Trieste foto van verdronken vader en dochter zet vluchtelingendiscussie VS op scherp

VIDEODe trieste foto van Óscar Alberto Martínez Ramírez en zijn 23-maanden oude dochtertje Valeria, liggend aan de oever van de rivier Rio Grande, schokt Amerika en de rest van de wereld. Het beeld van het tweetal, samen verdronken op weg naar een onzekere toekomst in de Verenigde Staten, staat symbool voor de migratiecrisis waarmee het land te kampen heeft. En de moed der wanhoop waarmee vluchtelingen de helse, en soms dodelijke, tocht aanvaarden.

Vader Óscar (25), met zijn familie gevlucht uit El Salvador en gefrustreerd omdat een asielaanvraag weken zou gaan duren, besloot afgelopen zondag de sprong te wagen en zwom met Valeria naar de Amerikaanse zijde van de grensrivier. Daar zette hij het kind op de oever en keerde hij terug om zijn vrouw Tania Vanessa Ávalos te halen. De peuter liet zich echter in het water vallen, toen haar vader wegzwom, vertelt de moeder in tranen.

Martínez keerde om en wist zijn dochtertje nog te grijpen, maar het water greep hen en sleurde het tweetal mee. ,,Toen het meisje in het water lag, probeerde hij bij haar te komen’’, zegt Rosa Ramírez, de moeder van de omgekomen vader, die haar zoon smeekte niet naar de VS te gaan. ,,Maar toen hij haar wilde pakken, ging hij zelf onder en kwam er niet meer uit. Hij heeft haar in zijn shirt gestopt en vermoedelijk tegen zichzelf gezegd: ‘Ik ben zover gekomen’ en besloten samen te sterven.’’

Lees verder onder de foto

Volledig scherm
Óscar Ramírez en zijn dochtertje Valeria verdronken tijdens hun vlucht naar de VS. © AP

Hun dood tegemoet

De foto, genomen door journalist Julia Le Duc, en gepubliceerd door de Mexicaanse krant La Jornada, toont keihard de gevaren waarmee vluchtelingen vanuit Centraal Amerika te maken krijgen. En de wanhoop waarmee zij, gelovend de armoede en het geweld in hun land te kunnen ontvluchten, zelfs hun dood tegemoet gaan. Het beeld van het meisje, dat tijdens hun laatste moment haar arm om haar vader heeft geslagen, zorgt voor het oplaaien van de discussie.

De Amerikaanse regering heeft op aandringen van president Trump, die de grens het liefst volledig zou afsluiten met zijn zo gewenste Mexicaanse muur, de procedures voor asielaanvragen vanuit Mexico zo ingewikkeld, en daarmee uiterst traag, gemaakt dat het hele traject in het extreemste geval vele maanden en soms zelfs jaren kan duren. Om die reden kiezen migranten, zoals Óscar Ramírez en zijn gezin, steeds vaker voor afgelegen en gevaarlijke routes om de zuidelijke grens over te komen.

Lees verder onder de foto

Volledig scherm
Grootmoeder Rosa Ramirez huilt, terwijl zij een foto van haar zoon en zijn gezin bekijkt. © AP

Verraderlijke stroom

De oversteek werd tientallen migranten onlangs noodlottig. Zo werden dit weekend twee baby’s, een peuter en een vrouw dood aangetroffen in een park nabij de grens. Hitte en uitputting werden hen fataal. Elders stierven drie kinderen en een volwassene op de Rio Grande, nadat hun vlot kapseisde. Het oversteken van de grensrivier is een levensgevaarlijke onderneming, omdat hij door smeltwater uit de bergen de hoogste stand in 20 jaar heeft bereikt en is veranderd in een verraderlijke stroom.

