Volledig scherm
TT-2019-013552 - Enschede verpleeghuis Bruggerbosch - Rolie Rotgerink, vrouw in diepste fase van dementie. zowel haar in haar eentje in de kamer, als met een verzorgster die zich over haar ontfermd. editie alle Foto Carlo ter Ellen DTCT CTE20191001 © Carlo ter Ellen DTCT

Dossier Dementie “Schrijven over iets wat je persoonlijk raakt”

Achter het VerhaalTubantiaverslaggever Frank Timmers maakte in de laatste maanden van 2019 een serie artikelen over dementie, waarvan de eerste werd gepubliceerd op 21 september, Wereld Alzheimerdag. In dit verhaal blikt Frank terug op deze productie. Het was aanvankelijk de bedoeling om vier verhalen te maken, maar het werden er steeds meer. ‘Dossier Dementie’, dat de verschillende stadia van dementie belicht, groeide uit tot een bijzondere reeks aangrijpende verhalen.

Of het zijn mooiste productie van 2019 is? Frank Timmers twijfelt of ‘mooi’ wel het goede woord is. Veel losgemaakt heeft het zeker. Er reageerden heel veel lezers op de verhalen, via website en Facebook. Maar ook privé, op het hockeyveld en in z’n vriendenkring, werd hij veelvuldig op de dementieverhalen aangesproken. ,,Dementie is afschuwelijk proces, dat niet alleen de dementerende raakt. Ook de naaste omgeving wordt compleet ontwricht. Ik merkte door deze verhalenreeks ineens dat er heel veel mensen zijn die hetzelfde meemaken. Die mensen voelden zich geraakt door de artikelen.”

Wat ging er vooraf aan deze serie? 

De oorsprong van de verhalenreeks ligt in de privésfeer van Timmers. Zijn moeder heeft een lange geschiedenis met depressiviteit, met gevolgen die erg op dementie lijken. Dat levert een moeilijke thuissituatie op. ,,Ine Bonke, casemanager dementie van CarintReggeland, is voor mijn ouders de spin in het web. Ze bekijkt hun situatie regelmatig en adviseert wat er nodig is. Ine wist dat ik journalist was en vroeg aan mij of de krant eens aandacht kon besteden aan dementie. Ze noemde specifiek ‘Into D’mentia’. Dat is een cabine waar mensen in kunnen stappen en vervolgens zelf kunnen ervaren hoe het is om dement te worden.”

Frank Timmers zei dat hij erover wilde nadenken. Hij had dubbele gevoelens. ,,Moet ik dat eigenlijk wel doen, schrijven over dit onderwerp dat me persoonlijk raakt? Ik ben opgegroeid met de ouderwetse journalistiek, waarbij nieuwsfeiten en objectiviteit altijd vooropstaan. Maar ik moest ook aan Hugo Borst denken en besloot de verhalen zo puur mogelijk te gaan schrijven.”

Totstandkoming van het eerste verhaal 

Volledig scherm
TT-2019-013075 - HENGELO - Into Dementia: cabine waarin mensen ervaren hoe het is om dement te worden. Op de foto Ine Bonke van Dementie Twente. EDITIE: ALLE FOTO: Robin Hilberink RH20190916 © Robin Hilberink

Het eerste verhaal werd ‘Hoe is het om te leven met dementie’. Daarvoor ging Timmers een 25 minuten durende ervaring in de cabine aan. ‘Verwarrend’, bracht hij uit toen hij weer buiten stond. Hij maakte een artikel voor de krant. De onlineversie werd verrijkt met een bijzondere video, met beelden uit de cabine. In de krant werd gelijktijdig ook het verhaal van Piet Garrelds, die beginnende dementie heeft, stadium 1, gebracht. ‘Ik vind het heel erg voor mijn vrouw’, zegt Piet in het artikel.

Om zijn verhaal goed op te kunnen tekenen, trok Frank een tijdje met Piet op. Een paar dagen in de week helpt Piet vegen, bouwen en sleutelen bij het Gildeproject in Losser. Het artikel sloot heel goed aan bij het hoofddoel van de journalist. Hij wilde vormen van hulp in de dementievriendelijke samenleving beschrijven, in de hoop dat het aanstekelijk zou werken. ,,Er is immers op dit terrein nog zoveel werk te verzetten.”

Overleg met de redactie

Volledig scherm
TT-2019-014173 - Glanerbrug - Marco Poos (clown Coco) , Jantina Boedeltje (alias minou ) en Karin Knobbe (contactclown Clara/met bril) van Liberein zijn activiteitenbegeleiders dementie. Soms gaan ze clownen, dwz als clown op bezoek bij mensen met vergevorderde dementie. Het lijkt vreemd, misschien wel ongepast, maar met een rode neus op, ontlokken ze soms toch reactie. editie alle Fotografie: Cees Elzenga/hetoog.nl CE20191031 © Cees Elzenga / hetoog.nl

Frank had na deze publicatie overleg met Raymond Korse, de Chef In van de redactie, die een koerswijziging voorstelde. Hij wilde meer weten over de vier stadia van dementie en ze eigenlijk allemaal in de krant belichten. Casemanager Ine Bonke hielp mee om mensen te selecteren die mee konden werken. Zo breidde ‘Dossier Dementie’ zich als een olievlek uit. Timmers beschreef vier dagen uit het leven van Marijke (64) en Herman (65) Poorthuis uit Losser. Herman is mantelzorger van zijn dementerende vrouw Marijke, die op de grens van de tweede fase naar de derde fase van dementie verkeert.  Hij maakte ook een bijzonder artikel over drie Twentse contactclowns. Zorgorganisatie Liberein in Enschede heeft sinds anderhalf jaar drie contactclowns in dienst. Zij hebben de taak op respectvolle wijze contact te leggen met de cliënten die door dementie of andere hersenaandoeningen geïsoleerd raken.

