Volledig scherm
Omgeving Bordeaux Frankrijk - De 65-jarige Jan van E. zit al meer dan een jaar in Frankrijk op verdenking van drugssmokkel. Bij verhaal Lucien Baard edite alle Foto Carlo ter Ellen DTCT CTE20190508 © Carlo ter Ellen DTCT

Lucien Baard blikt terug op trucker Jan van Erkelens ‘Hij viert Kerstmis weer thuis”

Achter het VerhaalIedere journalist heeft ze in de spreekwoordelijke la liggen, die verhalen met een open eindje. Zo ook Tubantiaverslaggever Lucien Baard. Ruim twee jaar geleden schreef hij een nieuwsbericht over vrachtwagenchauffeur Jan van Erkelens (toen 63) uit Enschede. Die werd in Frankrijk opgepakt met 1100 kilo cannabis in z’n lading. Hebben we later eigenlijk wel in de krant gemeld of de man is veroordeeld? Is er een rechtszaak geweest? Lucien Baard ging op onderzoek uit en haalde een ontroerend verhaal boven water.

Hoe het begon

De speurtocht van de journalist begon in mei van dit jaar met een belrondje. Hij benaderde Twentse vrienden en collega’s van Van Erkelens. Van hen hoorde hij dat de trucker nog steeds vastzat in Frankrijk. Hij wachtte al twee jaar op z’n proces en mocht het land niet uit. Berooid en alleen als een kerkrat woonde hij op een zolderkamertje bij een dominee. ,,Wil je het telefoonnummer van Jan?”, vroegen z’n vrienden. Graag, zei Lucien Baard.

Het was eerst de bedoeling van Baard om een nieuwsbericht over de kwestie te maken, met een feitelijke kop erboven als: ‘Proces tegen vrachtwagenchauffeur Jan moet nog komen’. Maar na het telefoontje met Jan, die eerst wat terughoudend reageerde, kantelde zijn insteek. ,,Jan vertelde me over zijn situatie. Ik kreeg een beeld voorgeschoteld van een man van inmiddels 65, die als zzp’er zijn tweede ritje met een vrachtwagen maakte, tegen de lamp liep bij een drugscontrole op zijn lading en nu al bijna twee jaar op een zolderkamertje zat, de taal niet spreekt en het land niet uit kan. Ik vroeg me af: Hoe zou ik mezelf voelen als ik in de zestig was en daar eenzaam en alleen in Frankrijk zat?

Ik vond het een treurige situatie. 

Los van de vraag of Jan nu wel of niet schuldig is. Daar hoeft de journalistiek ook niet over te oordelen, dat doet de rechter. Maar ik vond het merkwaardig dat je in Frankrijk kennelijk jarenlang in voorarrest kunt zitten voor zo’n drugssmokkel-verdenking, zonder dat duidelijk is wanneer je voor de rechter moet verschijnen en welke vorderingen er zijn in het onderzoek. In Nederland is dat strakker georganiseerd. Als er nog geen inhoudelijke behandeling mogelijk is, omdat het onderzoek nog loopt, zijn er in elk geval pro-forma zittingen bij de rechter.

Waarom mocht Jan zijn proces niet in Nederland afwachten? 

Volledig scherm
Omgeving Bordeaux Frankrijk - De 65-jarige Jan van E. zit al meer dan een jaar in Frankrijk op verdenking van drugssmokkel. Bij verhaal Lucien Baard edite alle Foto Carlo ter Ellen DTCT CTE20190508 © Carlo ter Ellen DTCT

Jan had dus een jaar in de gevangenis gezeten en zat nu ‘vrij’ op de zolderkamer bij een dominee, als een verlenging van zijn voorarrest. Waarom wordt hij niet opgeroepen om voor de rechter te komen? En waarom mag Jan zijn proces eigenlijk niet in Nederland afwachten? Op die vragen zocht ik antwoorden. Maar na het horen van Jan’s verhaal wilde ik bij dit artikel vooral voor een menselijk verhaal gaan. Ik wilde de mens Jan inkleuren. En dat gaat niet makkelijk via de telefoon. Dus vertrok ik samen met fotograaf Carlo ter Ellen naar Frankrijk, naar een dorpje vlak onder Bordeaux.”

Ze schrokken van het troosteloze beeld dat ze aantroffen. ,,De weelde straalde er niet vanaf. En dat is een understatement”, zegt Baard. ,,Daar zat een broodmagere man, met een gebit als een fietsenrek, op een zolderkamertje dat hij regelmatig met anderen moest delen. Want de dominee wilde nog meer mensen helpen. Jan was heel erg blij met z’n bezoek uit Nederland. Z’n Frans was beperkt. Aan het bezoek kon hij zijn verhaal in zijn eigen taal vertellen en dat was fijn voor hem.

