Volledig scherm
Pieter-Jan Klok. © Annina Romita

Voor een duurzame samenleving: op naar een 'groen-rechts' kabinet

opinieVoor Nederland zijn er genoeg redenen om voor 'groen' te gaan. Alleen zal dat met de huidige zetelverdeling in de Tweede Kamer over 'links' niet lukken.

Na de verkiezingen is het tijd voor een nieuwe regering. Nog nooit waren er zo veel partijen uit het midden nodig om een meerderheid te vormen. Nog nooit waren er zulke grote partijen op de linker- en de rechterflank waarvan bij voorbaat duidelijk is dat ze niet tot het kabinet zullen toetreden. Uit de analyses blijkt dat vooral de lager opgeleide kiezers op de partijen hebben gestemd die niet aan de macht zullen komen. Waar de spreekwoordelijke 'Jan met de pet' in andere landen via de Brexit en de verkiezing van Trump opeens de macht leek te grijpen stemde hij in Nederland vooral verdeeld in links en rechts. De hogeropgeleiden lijken de macht moeiteloos te behouden, zeker wanneer de coalitie die nu besproken wordt ook echt kan worden gevormd.

Vergelijkingen

Is dat zorgelijk? Je zou zeggen dat we niet veel anders gewend zijn in dit land. Dat zullen 'de populisten' zeker zo ervaren. In bijna alle internationale vergelijkingen scoren we als land echter in de top, dus je zou kunnen beweren dat er geen enkele reden is om je hierover grote zorgen te maken. We weten alleen ook dat groepen die zich niet herkennen in het gevoerde beleid op een gegeven moment niet meer lijdzaam toe blijven kijken, of juist vervallen in algehele apathie. Beide zijn niet echt wenselijk.

Serieus

Hoe is in deze situatie toch een verstandig regeringsprogramma te bedenken? De positie van GroenLinks is historisch gezien nieuw en biedt ook interessante kansen. GroenLinks is voor het eerst groot genoeg om als serieuze partner een rol te kunnen spelen en we leven in tijden waarin Jesse Klaver cum suis ons land ook echt vooruit kunnen helpen. Eén van de gebieden waarin ons land namelijk behoorlijk achteroploopt is de overgang naar een werkelijk duurzamere samenleving, met name op energiegebied. Het is hoog tijd dat de mooie groene woorden waar ons land zo sterk in is ook eindelijk worden omgezet in concrete daden. De top van de VVD beseft echt wel dat we ons in dit laaggelegen land geen enorme zeespiegelstijging kunnen veroorloven en in de top van het bedrijfsleven is dat inzicht ook allang doorgebroken.

Verkopen

De vraag is alleen hoe ze het aan de hardwerkende Telegraaflezer moeten verkopen. Daar lijkt nu de tijd toch echt rijp voor. Binnen het CDA zou je verwachten dat er ook voldoende mensen een duidelijk idee hebben van wat 'goed rentmeesterschap van de schepping' op dit onderwerp met zich meebrengt. Je vraagt je soms af waarom die ideeën zo weinig in heldere voorstellen worden omgezet.

Overtuigen

Genoeg redenen dus om voor 'groen' te gaan in een nieuw kabinet. Vervolgens is het dan nog wel even zaak om de coalitiepartners ervan te overtuigen dat het met de huidige zetelverdeling niet 'groen' én 'links' kan zijn. Nederland heeft nooit een linkse meerderheid gehad en een echte linkse regering zal er ook niet snel komen. Tegelijkertijd zijn onze regeringspartijen aan de rechterkant eerder gematigd dan rabiaat rechts. Een gematigde 'groen-rechtse' koers dus, met oog voor de langetermijn-energietransitie die nodig is en met op korte termijn aandacht voor de Nederlandse identiteit. Jammer voor de kiezers die echt links of rechts hebben gekozen, maar soms is investeren in de toekomst noodzakelijk. En in tijden van economische groei blijven er voor iedereen vast wel wat kruimels over.

Auteur is als universitair docent beleidswetenschappen verbonden aan de Universiteit Twente.