‘Echt HEMA’ en toch anders in Borculo

BORCULO - ‘Echt HEMA’ is ie zeker niet. Die van Borculo dan. Een klein filiaal van een oer-Hollands bedrijf, maar met een heel andere uitstraling dan normaal. Wat er hier aan de rand van het centrum is opgericht, overstijgt de sfeer van rookworst en tompouce en zet je als toevallige bezoeker van het stadje in de Achterhoek op een prettige manier op het verkeerde been.

Eigenlijk is het ook iets bijzonders, een nieuwe HEMA. HEMA’s zitten meestal in stabiele, bestaande panden in het hart van steden en dorpen, vaak al decennialang op dezelfde plek. Meestal hebben ze ook de oudste rechten, naast de plaatselijke middenstand dan die van oudsher de lokale winkelmarkten domineert.
De HEMA van Borculo is er eentje die op het netvlies blijft staan, ook al hoef je er niet naar binnen. Hij ligt op een bijzondere locatie. Aan het centrale plein (de Veemarkt), maar tegelijk ook - met de achterkant - aan de gracht die het compacte centrum omringt.
Dat die achterkant, een kale grijze muur, niet bepaald uitnodigend is, neem je op de koop toe.
Straks, als het schuin oplopende platte dak erboven begroeid is met mos, wordt deze eerste aanblik van het gebouw vermoedelijk wel wat florissanter.
Het is een gebouw dat de tongen losmaakt, deze nieuwe HEMA. Een modern, industrieel pand moesten de ontwerpers (EVE Architecten uit Nijverdal) maken, en in die opzicht zijn ze glansrijk geslaagd. Wat hier staat, is niet direct een stedelijk warenhuis, eerder een gestileerde supermarkt of filiaal van een bouwmarkt.
De gebruikte materialen zijn er ook naar. Zwart hout voor de meest zichtbare zijkant en de ene helft van de voorgevel, staal en glas voor de andere helft en baksteen voor het lage restaurantgedeelte dat in de zomer zowaar kan worden uitgebreid met een terras.
Voor de Veemarkt, van oudsher het hart van Borculo, is het gebouw zonder meer een aanwinst. Gezien de bestaande bebouwing - een curieuze mix van boerderijen, huizen en winkelpanden - is dat ook niet zo moeilijk.
Om de intimiteit van het plein te bewaren en tegelijk de ruimte een opwaardering te geven, was een krachtig, afwijkend accent nodig. Dat is er, met deze nieuwe HEMA op een absoluut ondubbelzinnige wijze gekomen.
Hoe eigenzinnig het pand is, blijkt met name ook aan de binnenkant. Tussen de schappen met de gebruikelijke HEMA-artikelen lijkt niets op de naar parfum geurende, maar altijd enigszins zweterige winkelruimtes waar de keten normaal gesproken patent op heeft.
Een kale, sobere vloer, een plafond van metalen platen: zakelijker en industriëler kan een warenhuis bijna niet zijn, ook al is en blijft het toch echt een HEMA die er hier in de Achterhoek is gebouwd.

Herman Haverkate