Volledig scherm
Rode heidelucifers op een Twents heideterrein in de omgeving van Losser. © Harry Wolbers

Bijzondere mini-lucifers vlammen
op heidevelden in Oost-Nederland

NatuurKorstmossen zijn mini mini, een paar millimeter groot. Je hebt een goede loep nodig om ze goed te zien. Een uitzondering is de rode heidelucifer. Heel klein, maar ze vlammen op met felrode kopjes tussen de heide.

Langs korstmossen lopen we achteloos heen. Ze zijn heel klein, onopvallend en veelal razend moeilijk op naam te brengen. Toch komen er in Nederland nog zo’n 800 soorten voor, waarvan er dan weer 323 op de rode lijst van bedreigde soorten staan. Honderd korstmossoorten zijn al geheel verdwenen. Korstmossen zijn een samenwerkingsverband tussen schimmels en algen. Kortmossen zijn zeer gevoelig voor luchtvervuiling en veranderingen op groeiplaatsen.

Aantal groeiplaatsen in Oost-Nederland afgenomen

De rode heidelucifer vormt een uitzondering. Door de rode kopjes vallen ze op en eenvoudig te herkennen. In Twente en de Achterhoek waren ze vrij algemeen op heidevelden. Ze hebben een voorkeur voor droge, zandige plekken tussen de heide. En dat soort groeiplaatsen is schaarser geworden. Oorzaak is de verrijking van heidevelden met stikstof via de lucht. Daardoor groeien heidevelden dicht met grassen en komen de rode heidelucifers in het gedrang.

Het aantal groeiplaatsen van de rode heidelucifer in Twente en de Achterhoek is dan ook gehalveerd. Ze worden het hele jaar door, maar met name in november toch nog regelmatig gezien in natuurgebieden zoals het Buurserzand, het Vragenderveen, de Borkeld bij Markelo, het Lutterzand en omgeving en in de grote heidegebieden van de Sallandse Heuvelrug. In Nederland zijn ze vooral op de Veluwe en in de Drentse heidegebieden te vinden.

Waarnemingen: j.bengevoord@gmail.com