Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA) tijdens een Tweede Kamer-debat over Hawija in 2019.
Volledig scherm
Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA) tijdens een Tweede Kamer-debat over Hawija in 2019. © ANP

‘Risico dodelijk bombardement Irak was bekend, aanval toch doorgezet’

UpdateNederland had voorafgaand aan de aanval op de bommenfabriek van Islamitische Staat (IS) in het Iraakse Hawija signalen dat de explosie na het bombardement riskanter zou kunnen zijn dan vooraf was berekend. Dat staat in een intern document dat Defensie gisteren openbaar heeft gemaakt en waar NRC over schrijft. Meer dan zeventig burgers kwamen om het leven.

Een vergelijking met aanvallen op soortgelijke doelwitten van IS, voorafgaand aan de aanval op 3 juni 2015, wees uit dat ‘de verwachte nevenschade groter zou kunnen zijn dan de CDE aangaf’. De CDE is de afkorting van Collateral Damage Estimate, het computerprogramma dat van tevoren berekent of er kans is op burgerslachtoffers bij een aanval. Achteraf werd bekend dat er naar schatting zeventig burgers zijn omgekomen.

En dat terwijl op dat moment de regel gold dat een aanval niet door mocht gaan, wanneer vooraf duidelijk was dat er ook maar één burgerslachtoffer zou vallen. Hoewel de berekening vooraf aangaf dat er geen burgers zouden omkomen, was het niet duidelijk wat de gevolgen zouden zijn van een eventuele tweede explosie die zou ontstaan bij het bombarderen van de fabriek.

Tekst loopt door onder de foto

De ravage na het bombardement in Hawija in juni 2015
Volledig scherm
De ravage na het bombardement in Hawija in juni 2015 © AFP / Screenshot ISIS video

Uit het onderzoek dat het ministerie van Defensie deed naar de aanval blijkt nu dat Nederland, ondanks het zorgwekkende signaal vooraf, de aanval doorzette. Volgens Defensie bleek achteraf dat er meer munitie in de fabriek aanwezig was dan verwacht werd.

Rutte ‘niet op de hoogte’

Het kabinet moest de Tweede Kamer al drie keer uitleg geven over de kwestie, maar volgens premier Rutte was dit niet mogelijk omdat hij zelf ook niet meer werd bijgepraat. Het protocol zou dit niet hebben toegelaten omdat de veiligheid van de vliegers in gevaar kon komen. NRC en de NOS deden onderzoek naar de zaak, maar konden nergens een dergelijk protocol oprakelen. Volgens hen wordt per casus bekeken of de Tweede Kamer op de hoogte gehouden moet worden.

De luchtaanval werd door een Nederlandse F-16 uitgevoerd in de nacht van 2 op 3 juni 2015.

  1. Familie van ontvoerd 13-jarig jongetje werd rijk van drugssmokkel in auto’s met geheime bergruimtes
    PREMIUM
    Update

    Familie van ontvoerd 13-jarig jongetje werd rijk van drugssmok­kel in auto’s met geheime bergruim­tes

    In het Belgische Genk is de Koerdische familie van de 42 dagen lang ontvoerde 13-jarige jongen een bekende naam in het criminele milieu. De familie raakte geregeld verwikkeld in drugsonderzoeken. Vooral M.T., de oom van de ontvoerde jongen, was een zwaargewicht en zit nu een celstraf van 15 jaar uit. De familie liet drugs via containers naar de havens van Antwerpen of Rotterdam komen. De cocaïne werd versneden en vacuüm verpakt in verborgen opslagplaatsen in Genk, Hasselt en As.
  2. Traangas en rubberkogels bij protesten tegen Braziliaanse president

    Traangas en rubberko­gels bij protesten tegen Braziliaan­se president

    In Brazilië zijn zondag voor het eerst sinds de coronamaatregelen van kracht zijn, groepen mensen de straat op gegaan om te protesteren tegen het regeringsbeleid van president Jair Bolsonaro. Daarbij kwam het in São Paulo en Rio de Janeiro tot confrontaties met aanhangers van de president en met de politie. In São Paulo trad de mobiele eenheid op met traangas en rubberkogels om de rivaliserende groepen uiteen te drijven.