Volledig scherm
Journalist Frank Timmers © Lars Smook

Blog | Mijn opa miste zijn gezin en werd gemist

De sergeant-majoor voer op een mijnenlegger en miste zijn gezin, in de tang van de eenzaamheid van de oceaan en die van het oerwoud.

Van mijn opa’s weet ik weinig uit eigen ervaring omdat ze overleden toen ik nog jong was. Ik schreef dat in mijn vorige blog al op onder de titel ‘Kijk, mijn speciale opa’. Maar gebrek aan kennis heeft er niet toe geleid dat ik niet om de een of andere reden bewondering voor ze voel.

Brieven

Mijn vader herinnerde mij eraan dat hij een boekje heeft geschreven over deze opa De Lange, de grootvader van moeders kant. We spraken toen niet over opa Tinus, maar over Opa de Lange en Opa Timmers. Ik was het schrijven waarop een jonge matroos je aankijkt, inderdaad vergeten. Vandaag heb ik het thuis opgehaald, inclusief de dikke stapel brieven waarop het grotendeels is gebaseerd.

Nu ik het nalees dringt het pas goed tot me door dat het boekje juist voor de kleinkinderen is bedoeld, die hem niet hebben gekend. Voor hen, schrijft mijn vader in de inleiding, zal het onthullend zijn. “Ze zullen waarschijnlijk met grote verbazing kennis nemen van historische gebeurtenissen die ineens dichtbij komen als ze je eigen grootvader betreffen”.

Stoeien

Het verhaal eindigt in de jaren zestig in Harderwijk als mijn opa – de sergeant-majoor die in de Tweede Wereldoorlog in een kamp bij de Poolse grens gevangen heeft gezeten en die tijdens de politionele acties daarna op de mijnenlegger Willem van der Zaan voer - inmiddels eervol is ontslagen. In Harderwijk geniet hij volgens het boek van zijn eerste kleinkinderen – het gaat ook over mij, ik was de eerste. “Voor hen was hij de gemoedelijke opa met wie te stoeien viel”, staat er, maar ik herinner het me niet.

April 1968 kwam hij om het leven toen hij werd overreden door een grijze auto die hij in de regen niet heeft gezien. Ik was toen zes jaar. Altijd als ik een Citroen DS zie, de Snoek, moet ik aan dat ongeluk waar ik verder niets van af weet denken, volgens mij vooral omdat mijn moeder een hekel aan dat type auto heeft gekregen, waarin uitgerekend onze huisarts reed die we in die jaren in Rijswijk hadden – als ik het met goed herinner.

Ver weg

De brieven die hij in krijgsgevangenschap stuurde en die hij schreef vanaf het marineschip in Nederlands Indië getuigen inderdaad van belangrijke momenten van onze vaderlandse geschiedenis. Maar vanwege censuur en omdat hij het thuisfront voor nog meer zorgen wilde behoeden, gaat het er maar weinig over.

De brieven laten vooral voelen wat het is als een vader langdurig niet thuis is, niet bij de geboorte van zijn kinderen kan zijn, niet mijn moeder en mijn oom uit elkaar kan halen als ze ruzie maken, over de vraag hoe rond te komen, over de angst die er thuis is of ze hem nog wel terug zien, die vooral blijkt uit zijn geruststellende zinnen, over de behoefte om met gewone kleine alledaagse dingen te kunnen bezig zijn, over het afraden om ook naar Nederlands Indië te komen.

Wildernis

In een brief van 30 oktober 1947 schrijft hij vanaf Tanah Merah: “We liggen op het ogenblik in de wildernis. Een paar kilometer verderop worden nog mensen opgegeten. Ik heb nu gezien wat het wil zeggen: koloniseren. Het is maar goed dat die Amerikanen hier zijn geweest en veel hebben achtergelaten, anders zou het hier een verschrikkelijk land zijn. Het is wel mooi (oerwoud) maar eenzaam. Overdag is het snikheet. Morgen wordt deze brief weggebracht naar een post op ongeveer 40 kilometer afstand. Daar zitten een paar Europeanen die de post behandelen. Er komt eens per week een vliegtuig, rechtstreeks uit Batavia (..). Gerrie, Jo, Greetje en Martin, papa heeft net 30 kleine vliegjes gevangen, want ze jeuken geweldig. Jo, hier bij mij wonen paradijsvogels. Ik hoor allerlei geluiden, want het is nacht”.

Naast mij ligt het boekje van mijn vader, en daar naast de dikke enveloppe met brieven van mijn opa De Lange. Wat nu?

Ps. Schrijf mij over jouw/uw opa. Ik vind het een mooi idee als we volgende week in de krant iets kunnen doen over onze opa’s, onder de titel: “Kijk, dit is mijn speciale opa”. Mijn mailadres is: f.timmers@tctubantia.nl

Tubantia gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement  

Blogs