Volledig scherm
Shayno op de poster van haar documentaire. © internet

Studente beschuldigt Saxion van censuur over genocide

ENSCHEDE - De Enschedese Saxion-studente Shayno Numansen maakte vorig jaar een documentaire over de door Turkije bestreden Aramese genocide in 1915. Ze beschuldigt nu haar school van censuur. Saxion ontkent dat in alle toonaarden. CDA-kamerlid Pieter Omtzigt stelt inmiddels Kamervragen. Ook de VVD wil opheldering.

Shayno Numansen (24) werd eind vorig jaar door het online studentenblad Sax geïnterviewd over haar documentaire ‘The idelible truth’ - de onuitwisbare waarheid. Ze reisde voor haar film naar Zuidoost Turkije, om daar het verhaal van haar familie uit te zoeken en te vertellen. Velen van haar voorouders zijn vermoord, vertelt ze. 

Riskante onderneming

“Ik ben van oorsprong Chaldeeër – een zeer kleine christelijke gemeenschap, die daar vervolgd is. Wij zijn nog niet niet zo ver in de verwerking en erkenning van dat leed. Daarom moet het verteld”. Haar opa overleefde en kon getuigen van de gruwelijkheden die haar familie meemaakte. Het filmen bleek een uiterst riskante onderneming. Er is zelfs richting haar geschoten om haar het filmen te beletten, vertelt ze.

Interview teruggetrokken

Over die riskante onderneming, die ze op eigen risico deed, werd Numansen geïnterviewd voor website Sax.nu. Dat verhaal werd echter in maart teruggetrokken. Met name ‘om de veiligheid van de studente niet in gevaar te brengen’. Het onderwerp zou op dat moment ‘te gevoelig liggen’, kreeg ze te horen. De school bevestigt dat nu.

Geen genoegen

Numansen neemt daar geen genoegen mee. “Ik heb het gevoel dat ik zelfs in Nederland niet vrij kan vertellen over wat mijn voorouders en ons volk is aangedaan.” Ze zegt geregeld ‘weerstand te merken’, ook bij haar Turkse vriendinnen. Ze heeft de documentaire, die eerst op internet stond, mede daarom offline gehaald. Dat geldt ook voor de trailer. Ze vertoonde de film wel recent in  Kinepolis in Enschede, maar volgens haar in beslotenheid om geen onnodig gedoe te krijgen. 

Weerstand

Over die weerstand maakt Numansen voor haar afstuderen nu een nieuwe documentaire. De kwestie met Saxion zit daar ook in. De school werkt daar aan mee en Saxion-woordvoerder Rob Admiraal legt op camera uit waarom destijds het verhaal niet geplaatst is.

Sax verscheen in maart voor het laatst. Toenmalig hoofdredacteur Wendy van Til wil geen commentaar geven en verwijst daarvoor naar Admiraal. Die zegt nadrukkelijk dat ‘de onafhankelijke redactie zelf die keus heeft gemaakt, niet de school’. Admiraal zegt er echter wel achter te kunnen staan.

Heftige reacties

“Ik denk dat het veiligheidsaspect echt in het belang van de studente zelf was. Dat vind ik een legitieme reden. Publicatie in de eerste maanden van 2018 had heel goed kunnen leiden tot heftige reacties naar haar. In die tijd speelde in de politiek het debat over de genocide en het was ook verkiezingstijd voor de gemeenteraad.”

Volgens Admiraal waren er geen concrete aanwijzingen voor represailles of acties tegen Numansen. “Maar je weet gewoon niet wat er bijvoorbeeld op social media ineens los kan komen. Je hebt altijd een verantwoordelijkheid voor de veiligheid van je studenten. Dat is een prioriteit. Nu is de situatie in de samenleving anders en zou het oordeel wellicht anders uitpakken.”

Uit verband gerukt

Admiraal wijst er ook op dat Numansen zelf, enkele maanden eerder, er juist zelf voor pleitte om niet te publiceren vanwege haar veiligheid. Numansen bevestigt dat, maar vind dat dit uit z’n verband wordt gerukt.

 “Toen had ik nog plannen om nog eens terug te gaan naar Zuidoost Turkije. Als ik dan op dat moment in het nieuws kom met mijn documentaire… wat er dan los komt als ik daar weer naar toe ga. Misschien krijg ik dan niet eens de kans om er weer te filmen.” Maar toen haar documentaire vorig jaar werd geselecteerd voor een filmfestival in Eindhoven verviel in haar ogen dat argument. “Toen heb ik ook gezegd: nu maakt het ook niet meer uit, publiceer maar.”

Klap in gezicht

Dat het niet gebeurde is een klap in haar gezicht, vindt ze. Numansen heeft geen vrede met de uitleg, dat het om haar veiligheid draaide. “Waarom hebben ze dat dan niet met mij overlegd? Ik vind het belangrijk dat ‘ons’ verhaal verteld wordt.” 

Ze denkt zelf dat Saxion bang ‘was voor reacties uit de Turkse gemeenschap, of van de Turkse studenten op de hogeschool’. “Ik vind het absurd”, zegt ze. “Het is alsof een verhaal over de Holocaust wordt geweigerd, omdat Duitsers er misschien aanstoot aan kunnen nemen.” Numansen zegt van de school meer steun te hebben verwacht. “Ik doe media, informatie en communicatie. Een journalistieke opleiding. Dan verwacht je dat ze vol voor de vrijheid van meningsuiting gaan.”

Niet gezwicht

Admiraal ontkent nadrukkelijk dat er angst was voor reacties van Turkse studenten op de Saxion en dat daarvoor bijvoorbaat is gezwicht. Hij benadrukt dat het interview later wel gewoon in maart op ‘MijnSaxion’ is gepubliceerd. Dat is het interne digitale medium van de school, waar alle studenten en medewerkers op zitten.