart

De weduwen beklemtoonden voor de rechter dat zowel hun mannen als bovengenoemde Ogoni Negen onschuldig zijn. ,,Mijn man had een goed hart. Nu ben ik een armoedige weduwe die alles kwijt is. De misstanden die mijn familie en ik doormaakten waren een afschuwelijke ervaring die ons tot de dag van vandaag heeft getraumatiseerd'', zei de inmiddels Amerikaanse Kiobel.

Kiobel en Bera zijn niet de enige eiseressen. Twee andere weduwen die Shell in het kort geding hebben aangeklaagd, waren niet aanwezig. Zij hebben geen visum gekregen. Wanneer de rechtbank Den Haag uitspraak doet is nog niet bekend.

Advocate Shell: ‘Ondenkbaar dat Shell ingrijpt in strafproces’

 Het is ,,ondenkbaar’' dat Shell zich in een ander land zou mengen in een strafproces, zoals de weduwen van de zogeheten Ogoni Negen beweren. De advocate van de multinational wierp de aantijgingen over Shells beïnvloeding van het Nigeriaanse regime voor de rechter in Den Haag vanmiddag verre van zich.

De negen leiders van de Ogoni-bevolking werden in 1995 opgehangen na wat wereldwijd werd gezien als een politiek showproces, nog geen twee weken nadat de doodstraf tegen hen was uitgesproken.

,,We zijn niet blind voor het vreselijke en ingrijpende verlies dat de vrouwen hebben geleden en willen op geen enkele wijze afdoen aan wat ze hebben doorstaan,” stelde de advocate. ,,Maar Shell is niet verantwoordelijk voor deze gebeurtenissen en er wordt geen recht gedaan als het bedrijf wordt veroordeeld voor het handelen van anderen.’’

Volledig scherm
Ogoni-land is flink vervuild door de oliewinning © REUTERS
Volledig scherm
Olie en gas verwerkingsstation Agbada 2 van Shell in Nigeria. © ANP
  1. Twaalf Israëlische tieners verdacht van groepsverkrachting Britse toeriste op Cyprus

    Twaalf Israëli­sche tieners verdacht van groepsver­krach­ting Britse toeriste op Cyprus

    Twaalf Israëliërs, in leeftijd variërend van 15 tot 18 jaar, blijven nog zeker acht dagen in de politiecel op het Grieks-Turkse eiland Cyrpus, omdat ze worden verdacht van groepsverkrachting van een 19-jarige Britse toeriste. Volgens de vrouw, die vakantie vierde in de badplaats Ayia Napia, had ze een prille verhouding met één van de verdachten. Maar toen ze met hem op haar hotelkamer zat, stormden zijn elf vrienden binnen waarna de vrouw volgens eigen zeggen langdurig werd misbruikt.