Volledig scherm
Veel boompjes en kunst op de Markt van Helmond. Aan de rand van de Markt ligt de Lambertuskerk. © Ton van de Meulenhof

Worstelend Hengelo kan tweelingstad Helmond als voorbeeld zien

HENGELO - Hengelo worstelt met de plannen om de leegstand in de binnenstad aan te pakken en meer bezoekers te trekken. In tweelingstad Helmond worden dezelfde problemen voortvarend aangepakt.

Ze lijken sprekend op elkaar: Hengelo en Helmond. Twee middelgrote steden in de schaduw van een veel grotere stad met een technische universiteit. Hengelo vlak naast grote broer Enschede, Helmond naast Eindhoven. Beide middelgrote steden waren ooit een bloeiende industriestad. Stork en Hazemeyer in Hengelo, Vlisco en Nedschroef in Helmond. Door teloorgang van de industrie moeten beide steden zich opnieuw uitvinden.

Maar terwijl het inspraakplan voor het opknappen van het centrum in Hengelo tien jaar geleden in de gemeentelijke prullenbak belandde, heeft een doortastend gemeentebestuur van Helmond de problemen van de binnenstad voortvarend bij de kop gepakt, zo blijkt tijdens een bezoek aan die stad.

Veel jonge bomen, haagjes, kunstwerken en terrassen in het centrum van Helmond. Vooral de Markt is de afgelopen jaren opgeknapt en een brede, rood-grijs betegelde winkelstraat geworden. Alle bekende winkelketens zijn aanwezig: C&A, Etos, Bristol, H&M, Open, Van Haren en Bakker Bart. De winkels en restaurants zijn gevestigd in zowel fraaie oude als nieuwe panden, in veel verschillende bouwstijlen.

Terrasbeleid

We wandelen naar de moderne muziekkoepel, aan het eind van de Markt, waar om het hoekje de Lambertuskerk staat. In de moderne overdekte Elzas Passage zijn veel typisch Helmondse winkels te vinden. Deze koele ochtend zit op lunchtijd het terras van lunchroom Delifrance vol. Er klinken zachte ‘g’ s en ‘hou doe’ als afscheidsgroet.

"Het zijn vooral Helmonders en bewoners van omliggende dorpen in de Peel die naar de binnenstad van Helmond komen om te winkelen. De jeugd gaat voor hippe kleding en sneakers naar Eindhoven", vertelt Nick die de broodjes serveert. Hij runt samen met zijn ouders de lunchroom in de overdekte passage.

Horeca is een speerpunt van Helmond. Om meer bezoekers naar het centrum te trekken heeft het gemeentebestuur het terrasbeleid in het centrum onlangs aangepast. Ooit waren de oprukkende terrassen een gevoelig discussiepunt in Helmond. Net zoals dat nu het geval is in Hengelo. "Onze stad had een zeer streng terrasbeleid, maar dat is nu losgelaten", vertelt Linda Haverkamp, centrummanager van Helmond. "Horeca-ondernemers mogen nu zelf bepalen hoeveel tafels en stoelen ze voor hun zaak plaatsen. Als er maar voldoende ruimte overblijft voor hulpdiensten."

Volledig scherm
Planoloog drs. Leo Grunberg is aangesteld als marketeer in Helmond. Op de achtergrond de terrassen aan het kanaal dat dwars door Helmond loopt. © Ton van de Meulenhof

Daadkrachtig

We ontmoeten de centrummanager in het kantoor van Helmond Marketing, dat in de bibliotheek is gevestigd. Aan de muur hangen foto’s van zelfstandige ondernemers.  "Die worden hier gekoesterd en zijn de motor van onze stad. Met de typisch Helmondse winkels willen we ons onderscheiden", zegt Haverkamp. Ze trekt de kar in Helmond samen met Leo Grunberg. De ervaren planoloog en citymarketeer is begin dit jaar aangetrokken als directeur van de Stichting Helmond Marketing. De stichting is ontstaan na de fusie van Helmond Marketing en de stichting Centrum Management.

