Volledig scherm
Al deze week bloeiende gaspeldoorn langs de Weezebeeksingel in Almelo. © Andre Witvers

Gaspeldoorn: winterbloeier
die niet tegen vorst kan

NatuurDe gaspeldoorn is een zeldzame struik met prachtig gele bloemen in Twente en de Achterhoek. Bloeit midden in de winter, maar kan niet tegen strenge winters. 

Ze zijn nu al hier en daar bloeiend te zien, de met gele bloemen getooide gaspeldoorns. In Twente en de Achterhoek staan ze hier en daar op schrale graslanden, langs sloten en weggetjes in bosranden en langs heidevelden. De meeste gaspeldoorns bloeien vanaf januari/februari, maar soms ook al in de herfst. De grootste bedreiging is langdurige vorst en sneeuw, dan sterven ze af en moeten en moeten ze als klein plantje opnieuw uitgroeien. De gaspeldoorn lijkt op brem, maar de gaspeldoorn bezit stekels en wordt daarom ook wel stekelbrem genoemd.

Elfstedentochtwinter desastreus

Over de herkomst van de gaspeldoorns in Oost-Nederland, die verder vooral voorkomen in de duinen, bestaat onduidelijkheid. Volgens vegetatiekundige Eddy Weeda, die het voorkomen van gaspeldoorns rond Delden omstreeks 1980 onderzocht, was de strenge ‘elfstedentochtwinter’ van 1962/1963 met langdurige vorst en veel sneeuw desastreus. In de jaren daarna werden wel weer  jonge plantjes rond Delden gezien, vooral langs beekjes en slootjes.

Weeda neemt aan dat gaspeldoorns in het verre verleden op tal van plaatsen in Twente en de Achterhoek zijn aangeplant. Als hagen, als beschutting en voer voor wild en mogelijk werden gaspeldoorns zelfs gebruikt als veevoer. De gaspeldoorns die nu nog in kleine aantallen op tal van plaatsen in de regio zien, zouden ‘nazaten’ van deze aanplant kunnen zijn. Ook later werden ze nog aangeplant, zoals langs de A1-autoweg ter hoogte van natuurgebied De Borkeld bij Markelo inmiddels de bekendste groeiplaats in Twente. Wie er met de auto langs komt kan hier in de wintermaanden felgele gaspeldoorns zien bloeien. Als het maar niet te hard gaat vriezen...

waarnemingen: j.bengevoord@gmail.com