Volledig scherm
Nep profielen met het hoofd van de Duitse Sven Hilbert wiens foto's werden gestolen en door criminelen werden gebruikt voor nepaccounts. © Adr

Hoe we onderzoek deden naar Datingfraude “Het ware gezicht van de man van het nepprofiel”

Over OnsZe komt op een dag zomaar de redactie oplopen. Trudy* (gefingeerde naam) uit Enschede vraagt de krant om hulp. Er is een Amerikaanse generaal in nood. Hij zit vast in Turkije, zijn land laat het afweten en hij heeft dringend 1800 euro nodig. Of de krant iets voor hem kan doen. Het was het begin van een bijzonder staaltje onderzoeksjournalistiek naar datingfraude van Tubantiaverslaggever Lucien Baard.

Bijzonder verhaal.
Gebeurt dat eigenlijk vaker dat mensen de krant om hulp vragen?

,,Ja hoor, dat is zeker niet vreemd. Veel mensen die vastgelopen zijn met een instantie zien de krant als een laatste redmiddel. Ze hebben het gevoel dat niemand luistert, dat niemand iets doet. En hopen dan dat de media het verschil maken en een doorbraak bieden in het vinden van een oplossing.”

En kon je iets voor Trudy doen?

,,Ik heb meteen tegen Trudy gezegd dat het hier hoogstwaarschijnlijk om oplichting gaat. Deze werkwijze komt veelvuldig voor bij datingfraude, maar Trudy was daar niet van op de hoogte. Ze had ook al aangeklopt bij de Amerikaanse ambassade in Nederland om hulp, maar soms wil iemand zich gewoon liever niet laten overtuigen. Ik heb haar daarom tal van kritische vragen gesteld. Heeft de Amerikaanse generaal je al vaker om geld gevraagd? Wil hij weleens dat je pakketjes stuurt? Waarom zou hij vastzitten in Turkije? Denk je dat Amerika zomaar een landgenoot uit het leger, die in nood is, laat stikken?
Vervolgens heb ik Trudy toegezegd dat ik de kwestie voor haar zou gaan uitzoeken. En haar gewaarschuwd: beloof me dat je tot die tijd geen cent overmaakt aan de Amerikaanse generaal! Dat beloofde ze. Ik vroeg uiteraard naar de naam van de generaal. Die had ik nodig voor mijn onderzoek. Ze wilde zijn naam eerst niet geven, maar durfde me na wat aandringen wel te vertrouwen. Ik kreeg ook een foto van hem.”

En toen begon jouw onderzoek naar de generaal….

Volledig scherm
Identiteitsfraude Bij verhaal Lucien Baard © Carlo ter Ellen

,,Nou…eerlijk gezegd had ik hem vrij snel ontmaskerd. Op basis van de foto kon ik vaststellen dat deze foto al jarenlang rondgaat op internet. De ene keer heet de generaal John, dan weer Bob of Etan…..Als bewijsmateriaal heb ik printjes gemaakt voor Trudy. Steeds dezelfde foto met hetzelfde hoofd. Maar dat hoofd was elke keer op een ander lichaam geplakt. Ook werd steeds een andere naam gebruikt.

De volgende dag heb ik Trudy gebeld dat er écht sprake is van oplichting. Ik vroeg haar om naar de redactie te komen en liet haar de printjes zien. Kijk….dit is jouw generaal! Ja, en toen viel bij Trudy het kwartje. Ze had het eigenlijk, ondanks eerdere waarschuwingen, niet willen geloven. Maar door mijn aanpak kon ze er niet meer onderuit. Het bewijsmateriaal was geleverd. Trudy biechtte op dat ze meer dan 10.000 euro spaargeld aan de generaal had gestuurd. In werkelijkheid ging het geld zeer waarschijnlijk naar Ghanese oplichters.”

Voor jou was de klus toen geklaard?

,,Nee. Ik voelde dat ik hier meer mee moest doen. Ik kon voor de krant een klassiek en eenzijdig oplichtingsverhaal maken, maar voelde sterk dat er nog meer aan de hand was. Want van wie was dat hoofd dat door de oplichters op elke foto wordt geplakt? Is die man een dader? Of een slachtoffer? Ik besloot een zoektocht naar ‘het hoofd’ te starten. Dat was nog een hele uitdaging. Waar kon ik ‘het hoofd’ vinden? Het kostte me zeker twee dagen zoeken op internet en veel rondbellen. Kwestie van doorzetten en blijven proberen. De standaardversie van Google leverde me niks op. Dan moet je dus een stap verder gaan. En dat is meteen waarin de journalistiek zich onderscheidt. We kunnen dieper graven dan de meeste mensen. Ineens had ik ‘em gevonden. De foto van de zogenaamde Amerikaanse generaal, die ik van Trudy had gekregen, had in een Duitse krant gestaan. Daar was hij geen Amerikaanse generaal, maar EHBO’er Sven Hilbert uit Duitsland. Via Facebook Messenger kon ik contact met hem leggen. ,,Ja, ik ben de man van de foto”, zei hij.

