Volledig scherm
Tuinen van rijtjeshuizen zijn in de loop der tijd kleiner geworden. Het zijn ook vaker zogenoemde ‘tegeltuinen’ met weinig groen. Daardoor loopt het water minder goed weg en is er minder leven in de tuinen. © ERIC BRINKHORST

Nederlandse tuinen worden ieder decennium kleiner

De meeste huizen in Nederland zijn rijtjeswoningen en die hebben een groter woonoppervlak dan in de jaren ‘50. Tegelijkertijd worden de tuinen ieder decennium een stuk kleiner. En de tuinen worden ook nog eens minder groen. ,,Het is óók een cultuurverandering”, zegt stedenbouwkundige Jos de Graef.

Regiocontainer.nl deed onderzoek naar de woon- en tuinoppervlaktes van wijken met rijtjeshuizen van verschillende bouwjaren. Na een analyse van 56.000 huizen zijn er 5.000 woningadvertenties onder de loep gelegd. Wiep Knol van Regiocontainer zag daarin bevestigd wat hij al vermoedde: hoe ouder de wijk, hoe groter de tuin.

,,We merkten dat er in bepaalde wijken kleinere groen- en grondcontainers werden gehuurd dan in andere wijken en vonden het interessant te kijken waar dat vandaan komt”, zegt Knol. Zo'n duidelijk resultaat als onderstaande grafiek had hij echter niet verwacht.

Volledig scherm
Groen = perceel, blauw = woonoppervlakte, de gele lijn toont de verhouding tussen woonruimte en het hele perceel. © Regiocontainer

Inmiddels is het woonoppervlak wel 90 procent van het perceeloppervlak, bovenverdiepingen meegerekend. In de jaren ‘50 werden er nog huizen gebouwd op percelen van bijna 190 vierkante meter. De huizen zelf waren relatief klein. Vervolgens werd elk decennium het perceel en dan vooral de tuin een stuk kleiner. Het woonoppervlak schommelt een beetje, maar is vooral in verhouding tot de tuin dus flink gegroeid. 

Hoge grondprijs

De oorzaak laat zich raden, vindt architect en stedenbouwkundige Gerard Derks. ,,De ruimte is schaarser geworden en de grondprijs stijgt. Als je iets wil doen aan de prijs van een nieuwe woning, dan is het verkleinen van het perceel een aantrekkelijke optie.”

Toch is dat niet het enige, denkt Jos de Graef, stedenbouwkundige bij de gemeente Eindhoven. ,,Het is óók een cultuurverandering. Mensen hechten minder waarde aan een tuin dan vroeger. In Eindhoven liet Philips in de jaren ‘20 voor hun medewerkers huizen met diepe tuinen bouwen, omdat ze allemaal een moestuin wilden om hun eigen groente te verbouwen. Die tijd ligt ver achter ons.”

Het is niet zo dat mensen niet in het groen willen wonen, maar een eigen tuin wordt volgens De Graef minder belangrijk. In het Eindhovense bouwproject ‘Waterrijk’ is gekozen voor de aanleg van een gezamenlijk buurtpark. ,,Een eigen tuin is geen speerpunt meer. Als je de omgeving bosrijk maakt, zijn bewoners uitermate tevreden.”

Quote

In Eindhoven liet Philips in de jaren ‘20 voor hun medewer­kers huizen met diepe tuinen bouwen, omdat ze allemaal een moestuin wilden

Jos de Graef, Stedenbouwkundige

Steenbreek

Het zou een oplossing kunnen zijn voor de ontgroening van Nederlandse tuinen. Tegeltuinen zijn in. Er zijn daarom campagnes om bestaande tuinen een groener karakter te geven. De tegels in de tuin moeten er dan uit. Gemeenten moedigen dat aan met acties als ‘steenbreek’. Doordat zo'n groot deel van de toch al kleine tuinen worden betegeld, loopt het water minder goed in de grond. Ook is er minder leven in de tuin, omdat insecten en vogels er minder voedsel en beschutting vinden.