Waarom jij helemaal wordt lekgeprikt door muggen (en je partner niet)

VIDEOHet is weer zomer en de muggen komen massaal tevoorschijn. Bij het horen van gezoem in de slaapkamer weet je dat het de volgende ochtend raak is: je zit onder de muggenbulten. Maar waarom word jij wel altijd gestoken, en je partner niet? Entomoloog Bart Knols (Radboud Universiteit) legt het je in zijn college bij de Universiteit van Nederland uit.

Om te beginnen is het belangrijk om te weten hoe muggen ons eigenlijk kunnen vinden. Het zijn alleen de vrouwelijke muggen die naar bloed prikken en zij zoeken hun prooi door middel van een soort antenne aan hun hoofd. Op deze antenne zitten geurreceptoren waarmee muggen ons tot op wel 70 meter afstand kunnen waarnemen.

Aan die nauwkeurige waarneming helpen wij zelf mee. Mensen geven door hun huid namelijk meer dan driehonderd chemische verbindingen af waarvan muggen een deel kunnen opvangen. Daar bovenop ademen we meer dan honderd chemische verbindingen uit die ook worden waargenomen door muggen. Welke verbindingen we precies uitscheiden, hangt af van onze genen maar ook van ons dieet. Hierdoor heeft ieder mens heeft een uniek geurprofiel: we ruiken allemaal anders.

Volledig scherm
Mug. © Shutterstock

Muggen reageren op dit geurprofiel. Een deel van de geuren trekt muggen aan, dit zijn attractieve geuren. Geuren die muggen aantrekkelijk vinden, zijn de geur van zweetvoeten, de geur die je uitstoot na het sporten en net nadat je bier gedronken hebt. Ook zijn zwangere vrouwen extra aantrekkelijk voor muggen omdat ze door hun verhoogde stofwisseling veel chemische verbindingen uitademen.

Aantrekkelijk

Maar ieder mens produceert ook geuren die muggen juist afstoten. Om te bepalen of een mug een specifiek geurprofiel aantrekkelijk vindt of juist niet, gaat het om de verhouding tussen attractieve geuren en afstotende geuren. Hoe meer attractieve geuren je uitscheidt, hoe meer de mug op jou af zal komen. Ieder mens ruikt dus anders en zo kan het dat jij, omdat je meer attractieve geuren uitstoot, vaker gestoken wordt dan je partner.

Gelukkig kunnen we onze attractieve geuren beïnvloeden. Op basis van de kennis van welke stoffen muggen aantrekken en afstoten, worden mug-afstotende middelen gemaakt om jou tegen de mug te beschermen. Knols vertelt over een aantal fabeltjes en over de middeltjes die wél echt werken.

Eerst de fabeltjes: veel knoflook eten zou muggen wegjagen. Volgens Knols werkt dit heel goed om andere mensen op afstand te houden, maar muggen trekken zich hier niks van aan. Ten tweede de bekende citronellakaars, die vaak wordt ingezet om muggen af te weren. Het is nooit wetenschappelijk bewezen dat zo’n kaarsje op tafel ook maar enig effect heeft. Als laatste de apps met ultrasoon geluid die zogenaamd het geluid van de mannelijke mug nabootsen: ook dit is totale nonsens, aldus Knols.

Quote

Knoflook houdt andere mensen op afstand, maar muggen trekken zich er niks van aan

Bart Knols, entomoloog

Insmeren

Wat werkt dan wel? Knols geeft het advies dingen te gebruiken waarmee je jezelf volledig insmeert. Hijzelf gebruikt eucalyptusolie met de actieve stof citriodiol. Dit stoot de muggen tot wel zes tot acht uur af, is op natuurlijke basis en daarom ook niet schadelijk voor de gezondheid. Een andere optie is DEET. Van deze stof, die niet zo goed is voor de gezondheid, wordt 20 procent geabsorbeerd door de huid. Dit is daarom niet de gezondste optie, maar wel een heel effectieve!

Als je er dus vanavond weer tegenop ziet lekgeprikt te worden, ga dan even langs de apotheek voor een flesje eucalyptusolie of DEET. Dan zitten jij en je partner morgenochtend beiden zonder jeuk aan het ontbijt. Is wel zo eerlijk.

Dit is een wekelijkse bijdrage van de Universiteit van Nederland.

De Universiteit van Nederland heeft vanaf nu ook een podcast. Vind ze terug op Spotify (
http://bit.do/UvNL-Spotify) en iTunes (http://bit.do/UvNL-iTunes).