Volledig scherm
Een kersverse berkenzwam op de stam van een omgevallen berk in een bosgebied bij Enschede. © Gerard Diepeveen

Berkenzwam groeit als halve pannenkoek tegen boomstam

natuurEr zijn een heleboel paddenstoelen die op bomen groeien. Een van de algemeenste is de berkenzwam die we overal in Twente en de Achterhoek zien. Zoals de naam al zegt zet deze paddenstoel z’n tanden uitsluitend in berken.

Berkenzwammen beginnen als een klein, wit zwammetje op een boomstam of tak. Uitsluitend op berken, zowel levende als dode. Langzaam groeien ze uit tot een grote witte paddenstoel die als een halve pannenkoek tegen een boom is geplakt. Na een jaar drogen ze uit, maar verdwijnen niet. Ze blijven nog jaren zichtbaar als bruine, taaie, wat houtige uitstulpingen aan een boom die dan meestal het loodje heeft gelegd.

Berkenzwam zoekt minder vitale bomen op

Berkenzwammen verschijnen massaal op berken die al minder vitaal zijn. Een voorbeeld is het Haaksbergerveen, waar de waterstand is verhoogd om het veen te herstellen, maar berken in de randzone van dit veengebied het moeilijk krijgen. In delen van dit veen zijn nog de witgekleurde staken van berken te zien met daarop overal berkenzwammen. Berkenzwammen veroorzaken in de stam bruinrot, waardoor bomen afsterven en na verloop van tijd bij een storm omvallen en verteren.

Maar ook op veel andere plaatsen zijn berkenzwammen te vinden, zoals op berken die in de schaduw van andere bomen in het bos of houtwal staan of op omgezaagde bomen. En wie wel eens de open haard of kachel met berkenhout stookt, weet dat je dit hout niet lange tijd in de regen moet laten liggen want ook dan slaan de zwammen snel toe. De berkenzwam is algemeen, is overal in Twente en de Achterhoek te zien. Ze tasten niet alle berken aan, jonge en vitale berken blijven ongemoeid en vinden juist een uitstekende groeiplaats op plekken waar hun voorgangers zijn verteerd.

Waarnemingen: j.bengevoord@gmail.com

Volledig scherm
Een oude, inmiddels taai en hard geworden berkenzwam op een dode berk die tijdens een storm is omgewaaid. © Elly Bron