Vlak na zijn komst zijn inspraakrondes gehouden voor inwoners en ondernemers. Nu al ligt het resultaat op tafel: een dik rapport Centrumperspectief Helmond 2030. "Ja, we werken hier voortvarend", zegt Grunberg. "Onze wethouder Centrumontwikkeling Erik de Vries is een daadkrachtig persoon. Er wordt hier niet eindeloos gepraat, maar ook doorgepakt. Het is belangrijk dat je als college een visie ontwikkelt en een strategie uitzet voor de lange termijn, zodat niet elk college op plannen bedenkt of bestaande plannen verandert. Vervolgens is het van belang om die strategie uit daadwerkelijk uit te voeren."

"Opzet is dat de kern van Helmond compacter wordt. Dat kan door winkels uit de aanloopstraten te verplaatsen naar het de kern van het centrum. Gebieden rondom de kern zijn aangewezen als ‘mengzone’. De winkelpanden krijgen ook een woonbestemming. Het bestemmingsplan is hiervoor inmiddels gewijzigd. Het centrum wordt daarvoor levendiger", aldus Grunberg.

In het verleden klaagden ondernemers over het slechte contact met het gemeentebestuur. Nu voert centrummanager Haverkamp elke drie maanden overleg met de ondernemers, vastgoedeigenaren én de wethouder. Waar Hengelo worstelt met de invulling voor het leegstaande V&D aan de Markt, zit Helmond in de maag met de grote, leegstaande oude bibliotheek aan de Markt. "In totaal staan er dertig panden leeg", aldus Haverkamp. "We hebben geen invloed op de huurprijzen, maar praten over de invulling van lege panden. Zo willen we grote panden splitsen in kleine eenheden. Ook denken we aan pop-up winkels."

Schouwburg

Helmonders zijn doeners, benadrukt Grunberg. Hij noemt de schouwburg als voorbeeld. Nadat de oude schouwburg was afgebrand, werd er binnen een half jaar een nieuw theater opgericht, in een leegstaande kerk. "Heel mooi, want cultuuraanbod is ontzettend belangrijk voor een stad."

Veel inwoners van Hengelo hebben nog altijd het gevoel te moeten concurreren met Enschede. Hoe zit het met de concurrentie tussen Helmond en grote buurstad Eindhoven? Grunberg lacht: "Waar nodig werken we samen. Maar met Eindhoven concurreren, dat is niet echt realistisch en zelfs een beetje grotesk."

Helmond doet  het beter dan Hengelo

Steden zoals Hengelo en Helmond hebben het moeilijk, constateren onderzoekers van Goudappel Coffeng in hun jaarlijkse rapportage over de vitaliteit van middelgrote winkelsteden. Bezoekersaantallen nemen af, concurrentie van nabije steden nemen toe. Het lukt deze steden niet om zich te onderscheiden. In het rapport wordt Hengelo gekwalificeerd als zeer matig. Helmond doet het beter en scoort ‘redelijk goed’.

Ook een  Lambertus en paalwoningen

Hengelo en Helmond hebben opvallend veel overeenkomsten. Het aantal inwoners komt redelijk met elkaar overeen: 90.000 in Helmond, ruim 80.000 in Hengelo. Beide middelgrote steden hebben een glorieus verleden als industriestad en liggen pal naast een grote universiteitsstad. De twee steden zijn gebouwd rondom de Markt, met in de directe nabijheid een Lambertuskerk. Al heet die hier tegenwoordig een basiliek. Zowel in Hengelo als Helmond staan futuristische woningen van de bekende architect Piet Blom: De Kasbah in de wijk Groot Driene Hengelo, de paalwoningen in het centrum van Helmond. Die paalwoningen waren voor de architect een oefening. Hij bouwde ze naderhand in Rotterdam.

In samenwerking met indebuurt Hengelo

Hengelo e.o.