Volledig scherm
© Pim Ras Fotografie

'Nederland kan mijn fouten vergeven'

TerugblikWe blikken dagelijks terug op het afgelopen jaar in 17 momenten en 17 personen. Vandaag aflevering 17 : onze minister-president. Het begint bijna te wennen, maar Mark Rutte won dit jaar wéér de Kamerverkiezingen. En ondanks een ingewikkelde verkiezingsuitslag en dito formatie is er gewoon een nieuw kabinet dat zijn naam draagt. ,,Nederland kan mijn fouten vergeven.’’

Waar de meeste Nederlanders wat kilootjes aankomen met de feestdagen, daar komt premier Mark Rutte in januari gewoon weer zo slank als een den terug op zijn kantoor. Hij is weliswaar 50 geworden dit jaar, hij heeft nog steeds de zelfde maat pakken als toen hij als dertiger naar Den Haag kwam. ,,Gewoon niet zo veel eten joh, dat helpt enorm! En ik sport een beetje met de collega’s op vrijdag.’’

En wat ook helpt: ,,Niet te veel drinken. Dat is ook een aanzetter. Ik kan sowieso niet goed tegen drank. En ik hou er ook niet zo van. Ik vind rode wijn wel lekker, maar na één glas ben ik wel klaar.’’

U bent nu aan uw derde kabinet begonnen. Wat heeft u de afgelopen zeven jaar geleerd over het premierschap?

,,Ik moet zorgen voor een goed team waarin de sfeer goed is. Waarin we het met elkaar doen. Niet dat het een gezelligheidsclub wordt waarin we alleen maar zeggen: als jij mijn tekening mooi vindt, vind ik de jouwe ook mooi. Maar uiteindelijk moeten bewindslieden met elkaar een opdracht uitvoeren. Daarom bewaak ik de sfeer tussen ministers en staatssecretarissen op een ministerie. Zeker nu er op sommige departementen twee ministers zitten, geeft dat een extra dynamiek. Dat is niet veranderd in de loop der jaren. Wat wel verschilt, is dat ik een groter netwerk heb gekregen in de loop der jaren. En meer ervaring. Zeker internationaal helpt het dat je eerder weet hoe anderen in de wedstrijd zitten.’’

Had u met uw huidige ervaring dingen anders gedaan?

,,Dat kan ik niet zo zeggen omdat elk probleem uniek is. Als liberaal ben ik wel notoir slecht in protocol. Dat je de eerste keer bij een officieel bezoek vergeet een knikje naar de vlag te geven. En ik heb geleerd het niet meer op de wekelijkse ministerraad op vrijdag te laten aankomen om geschillen te beslechten. Dat je daarvoor al wat belt, masseert en de angel eruit haalt.’’

Het is een premier nooit gelukt twee kabinetten achtereen de rit te laten uitzitten. Wat zegt dat over Rutte-3?

,,Als er een moment komt dat het niet meer gaat, moet je dat gewoon met elkaar vaststellen. De rit uitzitten is nooit een doel. Voordeel van de lange formatie is dat het vertrouwen is gegroeid waardoor de kans dat het gebeurt wel groter is. Het heeft niet geleid tot verzuring.’’

Volledig scherm
© ANP

Vond u 2017 een zwaar jaar?

,,Ja. Niet zo zwaar als 2014 met de MH17-ramp, daar was dit niet mee te vergelijken. Dit jaar was vooral heel druk. Eerst de verkiezingscampagne en toen zeven maanden formeren terwijl het werk gewoon doorging. Een soort dubbele baan. Weliswaar op een lager pitje, maar internationaal niet. Iedereen dacht: die Rutte gaat toch wel door, dus ze bleven allemaal bellen. Maar ik vind m’n baan gewoon heel leuk.’’

Dat zegt u altijd, maar toch niet elke dag?

,,Natuurlijk niet. Na een dag formeren liepen Halbe Zijlstra en ik soms ook wel eens weg met het gevoel van ‘fuck it, dit lukt niet’. Toen het met GroenLinks vastliep of later met deze vier partijen ging het ook niet altijd soepeltjes. Daar heeft jullie krant overigens geen onbelangrijke bijdrage aan geleverd. Maar overwegend vond ik het leuk. Ik sluit dit jaar wel af met het gevoel van: super dat het gelukt is.’’

Piekert u nou nooit eens ’s nachts?

,,Werk en privé zijn niet gescheiden bij mij. Alles loopt door elkaar. Als er een ingewikkelde puzzel is, stop ik die ’s avonds in mijn hoofd en vaak komt er dan ’s ochtends ‘plop’ een oplossing. Blijkbaar werken je hersens onbewust door. Ik heb er vertrouwen in gekregen dat dat soms helpt. Dat is het leuke aan mijn baan: het zijn allemaal puzzeltjes.’’

