Volledig scherm
Journalist Frank Timmers © Lars Smook

Als een zigeuner een hamburger bestelt...

De rechtbank in Almelo heeft vorige week een groep van acht Roma zigeuners veroordeeld als leden van een criminele organisatie. In de vonnissen komen  de woorden zigeuner en Roma niet voor. De rechters vermijden op die manier dat ze en passant een bevolkingsgroep veroordelen.

Het vonnis verdient meer aandacht. Het is voor zover bekend de tweede keer in Nederland dat een groep zigeuners met sterke familiebanden wordt aangemerkt als criminele organisatie. Eerder, in 2005, sprak de rechtbank in Den Bosch een vergelijkbaar vonnis uit, over de zigeunerfamilie M. uit Best.

De straffen in Almelo zijn aanzienlijk hoger dan die in Den Bosch: hier is het maximum vier jaar cel, daar was het een deels voorwaardelijke gevangenisstraf tot 36 maanden. De komende weken staan nog meer betrokkenen terecht voor de politierechter.

Geraffineerd

Dat de leden die in Enschede een centraal adres hebben van waaruit ze werken, een criminele organisatie vormen, is voor de rechters in Almelo helder. Hun geraffineerde werkwijze in binnen- en buitenland is niet mogelijk zonder afstemming, zonder taakverdeling, zonder een duurzame samenwerking.

De één zoekt slachtoffers, de ander houdt slachtoffers aan de praat, een derde sluipt naar binnen, een vierde belt om een pincode te ontfutselen, een vijfde pint ermee, een zesde verkoopt gestolen sieraden, een zevende speelt chauffeur. En Bosjo N. senior uit Enschede coördineert.

Hamburger

Grappig detail: de groep gebruikt sluiertaal zoals: “Weet je nog dat die vrouw heeft verteld, dat er een hamburger in de la lag? We zijn dat gaan kopen en vonden geen andere hamburgers.” Bijzonder verdacht.

Antiziganisme

Vorig jaar woedde er in Nederland een stevige discussie over oplaaiend antiziganisme: discriminatie en racisme tegenover zigeuners. In dagblad Trouw beschreef Roma-expert Huub van Baar zijn zorgen over ‘een breed gedragen beweging die ermee wil afrekenen dat Roma zich veelvuldig schuldig maken aan ongewenst gedrag’.

Roma bezorgen overlast, criminaliteit en andere ellende, en met recht zouden we ons daarom tegen Roma mogen verweren en hen anders behandelen, bijvoorbeeld op ras registreren zoals de gemeente Ede dat deed. ‘Fatsoenlijk antiziganisme’ noemde hij dat, om het verschil te maken met gewelddadige zigeunerhaat zoals die is te zien in Bulgarije, Hongarije, Italië, Slowakije en Tsjechië. Zover is het in Nederland nog niet.

Van Baar verwerpt onderzoeken die stellen dat Roma crimineel zijn. Sommige Roma zijn crimineel, maar niet omdat ze Roma zijn. “Dat criminaliteit onder Roma voorkomt, staat hier niet ter discussie. Dat bepaalde problemen van de ene generatie op de andere zijn overgedragen ook niet. Wat wel ter discussie hoort te staan, is hoe de opeenstapeling van radicale en steeds weer herhaalde stereotypen tot excessen leidt in de bejegening van Roma, in het mediadebat en in beleid”, schreef hij in Trouw.

Irrelevant

Door de woorden zigeuner en Roma niet te gebruiken, voorkomt de rechtbank dat het vonnis veralgemeniseerd wordt, van toepassing wordt verklaard op de hele groep. Persrechter Matthieu Verhoeven zegt dat de termen niet gebezigd zijn omdat ze strafrechtelijk niet relevant zijn.

Maar de rechters hadden ze wel kúnnen gebruiken, omdat de verdachten en hun advocaten er zelf aanleiding toe gaven. Zij immers benadrukten hun uiterlijk, hun specifieke balkanneuzen om maar te zeggen dat de zij niet de mensen op de foto’s zijn die bij pinautomaten waren gemaakt. Zij gebruiken het zigeuner zijn als dekmantel.

Het is een zeer correct vonnis geworden. Als een zigeuner een hamburger bestelt, dan heeft die gewoon trek. Als de leden van deze organisatie dat doen, dan trekken ze erop uit om te gaan stelen. Dat verschil weten we nu.

Bij de foto: twee verdachten verlaten de goudinkoop in Enschede.

Blogs