Volledig scherm
Toegesnelde zwaar bewapende agent na de aanslag op een moskee in Christchurch. © EPA

Aanslag Nieuw-Zeeland past in beeld van groeiende dreiging vanuit extreem-rechts

De gruwelijke aanslagen op twee moskeeën in Nieuw-Zeeland passen in het beeld dat de Nederlandse Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) al enige tijd schetst. De ernst en omvang van geweld door kleine extreemrechtse groepen of individuen in Westerse landen neemt toe, ook in Europa.

,,Kleinschalige professionele cellen en eenlingen oefenen steeds vaker ernstig geweld uit in verschillende Europese landen”, zo schreef de NCTV eind vorige maand in haar dreigingsbeeld Terrorisme. ,,Doelwitten zijn moslims, linkse tegenstanders en politici.” Bij de aanslag in Nieuw-Zeeland liep de dader naar twee moskeeën en maakte daarbij meer dan 40 dodelijke slachtoffers. 

Vorig jaar werd in Nederland nog een man uit Zutphen, met een extreem-rechtse achtergrond, tot 36 maanden cel veroordeeld voor het voorbereiden van een aanslag: hij had moslims en ‘linkse kopstukken’ willen doden. In de VS is het ook al daadwerkelijk tot een aanslag gekomen: in oktober schoot een man elf mensen dood in een extreem-rechtse en anti-semitische aanslag op een Joodse synagoge in Pittsburgh.

,,De opleving van rechts-extremisme in Nederland uit zich vooralsnog niet in het plegen van geweld, maar in een steeds agressiever en opruiender internetdiscours”, schreef de NCTV. Maar de dienst waarschuwt wel voor ‘de impact van het gepolariseerde maatschappelijke debat op ‘lone actors’.’

De aanslagpleger in Nieuw-Zeeland, de Australiër Brenton Tarrant, publiceerde een pamflet op internet met de naam ‘De Grote Vervanging’, dat refereert aan een extreem-rechtse samenzweringstheorie waarin wordt gevreesd dat de ‘blanke’ Europese bevolking door migratie wordt vervangen door moslims. Het vertoont gelijkenissen met een manifest dat Anders Breivik in 2011 schreef zette. Die Noorse rechts-extremist schoot daarna 77 jonge socialisten dood die op zomerkamp waren.  Tarrant noemt Breivik ook als ‘echte inspiratie'. 

De Australiër streamde de aanslag op facebook. Hij draaide daar verschillende soorten muziek onder,  onder meer een militaire mars. Een ander nummer zou een lofzang op de voormalige Servische leider en veroordeelde oorlogsmisdadiger  Radovan Karadzic zijn. In zijn wagen lagen meerdere geweren, op het geweer dat hij gebruikte stonden meerdere teksten waaronder ‘kebab remover’, waarin kebab een denigrerende opmerking voor moslims is. Op de magazijnen die hij gebruikte stonden onder meer de namen van Luca Trani en Alexandre Bissonnette, een Italiaan en een Canadees die eerder aanslagen pleegden op migranten (Trani) en een moskee (Bissonnette). In zijn manifest noemt hij zichzelf een ‘eco-fascist’ en een ‘wettige, geüniformeerde strijder’, zijn daad ziet hij als een ‘partisanen daad tegen een bezettingsmacht'. 

  1. Vilein? Schrijf toch normaal Eus, wreed of vals kan ook
    Brieven met Eus

    Vilein? Schrijf toch normaal Eus, wreed of vals kan ook

    Brieven van lezers, boos op het nieuws of het juist roerend eens met wat deze krant schrijft. We ontvangen ze elke dag. Een bloemlezing van wat onze lezer bezighoudt, siert dagelijks de brievenpagina. Columnist Özcan Akyol vraagt zich in de videoreeks Brieven met Eus af wat krantenlezers ertoe brengt hun woede of passie van zich af te schrijven. Vandaag is hij op bezoek bij Ferry, die vindt dat hij zulke moeilijke woorden gebruikt.