Volledig scherm
De New York Stock Exchange op Wall Street. © AFP

De beurzen kelderen, wat is er loos?

Na maandenlange stijgingen keldert de Dow Jones ineens fors en sleept de befaamde index de Amsterdamse AEX mee. Angst voor hoge rentes en Trumps handelsoorlogen jagen beleggers in de gordijnen. Is het een kortdurende correctie of dreigt een veel forsere daling?

Wereldwijd zijn de financiële markten van slag: sinds begin oktober verloor de Dow Jones op Wall Street al vijf procent en ging de index van 26.880 punten naar 25.598 vrijdag. De AEX daalde van 552 naar 517 punten, een afname van bijna 7 procent. Wereldwijd liggen de koersen 10 procent onder de hoogste koers dit jaar.

Met name de gestegen rente lijkt de oorzaak voor de kelderende koersen. De Federal Reserve Board, de Amerikaanse centrale bank, wil de op volle toeren draaiende economie behoeden voor inflatie en heeft de rente al meermaals verhoogd. Inmiddels staat de 10-jarige rente op 3,2 procent. Het maakt obligaties voor beleggers aantrekkelijker ten koste van aandelen. Met dalende beurzen ten gevolg.

Ondertussen gooit Donald Trump olie op het vuur door tegen zijn eigen centrale bank te fulmineren. ,,Ik denk dat de Fed een fout maakt," zei hij woensdag. ,,Ze zijn zo streng, ik denk dat de Fed gek geworden is." De president wil een zo hoog mogelijke economische groei en roept al geruime tijd dat de centrale bank ermee moet stoppen met de renteverhogingen.

Verder lezen na de foto

Volledig scherm
Beursexpert Corné van Zeijl © Daniella van Bergen

Door de hogere rente wordt de enorme staatsschuld van de VS - liefst 21,6 biljoen dollar - duurder om te onderhouden. ,,Ik moet wel in staat zijn om onze schulden af te betalen," foeterde Trump. De president wil de rente juist omlaag hebben. Hij baalt extra nu de Fed door zijn eigen man Jerome Powell wordt geleid, die hij in februari naar voren schoof.

Han de Jong, hoofdeconoom bij ABN Amro, verwacht niet dat Powell buigt. De hoge rente is een blijvertje. De Amerikaanse economie vertoont voorlopig geen enkel teken van afkoeling. ,,De arbeidsmarkt is al krap, dus meer vraag zal tot hogere lonen leiden. Dat op zijn beurt zorgt weer voor hogere inflatie." Door de rente te verhogen kan de Fed die cyclus afremmen.

Structureel probleem

Maar er zijn meer oorzaken voor de wereldwijde beursdalingen, stelt Corné van Zeijl, fondsbeheerder bij Actiam. ,,Het is duidelijk dat de economie wereldwijd vertraagt. China heeft grote moeite om de groei op peil te houden. En daar heeft Europa last van. 

Bedrijven als BMW en Mercedes gaven al aan dat hun resultaten dit jaar tegenvallen omdat ze minder naar China exporteren." Dat is een structureel probleem, stelt de beursgoeroe. ,,Het is één van de redenen dat de economie in Europa maar langzaam groeit.

De groei blijft eveneens achter door het handelsconflict tussen de VS en China, de twee grootste economieën in de wereld. Een handelsoorlog waar de VS Europa bij betrekt.  

Afgelopen week waarschuwde het Internationale Monetaire Fonds (IMF) dat de wereldwijde groei door de dreigende handelsoorlog zal vertragen. De kans dat het conflict uit de hand loopt lijkt bovendien eerder groter dan kleiner te worden.

Zorgen

De vraag is uiteraard: wat nu? Herstellen de beurzen zich of zet de daling door? Hoop valt te putten uit het feit dat de financiële markten in februari dezelfde angsten kenden en toen ook kelderen. Al snel stegen de koersen weer naar nieuwe recordhoogte. De vooruitzichten voor de Amerikaanse economie blijven bovendien onverminderd goed. 

Volledig scherm
De Amsterdamse AEX index op het Damrak © ANP

Desalniettemin zijn zorgen. Opkomende landen zien hun munt kelderen tegenover de sterker wordende dollar. Argentinië lijkt in een recessie te vallen, ook in Turkije en Rusland gaat het slecht. De nieuwe begrotingsplannen van de Italiaanse regering leiden tot bezorgdheid over een nieuwe eurocrisis. 

Dan zijn er de olieprijzen die al een jaar in de lift zitten, inmiddels kost een vat ruim 80 dollar. Door de sancties tegen Iran lijkt veel productie vanaf volgende maand weg te vallen. Experts spreken al over mogelijke olieprijzen van 100 dollar of meer.

Niemand weet het

Volgens Paul Krugman, winnaar van de Nobelprijs van de economie en columnist van de New York Times, kan het kwartje beide kanten op vallen. ,,Waarom vielen de markten plotseling? Ik heb geen idee," twitterde hij. ,,Zullen ze verder stijgen of opveren? Ik heb geen idee. Zal dit problemen opleveren voor de echte economie?  Ik heb geen idee."

Om te besluiten met de constatering dat economen en experts de waarheid niet in pacht hebben: ,,Wat u namelijk moet weten: niemand heeft enig idee."


Volledig scherm
Dalende koersen op Wall Street © Getty Images