Trump en veiligheidsadviseur Bolton zijn het zelfs over ontslag niet eens

VIDEODonald Trump heeft zijn nationaal veiligheidsadviseur John Bolton ontslagen, zo meldt de Amerikaanse president op Twitter. ,,Ik heb John Bolton geïnformeerd dat zijn diensten niet langer nodig zijn in het Witte Huis.’’ Bolton, die regelmatig met Trump overhoop lag, houdt de eer aan zichzelf. ,,Ik bood mijn ontslag aan, maar de president wilde er nog over praten’’, klinkt het.  

De twee hadden het al maanden met elkaar aan de stok over buitenlands beleid en veiligheidspolitiek. ,,Ik was het samen met velen in de regering sterk oneens met veel van zijn suggesties, en daarom heb ik hem om zijn ontslag gevraagd, dat hij me vanmorgen heeft gegeven. Ik dank John voor zijn diensten. Ik zal volgende week een nieuwe nationale veiligheidsadviseur aanstellen’’, laat Trump weten.

Bolton vertelt op Twitter zelf een ander verhaal. Hij heeft gisteren zelf zijn ontslag aangeboden, zo schrijft hij, maar de president stelde voor om de zaak vandaag te bespreken.  Bolton, die sinds april 2018 aan de slag was in het Witte Huis, was al de derde nationale veiligheidsadviseur onder Trump.

Eerder stapten Michael Flynn (na amper 24 dagen) en H.R. McMaster ook al op. Bolton wordt gezien als een havik op het vlak van buitenlands beleid: zo is hij een tegenstander van de nucleaire deal met Iran, waar de VS ook is uitgestapt. Ook wilde hij een strengere aanpak van Rusland, Noord-Korea en Afghanistan. 

Volledig scherm
John Bolton is de derde nationale veiligheidsadviseur die het aflegt tegen Trump. © REUTERS

Stunt met taliban

Volledig scherm
De resten van de auto, gebruikt bij een bomaanslag door de taliban op 5 mei, waarbij een Amerikaanse soldaat omkwam. © AP

Sinds 2001 zijn er tientallen vredesinitiatieven geweest voor Afghanistan die allemaal mislukten. Trump leek echter op weg naar een sensationele doorbraak. Dit weekeinde zou hij taliban-kopstukken én de Afghaanse president Ashraf Ghani ontvangen op het presidentiële buitenverblijf Camp David.

Trump annuleerde de historische bijeenkomst -  op dezelfde plek waar president Clinton ooit hoopvol poseerde met de Palestijnen en Israëliërs - met een paar tweets, nadat de 34-jarige sergeant Elis Baretto omkwam bij een door de taliban opgeëiste zelfmoordaanslag in Kabul. Bij die aanslag kwamen ook een Roemeense soldaat en een tiental burgers om.

Volledig scherm
Amerikaans trauma: de aanslag van 11 september 2001 leidde tot de Amerikaanse inval in Afghanistan. © AP

Wat wil Trump?
Hij wil een einde maken aan een slepende oorlog die al 18 jaar duurt en die de Verenigde Staten veel geld en 2300 soldatenlevens heeft gekost. De Amerikanen vielen Afghanistan destijds binnen in de jacht op Osama bin Laden en diens al-Qaeda na de wereldschokkende aanslag van 11 september 2001 in New York.

Al-Qaeda leed zware verliezen maar werd niet overwonnen. Geleidelijk werd de Amerikaanse troepenmacht verminderd. De laatste 14.000 Amerikaanse troepen zouden Afghanistan vanaf volgend jaar verlaten in ruil voor een langdurig staakt-het-vuren door de taliban en de belofte dat de jihadisten Afghanistan niet nog eens tot uitvalsbasis zouden maken van internationale geestverwanten.