Ik ben er ingeluisd, zei Jan

Hij had me vooraf al verteld dat hij van niks wist over die drugs. Hij vervoerde aardappels en twee kisten met elektromachines, die hij ophaalde in Malaga. Toen hij weer op de terugweg was naar Enschede, kreeg hij te horen dat de lading niet naar Nederland, maar naar Frankrijk moest. Bij de grensovergang tussen Frankrijk en Spanje werd hij aan de kant gezet voor een controle. De douane brak de twee kisten open. Daar zaten geen machines in, maar een grote hoeveelheid cannabis. Hij werd zonder pardon in een politiecel gedumpt, op de koude, betonnen vloer. Jan liet me weten dat hij volgens justitie zijn lading had moeten controleren. Maar hij kon die kisten onmogelijk openbreken om te zien wat er inzat.

Checken van de waarheid

Om zijn verhaal te checken heb ik contact gelegd met andere Nederlandse truckers en met Transport en logistiek Nederland. Die zeiden dat het fysiek onmogelijk is voor een chauffeur om z’n lading te controleren. Bovendien is de ontvanger ook niet blij als de kisten onderweg zijn opengebroken. Zij bevestigden ook dat het niet gek is dat tijdens de rit het adres van afleveren verandert. Soms moet de vracht ineens ergens anders naartoe. Het is heel aannemelijk dat Jan niets heeft geweten van die drugs, zeiden ze. Dat vond ik wel cruciaal. Als iedereen had gezegd: Jan is zo schuldig als wat, was ik waarschijnlijk niet naar Frankrijk gegaan.”

Jan zocht met de fotograaf en verslaggever van Tubantia het strand op. En het winkelcentrum. Plekken waar hij regelmatig vertoefde. Op zijn zolderkamer spraken ze over zaken die hij miste; zijn kinderen, zijn kleinkind, z’n vriendin Maria. En een patatje oorlog. Hij vertelde z’n bezoek waar hij troost uit put. Uit een gospel die hij in de gevangenis leerde; oh freedom, oh freedom, oh freedom over me. Hij plofte op zijn bed en begon luidkeels te zingen. Een kippenvelmoment.

Inzamelingsacties na publicatie in Tubantia

Toen het artikel over Jan van Erkelens in Tubantia geplaatst werd, vernamen veel collega-vrachtwagenchauffeurs van zijn situatie. Truckers uit het hele land begonnen inzamelingsacties voor ‘chauffeur Jan, die zonder geld in Frankrijk zat’ en afhankelijk was van de goedertierenheid van de dominee, z’n vrienden en de Lasonderkerk in Enschede. Baard: ,,Het artikel werd heel veel gedeeld op social media. Ook de advocaat van Jan deelde het. En toen werd Jan ineens opgeroepen door de rechtbank in Frankrijk. Het is natuurlijk niet te bewijzen, maar publicatie van Jans situatie in een Nederlandse krant kan invloed hebben gehad. De rechter was er in ieder geval van op de hoogte.”

Het ging daarna in sneltreinvaart. In september was er een zitting over zijn zaak. Medio oktober mocht Jan naar huis, naar Twente, waar hij weer draadjesvlees met krieltjes kon eten. Lucien Baard heeft nog steeds contact met hem. ,,Er komt nog een proces, maar het is niet te zeggen wanneer. Tubantia blijft volgen hoe deze zaak juridisch verdergaat.”

Met Kerst in Nederland

Volledig scherm
Enschede - De 65-jarige Jan van Erkelens zat meer dan een jaar vast in Frankrijk op verdenking van drugssmokkel. Hij is nu terug in Enschede.Bij verhaal Lucien Baard. edite alle Foto Carlo ter Ellen DTCT CTE20191016 © Carlo ter Ellen DTCT

Jan zoekt nog steeds naar een huis, maar kan Kerst weer in Nederland vieren. Laatst hield hij een praatje in de Enschedese Lasonderkerk. Om de mensen te bedanken voor hun steun in de vorm van gelddonaties en lieve kaarten. En om te laten horen hoe blij hij is met zijn vrijheid. Hij zong speciaal een lied voor iedereen die hem hielp in die donkere periode. Oh freedom, oh freedom, oh freedom over me, schalde het door de kerk.

Live Voetbal

home logo Real MadridRMA
21:00
Manchester CityMCI
away logo
home logo Olympique LyonLYO
21:00
JuventusJUV
away logo

Poll

Zzp’er moet zich verplicht verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid

Zzp’er moet zich verplicht verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid

  • Terecht, ook zij hebben recht op een sociaal vangnet (43%)
  • Bureaucratie, als zzp'er wil je toch juist zelf kunnen beslissen? (34%)
  • Als het bakken met geld gaat kosten, zou ik snel in loondienst gaan (24%)
452 stemmen