Volledig scherm
De rubberkorrels werden gevonden op het terrein van voetbalvereniging Vogido. © Frans Nikkels

Bom onder kunstgrasvelden: Sportaal uit Enschede veroordeeld voor rubberkorrels

ROTTERDAM - Het sportbedrijf van de gemeente Enschede is veroordeeld voor milieuvervuiling door rubberkorrels die buiten kunstgrasvelden zijn terechtgekomen. Volgens de strafrechter is sprake van opzettelijke vervuiling, omdat niet voldoende is gedaan om de korrels uit de natuur te houden. Het vonnis heeft mogelijk landelijke consequenties.

De rechtbank in Rotterdam deed donderdag uitspraak tegen Sportaal: 10.000 euro boete, waarvan de helft voorwaardelijk. Die straf is gelijk aan de eis van justitie. Het sportbedrijf van de gemeente Enschede krijgt daarbij een proeftijd van twee jaar, waarin geen nieuwe strafbare feiten mogen worden gepleegd. Het is echter niet de hoogte van de straf die de zaak zo belangrijk maakt.

De zaak wordt landelijk namelijk beschouwd als een proefproces met grote consequenties. Op nagenoeg alle sportparken in Nederland belanden rubberkorrels buiten de velden, en nu is bepaald dat het de verantwoordelijkheid van de beheerder is om de korrels allemaal op te ruimen. Gebeurt dat niet, dan is dat dus een strafrechtelijke overtreding. Justitie kondigde tijdens de zitting al aan dat de zaak tegen Sportaal moest worden beschouwd als een 'startschot’ voor een reeks zittingen. Wanneer die zullen zijn, en tegen wie, wil het Openbaar Ministerie niet zeggen.

Wat kun je doen?

De zaak draait om rubberkorrels die rond de velden van voetbalvereniging Vogido zijn gevonden. Dat mag niet, zegt justitie, want de korrels kunnen verontreinigende stoffen loslaten en daarmee de bodem verontreinigen. En omdat Sportaal het sportpark beheert, is die organisatie verantwoordelijk.

Tegenover de rechter beklaagde Sportaal zich echter over het gebrek aan onderzoek dat naar de korrels is gedaan: justitie heeft alleen foto's van de korrels, maar weet niet van welk materiaal ze precies gemaakt zijn.

Nog belangrijker is volgens de advocaat van Sportaal dat alles is gedaan wat redelijkerwijs van het bedrijf kan worden verlangd. Afgesproken is dat vrijwilligers van de sportverenigingen de rubberkorrels terug naar het veld veegden, twee keer per jaar was er een onderhoudsronde op de sportparken en met de gemeente is overlegd over meer budget voor verdergaande maatregelen. „Want dat er een verplichting lag om goed met de korrels om te gaan was duidelijk, maar er is geen geld voor. Er is vanuit de gemeente meer budget nodig.” 

De rechter veegt de argumentatie van Sportaal dus van tafel, en oordeelt dat de sportparkbeheerder inderdaad opzettelijke milieuverontreiniging veroorzaakte. Tegen de uitspraak kan hoger beroep worden ingesteld.

‘Trekken een fles champagne open’

„Dit is een grote klapper, hier hebben we 2,5 jaar voor gestreden”, is de reactie van Sebas Veenstra, voorzitter van de stichting Kom van dat gras af. Volgens hem betekent dit het einde van rubbergranulaat op kunstgrasvelden, hoewel hij het vonnis wel eerst nog inhoudelijk wil bestuderen.

„Deze zaak ging vooral over good housekeeping. Dus dat korrels niet buiten het veld mogen komen”, zegt hij. „Maar het zorgplichtdocument dat voor kunstgrasvelden geldt, voorkomt dat niet. Dat betekent dus dat dit document ook ontoereikend is. We kunnen nu verder stappen zetten”.

Kom van dat gras af is een krachtenbundeling van verontruste ouders van voetballende kinderen. Het doet onderzoek naar de gevaren van rubbergranulaat en spreekte gemeenten aan op de manier waarop complexen worden onderhouden. „We gaan een fles champagne open trekken”.

‘Volgens verwachting’

„Dit is een keurige uitspraak”, reageert Robbert van Duin van Recycling Netwerk. „En het is volgens verwachting”. De in Recycling Netwerk verenigde milieuorganisaties deden in 2017 aangifte van milieudelicten door het gebruik van rubbergranulaat op kunstgrasvelden, zowel tegen de gebruikers als tegen de autobandenindustrie.

Volgens Recycling Netwerk is sprake van een baanbrekend vonnis dat ook internationaal gevolgen kan hebben. „Deze rechtszaak kan verstrekkende gevolgen hebben voor de bijna 2000 kunstgrasvelden in Nederland die op dit moment bestrooid zijn met rubberkorrels. De uitspraak van de Nederlandse rechter kan ook vergelijkbare rechtszaken inspireren in landen die worden geconfronteerd met rubberkorrels op sportvelden, zoals België, Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland, Noorwegen en Denemarken”.

Granulaat snel afschaffen

Recycling Netwerk stelt in een verklaring dat de rechterlijke uitspraak heel goed nieuws is voor het milieu. „Al jaren worden miljoenen oude autobanden verkruimeld tot rubberkorrels en uitgestrooid op sportvelden. We hopen dat deze uitspraak zal helpen om het gebruik van deze vervuilende stof op sportvelden snel af te schaffen. Mensen moeten kunnen sporten op kunstgrasvelden zonder zorgen voor hun gezondheid of vervuiling van het milieu”.

Teleurstellende uitspraak

Waar de milieuorganisaties en critici van rubbergranulaat de uitspraak omarmen, spreekt de gemeente Enschede van een tegenvaller. „Dit is een teleurstelling”, zegt woordvoerster Ilse Hoekstra. „Met Sportaal doen we er alles aan om maatregelen te nemen die milieuschade voorkomen.”

Het is volgens de gemeente nog te vroeg om consequenties te verbinden aan het vonnis. „We moeten de uitspraak eerst goed bestuderen. Daarna beslissen we over vervolgstappen zoals een hoger beroep.”

Houd champagne maar dicht

Volgens RecyBEM laat de uitspraak vooral zien dat goed beheer van belang is en dat het nog beter kan. RecyBEM is een krachtenbundeling van bandenproducenten en leveranciers en regelt de verwerking van oude autobanden. Volgens woordvoerder Ingo Heijen geldt dat echter niet alleen voor rubbergranulaat, maar ook voor andere bodemvreemde stoffen zoals kurk die worden gebruikt als opvulling in het kunstgras.

Als gebruikers en beheerders zich goed houden aan handvatten uit het in 2009 opgestelde zorgplicht document, dan kan vervuiling van de omgeving worden tegengegaan. RecyBEM stelt dat milieu-organisaties het vonnis ten onrechte interpreteren als het einde van rubbergranulaat en dat ze de gevaren ervan overdrijven. „Ze kunnen de champagnefles beter dichthouden”, zegt Heijen. “Dit gaat over goed opruimen”.

In samenwerking met indebuurt Enschede

Enschede e.o.