Volledig scherm
© Stadsarchief Enschede

Stadsarchief Enschede | Het gezicht van de stadsbrand

ENSCHEDE - Om de aandacht te vestigen op het noeste werk van de vrijwilligers van het stadsarchief plaatst De Twentsche Courant Tubantia de komende maanden een serie van twaalf oude foto's, gekozen door twaalf vrijwilligers. Ze leggen ook uit waarom juist deze foto in de krant moet. Dit keer is het de beurt aan Ton Niemeijer.

Tot de oudste foto's van rampen in Nederland behoort een serie foto's die kort na de stadsbrand in Enschede zijn gemaakt. Johannes Jacobus Meinsma, een rondreizend fotograaf stuurde zeven foto's van een verwoest stadshart naar Koning Willem III, die kort daarvoor nog in Enschede was onthaald. J.J. Meinsma had de ambitie om hoffotograaf van koning Willem III te worden, maar kreeg enkel een vriendelijk bedankje en 25 gulden voor de gemaakte onkosten uit naam van de koning.

Jannink
Op de foto zien we een poort van stoomspinnerij Jannink na de grote stadsbrand van 1862. Dit was een belangrijk moment in de Enschedese geschiedenis, mede omdat deze gebeurtenis bepalend was voor de verdere vorming van de stad.
In het midden, kijkend door de poortopening, zien we een hoop verwrongen staal, resten van weefgetouwen en andere machines. Voor de poort poseren drie mannen voor de fotograaf.

Gezichtsuitdrukking
De omvang van de ramp lijkt zijn weerslag te hebben op hun gezichtsuitdrukking. De man rechts glimlacht twijfelachtig, misschien omdat het allemaal nog niet te bevatten is. Of misschien houdt hij zich wel groot voor de foto. Het twijgje in zijn hand versterkt in ieder geval zijn onverschillige houding. En aangezien het toch al bijzonder was om op de foto te gaan, kon je op dat moment maar beter glimlachen.
De man in uniform in het midden lijkt wat serieuzer, wellicht omdat hij autoriteit uit moet stralen.

Van de drie personen op de foto, lijkt de man links het meest gegrepen door de zich net voltrokken gebeurtenis. Ook heeft deze man vermoedelijk in beide handen wat vast, maar wat dat kan zijn, is niet te zien op de foto. Wanneer ik naar oude foto's kijk zoals deze, komen er altijd vragen in me op zoals: Wie staan er op de foto? Waar gingen zij naar toe? Over wat voor dingen hadden de mensen het, op het moment dat de foto gemaakt werd? Je kijkt naar een bevroren moment in de tijd, meer dan 150 jaar geleden. De mensen die jou aankijken bestaan niet meer. Dat is fascinerend en gek tegelijk.

Fractie van het geheel
Wanneer je zulke foto's op deze manier benadert, kijk je op den duur relatiever naar de dingen om je heen. Maar je gaat je ook minder belangrijk voelen in de wereld. We zijn namelijk maar een fractie van het geheel in de tijdlijn van het menselijk bestaan en het is soms gezond om jezelf niet te serieus te nemen.

Zelf grasduinen in het beeldarchief van de stad kan ook: ga naar stadsarchief.enschede.nl/00002/beeldbank

Tubantia gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement  

In samenwerking met indebuurt Enschede

Enschede e.o.