Volledig scherm
© Christian van der Meij

Markesteen verzet zich tegen opgraving in Hengelo

HENGELO - Het kostte wat meer tijd dan gepland, maar net voor het middaguur kwam zaterdag Markesteen nummer 7 bovengronds. Bijna een eeuw lang lag hij begraven tussen het huidige stadskantoor en de Europalaan in Hengelo.

De 'steen van Oom Johan' is weer bovengronds. Onder het toeziend oog van zijn neven Herman en Ben Grimberg is de Markesteen uitgegraven, zo'n twintig meter van de plek waar beide mannen zelf ooit zochten. "Oom Johan was een broer van onze moeder. Van een jongere broer van ons hoorden we toen we hier een keer aan het werk waren, dat er nog ergens een grenssteen moest liggen. Maar we wisten nooit precies waar", beschrijf Ben. Met een hoofdknik naar neef Gerrit Welberg: "Toen zei hij: Wie kunt wâ een keer goan zeuk'n. We zijn met zijn drieën een dag aan het peilen geweest."

Geheim
Dat Oom Johan indertijd de steen ondergronds had laten verdwijnen, was eigenlijk geheim. Veel boeren die last hadden van grensstenen midden op hun land, lieten deze gevaarten stiekem ondergronds verdwijnen. Maar van oudsher was het absoluut taboe om zo'n steen te verplaatsen. Ze markeerden immers de gemeentegrens en elke centimeter telde. Dus niemand gaf hardop toe dat hij met zo'n steen had geknoeid. Volgens de overleveringen had Oom Johan naast de steen een gat gegraven en hem er vervolgens in geduwd of gerold. En er verder nooit over gerept. Ben Grimberg, die tot 1992 in de boerderij van zijn oom woonde, moest het op latere leeftijd van zijn jongere broer Hennie horen.

Onbegonnen
Omdat de locatie niet precies bekend was, bleek het onbegonnen werk. Toch is het Welberg geweest die de aanzet tot de opgraving van deze zaterdagmorgen heeft gegeven. Als vrijwilliger bij het Historisch Museum, vertelde hij het verhaal over de steen van Oom Johan (overigens niet rechtstreeks aan hem verwant, maar aangetrouwd). Het is de Werkgroep Markegrenzen Hengelo van de archeologiegroep van dat Historisch Museum die het dit weekend wel voor elkaar krijgt.

Huiswerk
Na een hoop huiswerk, dat wel. Gerhard Post van de werkgroep heeft met hulp van oude kadasterkaarten zo nauwkeurig mogelijk uitgemeten waar de grenssteen vroeger moet hebben gelegen. Daar is een piketpaaltje geplaatst en in die omgeving is in mei met behulp van peilstokken twee dagen gezocht. De tweede dag stuitten de vrijwilligers inderdaad op de kei en deze zaterdag wordt hij definitief naar boven gehaald, met een ploeg van elf man sterk. "Moet je nagaan, mijn oom was met één man aan het werk. Nu staan er wel tien omheen", lacht Herman Grimberg.

Takelen
Maar dat omhoog takelen duurt nog wel een uur langer dan vooraf gedacht. Enkele hardnekkige boomwortels gooien roet in het eten. met behulp van spanbanden en een vorkheftruck worden ze stuk getrokken. en dan maar weer graven. De steen blijkt groter dan voorzien. steeds verder wordt zand verwijderd en het einde lijkt nog niet in zicht. "We komen nog bij de A1 uit", voorspelt Miny de Vries van de werkgroep lachend.

Gejuich
Zover komt het niet. Als rond half twaalf een poging wordt gedaan of de steen al los komt van de ondergrond, stijgt hij zo een stuk omhoog. De banden schieten los, maar de gravers weten genoeg. Even de riemen op de goede plek sjorren, en het moet lukken. Twee pogingen later stijgt hij uit het gat. Gejuich en geklap: "Nou, hij is er uit!"

Volledig scherm
© Christian van der Meij
Volledig scherm
© Christian van der Meij
Volledig scherm
© Christian van der Meij

In samenwerking met indebuurt Hengelo

Hengelo e.o.