Volledig scherm
© ANP/Roos Koole

5 redenen waarom het inkoopcircus bij de jeugdzorg in Twente niet werkt

ENSCHEDE - De jeugdzorg in Twente is geen ‘markt’. De sector moet worden verlost van het systeem van de jaarlijkse aanbestedingen. Dat vinden grote zorgaanbieders als Ambiq, Jarabee en Tactus.

Ze hebben sinds 2015 te maken met deze manier van zorg inkopen. Dat was het jaar dat gemeenten jeugdzorg er als extra taak bij kregen. Met de decentralisatie werd een inkoopcircus ingevoerd dat weinig goeds bracht, zo vinden de hulpverleners die ermee moeten werken.

Vijf redenen waarom het systeem volgens jeugdzorg niet werkt:

1. Het dient geen doel

Bestuurder Ruud Rutten van Tactus (organisatie voor verslavingszorg): ,,Aanbestedingen zijn ervoor bedoeld als er een groot verschil is tussen de prijs die je betaalt voor een product en de kosten die worden gemaakt. Maar zo’n prijsverschil is hier helemaal niet aan de orde. In de geestelijke gezondheidszorg bijvoorbeeld zijn de marges circa 1 procent.’’

2. Het is een race naar de laagste prijs

Jeugdzorg aanbesteden leidt vaak tot een race naar de laagste prijs. Dat zou bij goede zorg niet de bedoeling moeten zijn, vindt woordvoerder Eva de Vroome van brancheorganisatie Jeugdzorg Nederland. Deze week liet in een debat in de Tweede Kamer ook minister Hugo de Jongh zich kritisch uit over de inkoopmethode. Volgens hem kunnen gemeenten ook kiezen voor lichtere aanbestedingen, die aan minder strenge eisen voldoen.

3. Het frustreert samenwerking

In de aanbestedingsperiode de regel geldt dat betrokken partijen niet met elkaar mogen praten over de inkoop voor volgend jaar. En dat is heel lastig, vinden bestuurders Gitta Griffioen van Jarabee (jeugdzorg) en José Schilderinck van Ambiq (zorg voor mensen met licht verstandelijke beperking).

,,Van ons wordt verwacht dat we met elkaar optrekken om samen de jeugd van Twente verder te helpen. Maar in de tijd van aanbesteding geldt twee tot drie maanden radiostilte. Dat frustreert enorm. Meerjarenplannen kun je dan niet bespreken. Je weet immers niet welke zorgaanbieders volgend jaar nog meedoen.’’

4. Er zijn teveel spelers op de markt

Het huidige inkoopsysteem is volgens jeugdzorgorganisatie Jarabee mede oorzaak van het hoge aantal huidige aanbieders. Dat zijn er wel 300, alleen al in Twente. De regionale gemeenten sluiten met al die partijen contracten af. ,,Dat bolwerken ze niet of nauwelijks. Bovendien moeten ze op papier al die organisaties ook controleren. Omdat het er zoveel zijn, komt daar in de praktijk weinig van terecht’’, zegt bestuurder Gitta Griffioen van Jarabee.

5. Het is te duur en tijdrovend

In het proces van aanbesteden zit enorm veel tijd, bureaucratie en dus geld. Het gaat om bedragen, die hulpverleners liever aan de zorg zelf uitgeven.

Tactus, Jarabee en Ambiq willen terug naar de situatie dat ze weer subsidie krijgen. Net zoals dat recent is geregeld voor de jeugdbescherming en de jeugdreclassering. Die werkvelden zijn zo gespecialiseerd dat aanbesteden niet langer verplicht is.

De zorgaanbieders wijzen marktwerking niet per definitie af. Het is een prikkel om kwaliteit te leveren tegen een gunstige prijs. Gitta Griffioen: ,,Maar bedenk dan criteria waarop zorgaanbieders worden afgerekend. Daar kunnen ook financiële eisen bij zitten. Aan het eind van de rit reken je partijen af op hun prestaties.’’

Als het aan de Enschedese wethouder Eelco Eerenberg ligt, wordt een deel van de jeugdzorg in de toekomst niet langer aanbesteed. Dat is (nog) niet het Twentse standpunt. ,,De regio erkent de bezwaren van Jarabee, Ambiq en Tactus wel. Daarom besteden we in de toekomst niet meer jaarlijks aan maar vanaf 2019 via meerjarencontracten’, zegt Eerenberg. Hij is voorzitter van OZJT, de organisatie waarin de 14 gemeenten samenwerken.

Helemaal afstappen van aanbestedingen is volgens hem op dit moment wettelijk onmogelijk. Het inkoopsysteem kan wel een stuk eenvoudiger. Daar willen de Twentse gemeenten ook naar toe. In 2019 evalueert de Tweede Kamer het jeugdzorgbeleid. 

In samenwerking met indebuurt Enschede

Enschede e.o.