Volledig scherm
De oude bottelarij annex ijsfabriek in Hengelo. © Stichting Heineken Collection

Sloop oude pand Amstel Bier in Hengelo zou 'doodzonde' zijn

PollHENGELO - De meeste Hengeloërs kennen het als het pand van verfhandel Walhof. Maar ooit zat er een filiaal van bierbrouwerij Amstel. Wat gaat ermee gebeuren: slopen of herbestemmen?

Het is een verborgen schat. Vanaf de Marskant lijkt het niet veel bijzonders. Maar daarachter gaat een opvallend gebouw schuil. De vroegere bottelarij annex ijsfabriek van Amstel. Bouwjaar: 1928. Een exponent van de Amsterdamse  School. Een pand met potentie, vindt Hengeloër Jurriaan Knol. Hij zou het doodzonde vinden als het gebouw gesloopt zou worden.

Rotte kiezen

De Walhoflocatie wordt het genoemd: het gebied ingeklemd tussen de Marskant en de Dorpsmatenstraat. Het is een van de 'rotte kiezen' in dit deel van de binnenstad die gemeente en woningcorporatie Welbions samen willen vullen met woningen. Op de Walhoflocatie komen maximaal 35 wooneenheden. Daarnaast is er ruimte voor 'beperkte commerciële functies', maar geen detailhandel.

Jurriaan Knol (48) zet zich al jaren in voor behoud van het Hengelose erfgoed. Hij was bijvoorbeeld mede-oprichter van de Stichting Ziel van Hengelo en initiatiefnemer van het spoorfietsproject op het voormalige Akzo-lijntje.

Actueel

In het kader van de post-hbo opleiding Herbestemmen en Transformeren aan de Hogeschool Arnhem-Nijmegen (HAN) deed hij vorig jaar uitgebreid onderzoek naar de mogelijkheden van de Walhoflocatie. Een onderzoek dat nu dus opeens actueel is geworden door de plannen van de gemeente en Welbions.

De scriptie van Knol begint met de oprichting van de Amstel-brouwerij in 1869. Aanvankelijk werkte de brouwerij samen met lokale bottelaars, die flessen vulden met Amstelbier uit fusten. Maar de kwaliteit daarvan liet te wensen over. Daarom nam de brouwerij na de Eerste Wereldoorlog het bottelen in eigen hand. Dat leidde tot de bouw van eigen bottelarijen in den lande.

IJs

In 1928 opende Amstel een filiaal in Hengelo, aan de rand van de binnenstad. Een bottelarij met een ijsfabriek. Het ijs dat er werd geproduceerd, werd geleverd aan cafés die er hun drank mee konden koelen. "Een gouden combinatie", zegt Knol. Het ontwerp van het gebouw was van de Amsterdamse architect A.J. Langhout, in de stijl van de Amsterdamse School.

Behalve de bottelarij en de ijsfabriek omvatte het gebouw ook een kantoor, een opslagruimte en een grote garage. De entree zat aan de Dorpsmatenstraat. "Niet aan de Marskant, nee. Dat zou je denken. Maar die was er toen nog helemaal niet." 

Walhof

In de loop der jaren is het pand diverse keren verbouwd en uitgebreid. In 1968 werd Amstel ingelijfd door Heineken. Vrij snel daarna werd het filiaal in Hengelo gesloten. In 1969 wisselt het pand van eigenaar en van bestemming. De in Hengelo zeer bekende firma Wed. J. Walhof (glas, verf en behang) neemt het pand in gebruik als winkel en werkplaats. Er volgen diverse uitbreidingen en verbouwingen, die volgens Knol het oorspronkelijke karakter van het gebouw hebben aangetast.

Na de verhuizing van Walhof wisselde het pand nog enkele keren van eigenaar. De huidige eigenaar is woningcorporatie Welbions. Die verhuurt het nu tijdelijk als bedrijfsverzamelgebouw. Anno 2017 zitten er onder andere een dansschool (El Centro de la Salsa) en een tattooshop in.

Lelijk

Nu de gemeente en Welbions serieuze plannen hebben voor woningbouw in de omgeving van de Marskant, dringt zich de vraag op wat er gaat gebeuren met de Walhoflocatie. Knol heeft daar duidelijke ideeën over. Het 'lelijke' deel dat er later bij aan gebouwd is, aan de kant van de Marskant, heeft volgens hem geen architectonische of historische waarde. Dat mag gerust gesloopt worden. In zijn scriptie oppert Knol om op die plek zestien appartementen te bouwen.

Anders ligt het met het oudste deel, aan de kant van de Dorpsmatenstraat en de Willemstraat. Het vroegere gebouw van Amstel is geen officieel monument, maar staat inmiddels wel op de lijst van waardevolle panden. Knol spreekt zelfs van een uniek gebouw. Het is het laatste fabrieksgebouw aan de rand van het oude dorpscentrum.

Verrassing

Afgezien van enkele 'mankementen' verkeert het gebouw volgens Knol nog in een prima staat. Dat was ook voor hem zelf een verrassing. "Ik dacht eerst: er zal wel niet veel ouds meer in zitten. Maar het gebouw bleek beter geconserveerd dan ik verwacht had." Door de verschillende verbouwingen zijn veel oorspronkelijke details verloren gegaan. "Maar met een aantal maatregelen is weer veel van de oude allure terug te halen."

Conclusie: het vroegere filiaal van Amstel is absoluut de moeite waard om te behouden. Knol pleit dan ook vurig voor restauratie en herbestemming. Het pand zou volgens hem kunnen uitgroeien tot 'een icoon en identiteitsdrager van de omgeving'.

Ingrepen

Maar welke functie zou het gebouw dan moeten krijgen? Ook daar heeft Knol in het kader van zijn onderzoek naar gekeken. Bouwtechnisch gezien ligt transformatie tot woningen niet voor de hand. "Als toch voor die optie gekozen wordt, dan zullen grote ingrepen noodzakelijk zijn."

Volgens Knol zijn andere functies mogelijk die beter aansluiten bij de indeling van het pand. Zoals een bierlokaal (eventueel in combinatie met dansen), evenementenlocatie, gezondheid en sport, een foodfactory of catering.

Aandacht

Op dit moment heeft Welbions nog geen concrete plannen voor de Walhoflocatie, reageert een woordvoerster op Knols bevindingen. "We zitten nog in de onderzoeksfase. Maar de historische waarde heeft absoluut onze aandacht. " 

Poll

Oud pand Amstel Bier in Hengelo mogelijk tegen de vlakte

  • Eindelijk, het is een rotte kies in de binnenstad (17%)
  • Doodzonde, een stuk historie gaat verloren (15%)
  • Kies voor restauratie! Het pand kan een icoon van de omgeving worden (67%)
1007 stemmen

In samenwerking met indebuurt Hengelo

Hengelo e.o.