Volledig scherm
Ido Jan Stalman en zijn vrouw Anne Knappstein. © Lenneke Lingmont

Rijssense trompettist lijdt aan tinnitus: 'Het is nooit stil in mijn hoofd'

RIJSSEN - Hij leeft van geluid maar moet er ook tegen vechten. Ido Jan Stalman, trompettist van het Orkest van het Oosten, lijdt aan tinnitus. Na een zware crisis is hij terug. ,,Het is nooit meer stil in mijn hoofd.''

Van de bewuste vakantie herinnert hij zich vooral één ding: de totale stilte rond het vakantiehuis waar hij met zijn vrouw verblijft. "We zaten in Duitsland in totale eenzaamheid. Je hoorde niets. Het was volmaakt stil. Achteraf heb ik wel eens gedacht: dat was dus de laatste keer dat ik die ervaring heb gehad."

Herfst 2015. Trompettist Ido Jan Stalman en zijn vrouw, celliste Anne Knappstein, zijn naar Duitsland vertrokken. Ze is net als hij werkzaam bij het Orkest van het Oosten. Het effect van de stilte is weldadig. Totdat Stalman opeens 's nachts wakker wordt van een geluid in zijn hoofd dat hij niet kan plaatsen.

Bromtoon

Quote

De stilte was weg. Voorgoed.

Ido Jan Stalman

"Ik hoorde een donkere bromtoon. Als musicus zeg ik: een lage C. Het angstaanjagende was dat het niet meer weg ging. Het bleef maar zoemen. Ik keek de volgende dag naar buiten. Maar de stilte was weg. Voorgoed." Terug in Nederland begint een gevecht dat hem aan de rand van de afgrond brengt. Nu, thuis in Rijssen, heeft hij bij vlagen nog steeds moeite om het verhaal te vertellen. Echtgenote Anne vult soms aan.

"Ido Jan werd van de ene op de andere dag een ander mens. Ik kende hem niet terug. Toen ik hem hier op de bank zag liggen met opgetrokken knieën en schreeuwend dat hij dood wilde, wist ik dat we zo snel mogelijk hulp moesten hebben." Wat hij heeft, wordt al snel duidelijk. Ido Jan Stalman lijdt aan tinnitus, oorsuizen. Een kwaal waar veel mensen aan lijden.

Grote impact

Anne Knappstein: "Voor een deel is dat het probleem. Nog steeds, als ik het mensen vertel, luidt de reactie: dat heb ik ook. Zo'n twee miljoen mensen in dit land hebben wel eens last van een geluid in hun hoofd dat door de hersenen wordt aangemaakt. Het punt is alleen dat weinigen beseffen hoe groot de impact is op je leven. Een mogelijke oplossing begint pas zodra je weet en begrijpt wat tinnitus met een mensenleven kan doen."

De eerste maanden omschrijft Stalman als de donkerste periode uit zijn leven. Hij kan niet meer slapen, niet meer lezen, niet meer functioneren. Altijd, elke seconde van de dag, is er dat geluid. In combinatie met plotseling gehoorverlies ontwricht het zijn leven. Hij wordt depressief en meldt zich ziek bij het orkest. Angst nooit meer trompet te spelen, blokkeert elke gedachte aan de toekomst. "Een geluid in je hoofd dat nooit meer stopt en dat ook steeds sterker wordt: dat is om gek van te worden."

Geen hulp

Ondanks de ernst van de situatie lukt het hem aanvankelijk niet om hulp te krijgen. In de week voor Kerst gaat het volledig mis. Ido Jan doet een zelfmoordpoging en wordt alsnog opgenomen, in dit geval de gesloten afdeling van het ziekenhuis in Deventer.

Quote

Hij had iedereen al een afscheids­be­richt­je gestuurd

Anne Knappstein, vrouw van Ido Jan Stalman

"Hij had iedereen al een afscheidsberichtje gestuurd. Ik kwam thuis en trof hem in verdoofde toestand aan. Ik wist me geen raad. Onze huisarts was op vakantie. Uiteindelijk was het de crisisdienst van Dimence in Almelo die ons heeft geholpen."

Met vallen en opstaan begon in het nieuwe jaar het herstel. Na een nieuwe zelfmoordpoging en twaalf dagen verblijf in een ziekenhuis keerde Ido Jan terug in Rijssen en leerde hij geleidelijk met zijn ziekte te leven. De sleutel bleek een groepstherapie in de GGZ-instelling Pro Persona in Ede.

"Daar zag ik mensen die hetzelfde hadden. Door ervaringen te delen, leer je er zelf beter mee om te gaan. Tinnitus gaat niet over, maar het is aan jezelf om te bepalen hoezeer het je leven ontwricht. Mijn grote nadeel als musicus is dat ik heel perfectionistisch ben en dat ik van mijn oren afhankelijk ben. In Ede heb ik geleerd om wat minder streng te zijn voor mezelf."

Terug in het orkest

Volledig scherm
© Lenneke Lingmont

Inmiddels zit hij weer in het orkest. Elke zondagavond, tijdens het populaire programma Maestro, verschijnt hij op tv. "Ik kan weer spelen. En eigenlijk gaat dat best goed. Mijn kwaal heeft ook niets te maken met het lawaai in een orkest. Het is aangeboren. Mijn vader en broer hebben het in mindere mate ook. Ik heb mijn collega's gevraagd om het uit te spreken als ze iets aan me merken.''

De zware bromtoon zal altijd blijven. Net als de hoge piep die er sinds begin dit jaar bij is gekomen. Vooral de nachten zijn moeilijk. "Overdag kan ik naar muziek luisteren, tv kijken of trompet spelen. Maar 's nachts is er geen ontkomen aan. Gelukkig heb ik een vrouw en een omgeving die met alles helpen. Ik kan de strijd niet winnen, maar ook met tinnitus is het mogelijk een goed leven te hebben."

Reggestreek