Dat werkte?
Bijna, Trump kwam ver al denken critici dat de taliban hem kundig hebben bespeeld – net als de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un dat zou hebben gedaan. Voornaamste twistpunt bleef de Amerikaanse eis om – na terugtrekking van het Amerikaanse leger – wel een forse antiterreureenheid in het land te stationeren om de taliban aan hun woord te houden. Dat is zeker niet overbodig want Islamitische Staat heeft zich inmiddels gevestigd in Afghanistan. 

Hoe heeft Trump de taliban aan tafel gekregen?
Er is een jaar lang, onder leiding van de speciale gezant Zalmay Khallizad (de voormalige Amerikaanse ambassadeur in Afghanistan, Irak en de VN), gesproken in Doha, de hoofdstad van Qatar. Zónder dat de Afghaanse regering erbij was.

De taliban (een islamitische beweging) verkettert de Afghaanse regering, ziet ze als ‘illegaal’. Trump erkende de taliban-delegatie als onderhandelaars namens Afghanistan. Hij zou ook vrijlating van een paar duizend talibanstrijders hebben toegezegd (nu nog vastgehouden door de Afghaanse regering) plus clementie hebben beloofd voor talibankopstukken die nu nog op de terroristenlijst van de VN staan.

De tekst loopt verder door onder de tweets.

Republikeinse haviken
Er zijn meer vragen bij Trumps riskante strategie. Ook de keuze van Camp David als ontmoetingsplek is volgens velen niet gelukkig. Te veel eer voor de taliban. Republikeinse haviken, zoals de nu ontslagen Bolton, vinden dat je sowieso niet moet onderhandelen met terroristen en ze beter kan bombarderen. Trump doet berichten over kritiek uit eigen kring van de hand als ‘fake news’.

Dat er meningsverschillen zijn bleek wel uit het feit dat de president de onderhandelingen ‘dood’ verklaarde in een tweet, terwijl zijn minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo liet weten ‘niet pessimistisch’ te zijn over de staat van de onderhandelingen. Het ontslag van Bolton, die ook regelmatig in botsing kwam met Pompeo, is het zoveelste bewijs dat Trump geen tegenspraak duldt.

En nu?
De taliban – die enige tienduizenden strijders zouden hebben – hebben met grote woorden gedreigd de Amerikanen te straffen voor deze flop. Militair kunnen ze dat natuurlijk niet, wel kunnen er nieuwe aanslagen komen in Kabul. De beweging heeft ook een offensief ingezet in de noordelijke provincie Takhar. Dat alles in de aanloop naar de belangrijke Afghaanse presidentsverkiezingen, op 28 september.

De Afghaanse regering heeft gisteren aangeboden zelf met de taliban te praten. En het is niet uitgesloten dat Donald Trump van mening verandert en de onderhandelingen alsnog worden hervat. Voor zijn herverkiezing zou het goed zijn als Trump volgend jaar een deel van de Amerikaanse troepen naar huis brengt.

De taliban is nog niets aan invloed verloren in Afghanistan. Eind vorig jaar hadden dreigingen van de groep een grote invloed op de eerste verkiezingen in het land in drie jaar. Bekijk hieronder de video:

Volledig scherm
President Donald Trump licht tegenover verslaggevers zijn besluit toe de onderhandelingen met de taliban te beëindigen. © AP
  1. Nederlandse soldaten brengen water, rijst en shampoo naar zwaar getroffen eiland op Bahama's

    Nederland­se soldaten brengen water, rijst en shampoo naar zwaar getroffen eiland op Bahama's

    Nederlandse helikopters hebben vandaag noodgoederen geleverd aan het door orkaan Dorian getroffen eiland Abaco in de Bahama's. Het gaat onder meer om duizend liter water, rijst, shampoo, zeep en andere noodgoederen. Ook wisten ze net op tijd een hoogzwangere vrouw te evacueren. Sinds woensdag zijn de Nederlandse druk bezig met het opruimen van de ravage en het ondersteunen van slachtoffers en hulporganisaties.