Tijdens de formatie was u af en toe kortaf, volgens uw tafelgenoten ook ongeïnteresseerd…

,,Ik ben ook maar een mens. En ik vind wel iets. Het is geen klaverjasvereniging. Soms denk ik ook wel eens: ‘Grrr, waarom gaat het niet deze kant op?’ Maar ik weet ook dat dat niet helpt. Want waarom zou Alexander Pechtold mij mijn zin geven omdat ik knorrig word? Anderen gaan er dan hooguit om grinniken.’’

Volledig scherm
© EPA

Niet omdat u na zo veel jaar niet meer gemotiveerd bent?

,,Welnee. Formeren is het mooiste wat er is. Dan kun je voor de komende drieënhalf, vier jaar het beleid in de steigers zetten. Niet elk onderwerp vind ik even boeiend, maar… nee die ga ik niet noemen hier. Maar een formatie is voor mij een kadootje.’’

Alles wat u roept wordt in twijfel getrokken. Aanslagen zouden worden verzwegen, u zou liegen over uw overtap naar de EU. Steekt u dat?

,,Dat is het normale werk. Dat doet me niks. Zolang ik zelf maar wet dat ik de waarheid spreek. Dat er op internet allerlei mensen dingen roepen, vind ik niet erg.’’

Begrijpt u ook waar dat wantrouwen vandaan komt?

,,Op één punt. Ik heb in het verleden beloftes gedaan die ik niet had mogen maken. Daar heb ik ook mijn excuses voor aangeboden. Die fout heb ik ook niet herhaald. Maar dat de VVD weer de grootste werd met mij als lijsttrekker, geeft aan dat Nederland fouten ook kan vergeven. Want dat was die 1000 euro, een echte fout. Maar dat als politici wat zeggen daar veel wantrouwen over is, daar heb ik mee te wirtschaften.’’

Is er nog iets wat u echt raakt?

,,Het was een doorloper uit vorig jaar: de nagellakactie van Tijn die vlak voor de jaarwisseling begon. Eberhard van der Laan had het over lieve Amsterdammers, maar daardoor besefte ik wel weer dat heel Nederland lief is. Het is vreselijk dat hij dit jaar is overleden. Maar als je kijkt wat één jongetje losmaakte bij anderen, hoeveel goeds hij in beweging zette, dat emotioneert me. Hij bracht een Chinese uitspraak in de praktijk: dat je door een steentje in de rivier te verleggen de hele loop van de geschiedenis kunt veranderen.’’

Hoe lief is Nederland dan?

,,Wat je op social media als Facebook en Twitter aan chagrijn ziet, is niet representatief. Ik kom veel in het land. Laatst was ik in een verpleeghuis. En dan zie je al die familie die op bezoek komt, al die vrijwilligers. Dan zie je het normale Nederland. Mensen die met hun opa en oma geven. Ik zie het ook in mijn eigen omgeving: mensen kijken naar elkaar om. Wij hebben echt wel een hele warme samenleving.’’

Waar viert u morgen Oud en Nieuw?

,,Met wie ik het vier, houd ik altijd stil. Maar met vrienden in Den Haag. Kerst was met familie in Drenthe en Den Haag.’’

Steekt u vuurwerk af?

,,Nee, al jaren niet meer. We hadden vroeger een hond die op die avond al om negen uur angstig lag te trillen. Ik ben ontzettend voor dieren en het was een hele lieve hond, dus ik heb een hekel aan vuurwerk gekregen.

Wat vindt u van de oproep tot een verbod?

,,Laat ik daar nu niet op vooruit lopen. We moeten daar als kabinet formeel nog op reageren.

Het is toch gewoon gevaarlijk?

,,Ja, maar wat ik daar privé van vind, doet er niet toe.’’

Goede voornemens?

,,Daar ben ik niet zo van.’’

Een wens?

,,Dat we als land veilig blijven. Ik kan geen garanties geven, maar er werken elke dag duizenden mensen aan om ons veilig te houden. Dat is wel een zorg: dat we hier geen aanslag krijgen. En verder kleine wensjes: voor mensen die me dierbaar zijn en familie. Dat die gezond blijven.’’

Maakt u zich zorgen over die van uw moeder?

Volledig scherm
© Pim Ras Fotografie

,,Mijn moeder vermoordt me als ze merkt dat ze in de krant opduikt. (lacht) Dus daar zeg ik niks over. Maar ze is 94 en ik hou vreselijk veel van haar en hoop dat ze nog een tijdje bij ons is. Mijn privéwensen zijn niet zo heel groot.’’