Volledig scherm

Audio | Sovjets wisten precies waar in Enschede ze moesten zijn voor inval

ENSCHEDE - Russische stafkaarten tonen aan dat de sovjets precies wisten waar in Enschede ze hadden moeten zijn bij een inval in West-Europa.

Tot een Russische inval in West-Europa is het tijdens de Koude Oorlog gelukkig niet gekomen, maar denk niet dat de sovjets niet tot in detail waren voorbereid. Fabrieken, overheidsgebouwen en spoorlijnen staan uiterst precies aangegeven op landkaarten van Russische makelij. Ze wisten van Enschede precies op welke plekken en bij welke gebouwen ze moesten zijn om de stad lam te leggen en in te nemen.

Simpel en onluisterend
Hoogleraar cartografie Menno-Jan Kraak van het ITC Enschede, biedt toelichting over de kaarten: ,,Pas na 1989, na de val van de Muur, zijn deze kaarten opgedoken. Ze zijn met grote precisie samengesteld. Zo hadden de Russen alle grote steden van Europa in kaart gebracht." Hoe ze aan die informatie kwamen? Het antwoord is even simpel als ontluisterend. ,,De Russen hadden gewoon een abonnement op de Nederlandse topografische kaart."

Rode gevaar?
Was het gevaar groter dan destijds werd gedacht? Is het rode gevaar onderschat? ,,Geschrokken zijn we niet toen deze kaarten opdoken", zegt Kraak. ,,Wel waren we verbaasd over de nauwkeurigheid en de hoeveelheid kaarten die ze hadden. Na 1989 bleek dat ze amper in staat waren geweest gebieden in Oost-Europa van voedsel te voorzien, maar tegelijkertijd beschikten ze wel over een gigantisch cartografisch apparaat. En let wel: het was allemaal handwerk. Computers waren er toen voor dit werk nog niet."

De Russische stafkaarten van West-Europa waren, volgens Kraak, voorbehouden aan de hogere officieren. ,,Ze vertrouwden hun eigen militairen niet." Bovendien werd zo voorkomen dat het Westen, bij een eventuele vondst van een kaart, wist over welke informatie de sovjets beschikten.

Vliegveld
Bijzonder is de positie van vliegbasis Twenthe. Vanaf midden jaren 50, toen de internationale spanningen opliepen, heeft Nederland geprobeerd het bestaan van het vliegveld te verdoezelen. Kraak: ,,Op kaarten werd vanaf die tijd een fantasielandschap ingetekend." Zinloos en bovendien te laat. ,,De Russen wisten het precies. Het vliegveld is tevergeefs weggewerkt."

De kaarten

Klik hier voor een grotere versie van de kaart.

Volledig scherm

Klik hier voor een grotere versie van de kaart.

Volledig scherm

Klik hier voor een grotere versie van de kaart.

TV Enschede FM sprak met Menno-Jan Kraak, hoogleraar cartografie. Beluister het fragment hierboven.

Volledig scherm
Professor dr. Menno-Jan Kraak © Carlo ter Ellen

poll

'Almeloër met bijstandsuitkering moet onkruid wieden'

'Almeloër met bijstandsuitkering moet onkruid wieden'

  • Iemand met een bijstandsuitkering mag hier best iets voor doen (60%)
  • Tegenover arbeid hoort een minimumloon te staan (25%)
  • Denkt de gemeente echt dat dit mensen in de bijstand motiveert? (15%)
1448 stemmen