Volledig scherm
© ThinkStock

Politici lokale partijen weten nog niet hoe ze landelijk gaan stemmen

ENSCHEDE - Plaatselijke partijen zijn al jarenlang een belangrijke factor in de gemeentepolitiek. Maar wat stemmen lokalo's op 15 maart? Een kleine rondgang levert vooral vraagtekens op.

De een zweeft tussen verschillende partijen, de ander heeft werkelijk nog geen idee. Wie het stemgedrag peilt van zomaar wat lokale politici, zij die niet zijn gebonden aan een landelijke partij, krijgt geen heldere antwoorden. Soms wordt het antwoord ook behendig ontweken. "Wat ik bij de vorige Kamerverkiezingen voor de Tweede Kamer heb gestemd?", herhaalt Hans van Agteren de vraag. "Dat ga ik je niet zeggen."

Niet zeggen
"Ik wil wel een beetje onafhankelijk blijven, daarom", voegt de wethouder van Enschede, politiek-bestuurlijk actief voor Burgerbelangen, eraan toe. Zo lijken meer plaatselijke politici te denken. "Ik ben er echt nog niet uit", zegt Jan Lempsink, fractievoorzitter van Werknemersgroepering (WG), de partij die sinds de oprichting in 1969 (!) tot een dominante beweging in politiek-bestuurlijk Oldenzaal is uitgegroeid. "Maar als ik het al zou weten, dan geloof ik niet dat ik het zou zeggen."

Kwart van de zetels
Het is interessant na te gaan welk hokje lokale bestuurders, raadsleden en hun aanhang op 15 maart rood kleuren. Plaatselijke partijen zijn de laatste jaren in de gemeentepolitiek een factor van betekenis geworden; ze nemen opgeteld landelijk meer dan een kwart van de zetels voor hun rekening. Zouden al die fracties samensmelten tot één landelijke partij, dan zou die aan het Binnenhof met afstand de grootste zijn.

Lokaal in de Kamer
De poging daartoe heet Lokaal in de Kamer. Dan blijkt direct dat Den Haag niet hetzelfde is als de eigen gemeente. De 'partij' trekt weinig stemmen. Het samenwerkingsverband van lokale en provinciale partijen zegt de politiek dichter bij de mensen te willen brengen, maar Van Agteren kan zich er weinig bij voorstellen. "Een landelijke lokale partij of een lokale landelijke partij, ik zie er niets in." Ook Leo Janssen van Lokaal Hengelo zal landelijk niet op Lokaal in de Kamer stemmen. "Dat denk ik niet, nee. Wat dan wel? Een nieuwkomer, vermoed ik."

De kracht van lokalo's is dat ze zich op specifieke lokale onderwerpen richten en niet gehinderd worden door een partijtop in Den Haag of Amsterdam. Lempsink: "We worden niet belast door opgelegde visies of gestuurd beleid."

Dat is volgens de Oldenzaler dan ook te zien in de negen leden tellende fractie van WG: "Bij ons lopen de politieke voorkeuren landelijk gezien flink uit elkaar. Van GroenLinks tot de meer rechtse partijen. Een PVV'er zit er niet tussen. Maar het is heel divers."

Beloftes
Niet zelden zijn lokale politici of bestuurders lid geweest van een landelijke partij, maar hebben ze die de rug toegekeerd. Zoals Gijs Stork, al sinds 1982 gemeenteraadslid in Almelo en lange tijd VVD'er. Nu is hij volksvertegenwoordiger voor het plaatselijke ALA. Maar landelijk stemmen op de VVD, dat nóóit meer. "Die banden zijn jaren geleden al doorgesneden. De VVD zal het niet worden. Zo'n partij met lieden als Teeven en Van der Steur, nee. Nu zegt Rutte weer dat er 2 miljard naar de verpleeghuizen gaat. Jaja... Hij beloofde vier jaar geleden ook 1.000 euro...'

Marketingmachine
Stadgenoot Jan Hammink zit in dezelfde fractie, hij was ooit PvdA'er. "Maar daar zal ik niet op stemmen. De PvdA heeft het sociaal domein vier jaar lang lopen afbreken. Die zijn mij kwijt. Joop den Uyl moet zich omdraaien in zijn graf. Nee, ik weet het nog niet." Dat geldt al evenzeer voor Wiert Wiertsema. Ook hij, raadslid voor Pro Hengelo, was ooit PvdA'er. "De PvdA is vervreemd geraakt van de sociaal-democratie, de partij is het sociaal hart kwijtgeraakt en is een marketingmachine geworden: we kijken wat de mensen vinden en zoeken daar een standpunt bij. Ik moet nog heel goed nadenken.''