Volledig scherm
Deze notenkraker werd in 2009 gezien op de Lemelerberg. © Frank Tanke

De notenkraker laat soms
halve eeuw op zich wachten

NatuurEen notenkraker die neerstreek in Wageningen zorgde de afgelopen dagen voor opwinding. Honderden vogelaars bekeken en fotografeerden de vogel en dat was dit weekend weer landelijk nieuws. In Oost-Nederland was er ooit een invasie, in 1968...

Een notenkraker is ongeveer zo groot als een gaai en gespikkeld als een spreeuw. De vogel oogt bruin en opvallend is de grote, stevige snavel. Ze broeden in de uitgestrekte dennenbossen van Scandinavië tot Siberië, maar ook dichterbij in voornamelijk bergachtige gebieden in Duitsland. Het zijn echte bosvogels, eten van alles met hazelnoot als lievelingshapje. Daarbij bewijst die grote, sterke snavel uitstekende diensten.

Ook in Twente, bij Weerselo, is de afgelopen dagen een notenkraker gemeld. Dat was de afgelopen jaren vaker zo, maar meestal is het er eentje die min of meer toe toeval wordt gezien. Vandaar de opwinding bij vogelspotters als een notenkraker wat langer op een plek blijft zitten en zich van alle kanten laat fotograferen. Het wachten is op invasies van notenkrakers, dat zijn jaren waarin ze mogelijk als gevolg van voedselgebrek in de broedgebieden in grotere aantallen naar West-Europa trekken. En dan zomaar overal kunnen opduiken, vooral in de buurt van hazelaars.

Invasiejaren en broedparen

In Twente en de Achterhoek zijn een aantal van die invasiejaren bekend. In de boeken staan onder meer de herfst en winter van 1991, 1998 en 2008. Het begrip invasie moet je dan wel met een korreltje zout nemen, want het waren er zeker niet veel. Dankzij het gemak van digitale fotografie zijn de laatste jaren in veel gevallen ook foto’s gemaakt, een onomstotelijk bewijs dat het ook echt een notenkraker is.

De laatste grote invasie had plaats in 1968, toen in heel Nederland enkele duizenden notenkrakers in Nederland werden gezien. Dankzij de gegevens van ornitholoog Cees Roselaar, die in dat jaar dagenlang grote gebieden in Oost-Nederland afstruinde, weten we dat het toen in Twente en de Achterhoek wemelde van de notenkrakers. Van de bossen op de Sallandse Heuvelrug, op de Oldenzaalse stuwwal en in de Achterhoek. En in het jaar erna bleven er zelfs nog notenkrakers bij ons broeden. Dat was van korte duur en inmiddels alweer een halve eeuw geleden... notenkrakers laten soms lang op zich wachten.

Waarnemingen: j.bengevoord@gmail.com