Volledig scherm
Een jeugdhulpverlener in overleg met een kind en zijn moeder © ANP XTRA

‘Lokale bestuurders moeten de baas blijven over jeugdzorg nieuwe stijl’

KamerdebatDe jeugdzorg moet drastisch anders worden georganiseerd, vindt de Tweede Kamer. Maar dan moet er wel blijvend geld bij, en volgens de oppositie liefst snel. Ook is het belangrijk dat, ondanks ingrepen om de hulp voor kwetsbare jongeren te verbeteren, gemeenten nog steeds iets te zeggen houden over de jeugdzorg. Zeker als zij nu al goed presteren.   

Vandaag vergadert de Tweede Kamer - onder toeziend oog van zo’n 150 wethouders - met ministers De Jonge (Volksgezondheid) en Dekker (Rechtsbescherming) over hun recente mededeling dat de zieltogende jeugdzorg op de schop gaat. Gemeenten moeten van het kabinet vooral de zwaardere hulp aan kwetsbare jongeren regionaal gaan organiseren. Ook dienen aanbieders van jeugdhulp een nette vergoeding te krijgen.

Deze rigoureuze stelselingreep lijkt geen moment te vroeg te komen. De overheveling van het leeuwendeel van de jeugdzorg naar de gemeenten in 2015 ging gepaard met een forse bezuiniging. Veel gemeenten kampen sindsdien met oplopende tekorten. Een onvoorziene toename van het aantal jongeren dat jeugdzorg nodig heeft, nu gemiddeld 10 procent, maakt de situatie nog nijpender. 

Wachtlijsten

Quote

Wat gaan de maatrege­len aan extra bureaucra­tie opleveren? Worden jongeren er beter door geholpen straks?

Kamerlid Vera Bergkamp (D66)

Kinderen met zware problemen komen op wachtlijsten terecht en professionals hebben onvoldoende tijd om jeugdigen goed te begeleiden. Regeringspartij VVD wil daarom vandaag tijdens een groot debat over de jeugdzorg weten of de ingreep in de jeugdzorg de huidige problemen wel gaat oplossen.

,,Wat verandert er door dit voorstel?”, vraagt het liberale Kamerlid Martin Wörsdörfer zich af. Hij noemde het plan van De Jonge eerder ‘paniekvoetbal’. ,,Wat gaan de maatregelen aan extra bureaucratie opleveren? Worden jongeren er beter door geholpen straks?”

Parlementariër Vera Bergkamp (D66) vraagt zich hardop af of de actieprogramma‘s die zorgminister De Jonge eerder heeft ingezet, überhaupt wel werken. Daarnaast wil ze weten van de bewindsman hoe hij het vertrouwen van de lokale bestuurders gaat herstellen, die compleet zijn verrast door de aanstaande stelselwijziging. ,,En mogen gemeenten die het nu al goed doen, daar gewoon mee doorgaan?” Bergkamp wil verder een second opinion over de beoogde stelselwijziging.

Het kabinet heeft al bij de Voorjaarsnota besloten om worstelende gemeenten bij de jeugdzorg financieel tegemoet te komen door dit jaar 420 miljoen euro extra beschikbaar te stellen en in 2020 én 2021 jaarlijks 300 miljoen. Maar voor daarna is nog onduidelijk hoeveel geld erbij komt op vaste basis. 

Tegen het zere been

Quote

Kopieer de werkwijze van gemeenten die al goed samenwer­ken binnen de regio

Kamerlid René Peters (CDA)

Pas eind volgend jaar besluit minister De Jonge of de jeugdzorg na 2021 meer structurele financiering nodig heeft. En dat is vandaag tegen het zere been van vooral de oppositie. ,,Jongeren worden de dupe van een verkiezingsstrijd tussen ministers De Jonge en Hoekstra", aldus PVV‘er Fleur Agema.

Volgens de SP en GroenLinks moet De Jonge niet wachten tot verkiezingstijd (uiterlijk in maart 2021 is er een landelijke stembusgang) met een besluit over extra geld voor de jeugdzorg. SP-Kamerlid Maarten Hijink: ,,Je kunt een nieuw kabinet toch niet opzadelen met een enorm tekort in de financiering van de jeugdzorg omdat je zelf niet bereid bent om dat geld vrij te maken?”

Het CDA benadrukt, net als de VVD, dat er structureel geld bij moet als volgend jaar blijkt dat de jeugdzorg nog steeds in de financiële problemen zit. ,,Maar we moeten ook kijken naar de organisatie", zegt Kamerlid René Peters. ,,Kopieer de werkwijze van gemeenten die al goed samenwerken binnen de regio.” En volgens hem stroomt er ook nu in de jeugdzorg nog veel geld onnodig weg.

Onaangenaam verrast

Gemeentekoepel VNG heeft al ‘onaangenaam verrast’ gereageerd op de aankondiging dat de jeugdzorg zo ingrijpend anders wordt opgezet. ,,Het doet geen recht aan al die gemeenten die hun zaken goed op orde hebben, om met de vinger te wijzen en iedereen over één kam te scheren.” Of zoals betrokken Zoetermeerse wethouders het plan samenvatten: ,,Het is een regelrechte schoffering van gemeenten.”

Gemeenten stellen vast dat het kabinet tot in detail wil gaan voorschrijven hoe gemeenten met elkaar samenwerken. De invloed van lokale bestuurders wordt kleiner, vrezen ze.