En? Was hij dader of slachtoffer?

Overduidelijk slachtoffer. Ik heb hem meerdere keren uitgebreid telefonisch gesproken. De man was zó blij dat hij zijn verhaal kon vertellen, dat er aandacht werd besteed aan deze vorm van oplichting. Zijn foto werd al zeker acht jaar misbruikt. Hij had dat vaak moeten uitleggen bij de Duitse politie, waar meldingen tegen hem waren binnengekomen. Maar hij had nog nooit zijn verhaal, dat als een molensteen om z’n nek hing, verteld in de media. De levens van Trudy uit Nederland en Sven uit Duitsland kruisten elkaar. Beiden slachtoffer van meedogenloze oplichting.”

Een intensieve klus voor jou, dit verhaal?

,,Absoluut. Ik ben blij dat ik kon uitleggen wat er gebeurd is, om zo anderen te beschermen tegen een hoop ellende. Het is de taak van de journalistiek om misstanden boven water te halen. Bij deze krant wordt verdieping als belangrijk gezien. We mogen iets extra’s geven. Verdieping toevoegen. Het was heel simpel geweest om een artikel te maken met de kop: ‘Opgelichte vrouw op internet is 10.000 euro kwijt’. Maar de krant heeft een tandje dieper gegraven en kon daardoor een compleet verhaal brengen. Dat is de waarde van de journalistiek. Tubantia wil een betrouwbare bron voor de lezers zijn.”

Volledig scherm
AFGEKOCHT TT-2019-011097 - ENSCHEDE - Verschillende foto's van redactie Tubanta, plus Balengebouw, plus plaquêtte in de hal van fam van der Loeff voor de rubriek Made in Twente. Fotobon-nummer: TT-2019-011097 EDITIE: ALLE FOTO: Frans Nikkels FN20190528 © Frans Nikkels
  1. Leon ten Voorde: ‘Hoe het doelpunt van Van Basten in '88 bijdroeg aan mijn carrière als sportverslaggever’
    Over Ons

    Leon ten Voorde: ‘Hoe het doelpunt van Van Basten in '88 bijdroeg aan mijn carrière als sportver­slag­ge­ver’

    Als klein jochie wist Leon ten Voorde al dat hij sportjournalist wilde worden. “Ik voetbalde iedere dag op het pleintje en zag al vrij snel dat mijn vriendje veel beter was dan ik.” Dat vriendje, Erik ten Hag, werd profvoetballer bij FC Twente en is nu de hoofdtrainer van Ajax. Leon ten Voorde werd voetbalanalist en clubwatcher bij De Twentsche Courant Tubantia. We vroegen Leon ten Voorde naar de - volgens hem- mooiste doelpunten ooit.
  2. Zo halen we de onderste steen boven in de kwestie ‘Verzakkingen langs kanaal’
    Over Ons

    Zo halen we de onderste steen boven in de kwestie ‘Verzakkin­gen langs kanaal’

    Verzakte gevels, scheuren in muur en vloer, schimmel in de kelder en een terras als een golfslagbad. Langs het kanaal Almelo - De Haandrik, vooral in Geerdijk en Vroomshoop, zijn 260 huizen fors beschadigd sinds het kanaal geschikt is gemaakt voor grotere schepen. Nachtmerrie langs het kanaal’ kopte Tubantia deze zomer. De krant wil dat in deze kwestie de onderste steen bovenkomt en heeft een wob-verzoek ingediend.
  3. ‘We kregen op de redactie veel mails van mensen die Frits Spits sterkte wensten’

    ‘We kregen op de redactie veel mails van mensen die Frits Spits sterkte wensten’

    Het interview met radiomaker Frits Spits (71) van vorige week zaterdag raakte ontzettend veel lezers. Spits – echte naam: Frits Ritmeester – vertelde daarin openhartig over het verdriet na de dood van zijn vrouw Greetje, zijn grote liefde met wie hij 45 jaar was getrouwd. Het interview, dat ook in De Gelderlander werd gepubliceerd, werd gemaakt door Anniek van den Brand (52), chef AD Magazine. Zij vertelt waarom ze de radiomaker juist nu wilde interviewen, hoe het contact met hem tot stand kwam en wat het gesprek met haar deed.