Ik werd door emoties overmand

Volledig scherm
TT-2019-013552 - Enschede verpleeghuis Bruggerbosch - Roelie Rotgerink, vrouw in diepste fase van dementie. zowel haar in haar eentje in de kamer, als met een verzorgster die zich over haar ontfermd. editie alle Foto Carlo ter Ellen DTCT CTE20191001 © Carlo ter Ellen DTCT

Het waren indrukwekkende verhalen die Timmers voor zijn reportages optekende. Hij volgde mensen daarvoor meerdere dagen. Op 10 oktober interviewde hij dochter Saskia van de 77-jarige Roelie Rotgerink. Zij werd al 11 jaar verpleegd in verpleeghuis Bruggerbosch in Enschede. Roelie verkeerde al lange tijd in het vierde stadium van dementie. ,,Tien jaar langer dan ze zelf menswaardig had gevonden”, zei Saskia. 

Frank: ,,Het was heel heftig om Roelie op bed te zien liggen. Doodstil. Ik dacht eigenlijk dat ze overleden was. Boven haar hoofd klonk muziek van Andre Rieu. Toen ik naast haar bed stond, werd ik door emoties overmand van de aanblik. Een journalist is ook gewoon maar een mens. Ik ben veel gewend, doe ook weleens misdaadverslaggeving. Meestal ben ik m’n emoties de baas, maar dit was zó aangrijpend. Haar dochter, die al jaren voor haar moeder zorgde, had ook de tranen in haar ogen staan.”

Frank besloot een ouderenarts te interviewen, die meer kon vertellen over de beste zorg voor dementerenden. Rudie de Goede, arts ouderenzorg, legt uit hoe het medisch beleid bij patiënten met vergevorderde dementie tot stand komt. Roelie zou geen antibiotica krijgen toegediend, mocht ze longontsteking oplopen. In de hoop dat ze overlijdt. Een week na publicatie volgde opnieuw een kort artikel over Roelie. Ze was rustig ingeslapen. ,,Nu wordt ze weer de Roelie die ze was”, zei haar dochter.

De les die ik heb geleerd

Volledig scherm
TT-2019-012632 - Enschede - Frank Timmers terafsluiting van de serie Mensen van Hier. editie alle Foto Carlo ter Ellen DTCT CTE20190816 © Carlo ter Ellen

Als er één ding is dat Frank Timmers van ‘Dossier Dementie’ geleerd heeft, is het wel dat er absoluut meer vrijwilligers nodig zijn om te helpen. ,,We willen een dementievriendelijke samenleving worden. Dat betekent dat we veel meer moeten doen dan nu. Tijdens het schrijven van de interviews heb ik voortdurend gedacht: het is écht goed om meer mensen kennis te laten nemen van de ziekte dementie en de gevolgen ervan! Ik overweeg nu ook om vrijwilliger in de zorg te worden.

Ik ben blij dat ik de ruimte kreeg bij de krant om over dementie te schrijven. In de journalistiek denken we veel na over de waarde van verhalen. Welke verhalen doen ertoe? Want je wilt artikelen maken die anderen niet (kunnen) maken. Maar jij wel, want jij bent journalist. En journalist zijn, dat is een vak.”

  1. Leon ten Voorde: ‘Hoe het doelpunt van Van Basten in '88 bijdroeg aan mijn carrière als sportverslaggever’
    Over Ons

    Leon ten Voorde: ‘Hoe het doelpunt van Van Basten in '88 bijdroeg aan mijn carrière als sportver­slag­ge­ver’

    Als klein jochie wist Leon ten Voorde al dat hij sportjournalist wilde worden. “Ik voetbalde iedere dag op het pleintje en zag al vrij snel dat mijn vriendje veel beter was dan ik.” Dat vriendje, Erik ten Hag, werd profvoetballer bij FC Twente en is nu de hoofdtrainer van Ajax. Leon ten Voorde werd voetbalanalist en clubwatcher bij De Twentsche Courant Tubantia. We vroegen Leon ten Voorde naar de - volgens hem- mooiste doelpunten ooit.
  2. Zo halen we de onderste steen boven in de kwestie ‘Verzakkingen langs kanaal’
    Over Ons

    Zo halen we de onderste steen boven in de kwestie ‘Verzakkin­gen langs kanaal’

    Verzakte gevels, scheuren in muur en vloer, schimmel in de kelder en een terras als een golfslagbad. Langs het kanaal Almelo - De Haandrik, vooral in Geerdijk en Vroomshoop, zijn 260 huizen fors beschadigd sinds het kanaal geschikt is gemaakt voor grotere schepen. Nachtmerrie langs het kanaal’ kopte Tubantia deze zomer. De krant wil dat in deze kwestie de onderste steen bovenkomt en heeft een wob-verzoek ingediend.
  3. ‘We kregen op de redactie veel mails van mensen die Frits Spits sterkte wensten’

    ‘We kregen op de redactie veel mails van mensen die Frits Spits sterkte wensten’

    Het interview met radiomaker Frits Spits (71) van vorige week zaterdag raakte ontzettend veel lezers. Spits – echte naam: Frits Ritmeester – vertelde daarin openhartig over het verdriet na de dood van zijn vrouw Greetje, zijn grote liefde met wie hij 45 jaar was getrouwd. Het interview, dat ook in De Gelderlander werd gepubliceerd, werd gemaakt door Anniek van den Brand (52), chef AD Magazine. Zij vertelt waarom ze de radiomaker juist nu wilde interviewen, hoe het contact met hem tot stand kwam en wat het gesprek met haar deed.