Volledig scherm

Vliegcrash Espelo in 1945 door reacties van lezers ontrafeld

LONNEKER - Wat precies is er op 23 juni 1945 gebeurd? Waarom stortte een Canadees gevechtstoestel neer in een weiland op Hof Espelo? En hoe kan het dat nergens de twee burgerslachtoffers staan vermeld die bij dit ongeval in Enschede te betreuren waren?

Deze vragen van de 72-jarige Jan Rothman uit Enschede stonden centraal in het ontroerende verhaal dat vorige week vrijdag werd gepubliceerd in De Twentsche Courant Tubantia. De ernstig zieke Rothman verloor bij het drama in de nadagen van Tweede Wereldoorlog zijn vader Gerrit Gerhard Rothman (25 jaar) en zijn oma Gezina Geretdina Asveld (51). Beiden waren aan het hooien toen een van de Luchthaven Twente vertrokken De Haviland DH.98 Mosquito zich in de grond boorde en daarbij de twee familieleden van Jan Rothman dodelijk verwondde.

Archief
Naar aanleiding van het relaas van Jan Rothman en zijn oproep kwam afgelopen dagen een tiental reacties binnen bij de krant. Door onder anderen Bas Wanschers, Jan Wissink, Jelle Hooiveld, Peter Clare en Eric Heijink werd verwezen naar het archief van de Allied Forces. In papieren aldaar staat het ongeval met het toestel van het 409 Squadron RCAF vrij nauwkeurig omschreven. 'Het toestel Mosquito Nf.Mk. XII steeg om 10.00 uur op van basis B 106 Twente voor een transitvlucht naar B 105 Dope. Tijdens een poging om formatie met een andere Mosquito dook het om 10.07 uur in de grond in een veld op 1 mijl van het vliegveld Twente. De drie bemanningsleden kwamen om, twee Nederlandse burgers op de grond werden ook gedood'.

De omgekomen inzittenden van het toestel waren piloot John Henry Skelly (Canada), navigator Peter James Lim (Canada) en mede-inzittende James William George (New Zealand).

'Dubbel drama'
In het stadsarchief van de gemeente Enschede is beduidend meer gedetailleerde informatie over het ongeval, het Canadese squadron, de getroffen familie Rothman, de krantenpublicaties over het ongeval, de begrafenis van de militairen en het dagboek van het 409 Squadron te achterhalen. Archivaris Adrie Roding, die zich verdiept heeft in de historie van de Tweede Wereldoorlog en de bevrijding, noemt de crash op Hof Espelo 'een dubbel drama'.

"Zowel voor de betrokken militairen als de familie Rothman is dit een afschuwelijk verhaal", concludeert Roding. "Nederland was bevrijd en de bemanning van het jachtvliegtuig was juist op weg naar huis toen zich dit drama voltrok." Volgens Roding was er geen sprake van een stunt in de lucht.

Dagboek
In het dagboek van het squadron staat letterlijk : 'Vandaag leed ons squadron een groot verlies. Flight Lieutenant 'Skeets' Skelly en Flying Officer Peter Lim crashten met dodelijke afloop op een stuk grond nabij het vliegveld tijdens een poging om met een andere Mosquito in formatie te komen. Skeets overtrok de machine, die daarna naar beneden dook. Hij wist 'm vervolgens uit deze duik op te trekken, maar had niet meer voldoende hoogte om de machine op te trekken en kwam neer op een stuk grond, waarbij twee Nederlanders werden geraakt en ook een Typhoon-piloot uit Nieuw Zeeland die meevloog.'

Landelijk nieuws
Niet alleen de regionale kranten maar ook landelijke dagbladen als Trouw en Parool berichtten over de crash in Enschede. Daarbij werden de namen van de burgerslachtoffers Gerrit G. Rothman en Gezina G. Rothman-Asveld vermeld. In de overlijdensadvertentie maakte de naaste familie melding van 'een noodlottig ongeval'.


Bij de begrafenis van de militairen in Enschede werden namens de familie Rothman bloemen gelegd door Gerrie Mastenbroek. "Dat maakte enorme indruk", weet Roding. "De Canadezen waren verbaasd dat nabestaanden eer betoonden aan de bemanning van het vliegtuig, dat het dodelijke ongeval had veroorzaakt."

Monument
Overijssels Landschap, dat Hof Espelo beheert, overweegt een monument te plaatsen op de rampplek. "Dat zou een mooi gebaar en een passende herinnering zijn", besluit Roding.

Volledig scherm
Volledig scherm
De bemanningsleden John Henry Skelly (links) en Peter James Lim van het 409 Squadron Royal Canadian Air Force. © A.M. Roding
Tubantia gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement