Pensioenakkoord zo goed als rond, AOW-leeftijd minder snel omhoog

VideoDe onderhandelaars over een nieuw pensioenstelsel zijn het eens geworden over een pensioenakkoord. Vakbond FNV zal echter pas instemmen als ook de achterban groen licht geeft, melden ingewijden. FNV-voorzitter Han Busker zei eerder vanmiddag al ‘eerst met de leden’ te willen praten. Als die 'ja’ zeggen wordt het akkoord morgen gepresenteerd.

Busker zal zijn achterban vooral moeten zien te overtuigen met een minder snelle stijging van de AOW-leeftijd, een harde eis van de FNV. Niet alleen blijft die de komende twee jaar op 66 jaar en vier maanden, ook zal de AOW-leeftijd in de toekomst minder hard stijgen: voor elk jaar dat Nederlanders gemiddeld langer leven hoeven mensen straks niet een vol jaar maar acht maanden langer door te werken. Het kabinet is bereid daar vier miljard euro per jaar voor vrij te maken. Vorig jaar was de regering daar nog niet toe bereid en liepen de onderhandelingen stuk. 

Zware beroepen

Ook denkt het kabinet een manier te hebben gevonden om zware beroepen  te ontzien.  Er komt een regeling waarbij iedereen die dat wil drie jaar eerder kan stoppen met werken. In de praktijk zal die echter alleen aantrekkelijk blijken voor lagere inkomens. Instrument hiervoor is een vrijstelling op de zogeheten VUT-boete op bruto-inkomen tot minimumloon (circa 19.000 euro). Daarboven moet wel de volle mep worden betaald, waardoor vervroegd pensioen voor hogere inkomens een hoge en dus onaantrekkelijke heffing oplevert. 

Ander twistpunt dat is beslecht is de pensioenopbouw voor zzp’ers. Hier komen meer mogelijkheden voor, maar deelname aan zo'n regeling blijft vrijwillig, zoals het kabinet wilde. Daarnaast komt er echter een verplichte basisverzekering tegen arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen. Zzp’ers kunnen daar alleen aan ontkomen als zij kunnen aantonen dat zij zelf over voldoende middelen beschikken om inkomensverlies door bijvoorbeeld ziekte te kunnen opvangen. 

Pensioenstelsel

Volledig scherm
Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (D66) na afloop van een overleg met premier Mark Rutte, Lodewijk Asscher en Jesse Klaver over de pensioenen. © ANP

In ruil voor de toezeggingen aan de vakbonden gaan zij akkoord met de invoering van een nieuw pensioenstelsel, waarbij pensioenen minder gegarandeerd zijn en pensioenfondsen lagere buffers mogen aanhouden. De vraag is nog wel in hoeverre dreigende kortingen helemaal van tafel zijn: sommige fondsen staan er zo slecht voor dat ze zelfs in een nieuw stelsel over te weinig vermogen beschikken.

Een ander grote hervorming die het kabinet graag wilde doorvoeren is de afschaffing van de doorsneepremie. Daardoor betalen jongeren op dit moment in verhouding te veel premie en oudere werknemers juist te weinig. In tijden dat Nederlanders nog veertig jaar voor dezelfde baas werkten was die doorsneepremie nooit een probleem: aan het einde van de carrière kwamen de premiebetalingen vanzelf in evenwicht. Maar wie op zijn veertigste zijn baan opzegt om zzp’er te worden heeft juist al die jaren te veel betaald, zonder daarvoor extra pensioenopbouw te krijgen. Van die praktijk wilde het kabinet graag af. 

De vraag is nog wel hoe de afschaffing van de doorsneepremie wordt gecompenseerd. Vooral veertigplussers moeten vrezen voor een flink pensioengat als zij geen compensatie krijgen. Tegelijkertijd zijn ouderen bang dat indexatie van pensioenen opnieuw uitblijft en vrezen werkenden dat de premies omhoog gaan. 

Torentje

Onderhandelaars van vakbonden en werkgevers troffen elkaar vanmiddag voor overleg in het gebouw van de Sociaal Economische Raad. Ook minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees schoof daarbij aan.

De hoofdrolspelers gaven na afloop geen krimp. Koolmees zei bij het verlaten van het SER-gebouw dat hij een 'leuke meeting’ had gehad. Hij vervolgde zijn weg naar het Binnenhof, om daar te spreken met de fractie van 50PLUS. Eerder op de dag had hij al een gesprek met de leiders van PvdA en GroenLinks, in het Torentje van minister-president Mark Rutte. 

PvdA-leider Asscher zei na afloop van dat onderhoud dat hij optimistischer was dan een dag eerder, toen hij en GroenLinks-collega Jesse Klaver ook al spraken met het kabinet. Het kabinet spreekt met oppositiepartijen om zich van steun te verzekeren in de Eerste Kamer, waarin de regeringspartijen geen meerderheid meer hebben.

Minister Koolmees zei vannacht na het eerste overleg met de sociale partners dat hij van nature optimistisch is. VNO-NCW-baas Hans de Boer verschuilt zich achter die uitspraak: de minister is volgens hem een 'verstandige man’ en hij sluit zich daarom aan bij zijn woorden.  

Dit ligt er op tafel bij de pensioengesprekken.

Gemengd gevoel bij ouderenbonden
Seniorenbond KBO-PCOB is voorzichtig positief over het op handen zijnde pensioenakkoord. De ouderenbond is blij met de stappen die worden gemaakt maar plaatst nog een enkele kanttekening. De bond spreekt daarom van ,,positief, maar met risico’s.” Seniorenorganisatie ANBO spreekt van een principeakkoord met gemengde gevoelens.

,,Door het sluiten van dit principeakkoord worden de pensioenen in 2020 niet gekort en is de kans op indexeren groter. Dat is mooi”, aldus directeur Manon Vanderkaa van KBO-PCOB . ,,Wel maken we ons zorgen over risico’s op kortingen die op de loer liggen?”

Ook is de ouderenorganisatie benieuwd hoe de uitwerking gaat zijn voor werknemers in een zwaar beroep. ,,Er is een belofte van eerder stoppen met werken, maar hoe pakt dat uit in de praktijk en waar komt de rekening te liggen”, vraagt Vanderkaa zich af.

Bij de ANBO zijn ze redelijk positief over het feit dat de AOW-leeftijd minder snel stijgt en de maatregelen die er komen voor mensen met een zwaar beroep. Maar het principeakkoord roept ook ,,ernstige vragen” op. De kans dat pensioenen moeten worden gekort lijkt kleiner, maar is niet van tafel.

Dat sectoren de vrijheid krijgen om maatregelen te nemen om mensen met een zwaar beroep eerder te laten stoppen met werken, noemt de ANBO in beginsel positief. Verder noemt de organisatie het zorgelijk dat er voor mensen die nu geen pensioen opbouwen, zoals zzp’ers of bedrijven die niet onder een cao vallen, er de facto niet veel wordt geregeld.