Lokale activisten proberen asielzoekers ervan te weerhouden de kolkende watermassa over te steken. Isabel Turcios, een Franciscaner non die aan de grens migranten helpt, vertelt aan Mexicaanse media dat het aantal vluchtelingen blijft toenemen en menigeen zijn of haar leven wil riskeren voor een toekomst in Amerika. ,,Mensen worden steeds wanhopiger en kunnen en willen niet meer wachten. Ze hebben maar één doel: oversteken. Desnoods zonder enige vorm van bescherming. Reddingsvesten aantrekken? Dat doen ze niet, in de veronderstelling dat God ze bij hun levensgevaarlijke oversteek helpt.”

Lees verder onder de foto

Volledig scherm
Door smeltwater is de Rio Grande een verraderlijke watermassa geworden, met alle risico's van dien. © AP

Druk op Mexico

Mexico is onder druk van handelssancties door Amerika inmiddels begonnen de migrantenproblematiek aan te pakken. De Mexicaanse president Manuel López Obrador zei gisteren de dood van Óscar en dochtertje Valeria ‘zeer te betreuren’. Hij noemt sancties absurd en maakt zich grote zorgen over het toenemende aantal afwijzingen van migranten door de VS. ,,Steeds meer mensen sterven in de woestijn of rivieren.” Vorig jaar kwamen in totaal 283 migranten om het leven. 

De foto van de overleden vader en dochter roept wisselende reacties op. De Mexicaanse schrijver Alma Delia Murillo typeert het tragische beeld als ‘een pijnlijk symptoom van de systematische mislukking van samenlevingen’. Ze reageerde woest op suggesties op sociale media dat de overleden migranten ‘idioten zijn die door eigen schuld en het nemen van onnodige risico’s stierven’. ,,Niemand vlucht voor de lol”, benadrukt ze.

Lees verder onder de foto

Volledig scherm
De verdronken Aylan Kurdi werd het gezicht van de vluchtelingenproblematiek waarmee het Westen te maken kreeg. © AP

‘Gruwelijk beeld’

,,Het is een gruwelijk beeld’’, zegt Maureen Meyer, specialist op het gebied van immigratie bij een Latijns-Amerikaanse mensenrechtenorganisatie in Washington. ,,En het laat duidelijk de echte gevaren zien die het Amerikaanse migratieprogramma veroorzaakt.’’ Diverse Democratische presidentskandidaten, onder wie Kamal Harris, Beto O’Rourke en Cory Booker, reageren geschokt. ,,Trump is verantwoordelijk voor deze doden”, twitterde O’Rourke. Harris noemt de foto ‘een smet op het morele geweten van de Amerikaanse samenleving’. Het Witte Huis heeft nog niet gereageerd.

De foto van Óscar en Valeria roept herinneringen op aan andere inmiddels iconische foto's. Zoals die van Aylan Kurdi, het driejarige Syrische jongetje dat levenloos aanspoelde op het strand van Bodrum in Turkije. Het verdronken ventje werd het gezicht van de schrijnende vluchtelingenproblematiek waarmee het Westen te maken kreeg. In het verleden stonden ook andere beelden symbool voor het leed van oorlog, honger en geweld. Een van de bekendste is die van de 9-jarige Phan Thi Kim Phuc, die in 1972 huilend wegrent voor een napalmbombardement tijdens de Vietnamoorlog.

Volledig scherm
Phan Thi Kim Phuc rent in juni 1972 zonder kleding weg voor een napalmbombardement. © AP
  1. Iran entert Britse olietanker in Straat van Hormuz
    Update/video

    Iran entert Britse olietanker in Straat van Hormuz

    Iran heeft een Britse olietanker geconfisqueerd die door de Straat van Hormuz voer. De Britse olietanker Stena Impero werd vanmiddag geënterd door leden van de Iraanse Revoltionaire Garde. Een klein uur later leek de tanker Mesdar aan de beurt. Ook dat schip maakte een scherpe koerswijziging, volgens de Britse regering omdat het gekaapt werd. Later mocht de Mesdar zijn aanvankelijke koers toch weer vervolgen. De onduidelijkheid en reacties van de regeringen tekenen de opgelopen spanningen in de voor olie zo belangrijke regio.